I SA/Ol 706/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego K.Ś o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi R.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie czynności egzekucyjnej postanawia: 1. odmówić przyznania radcy prawnemu K.Ś wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, 2. przyznać od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie) na rzecz radcy prawnego K.Ś. z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postaci sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej kwotę 120 zł (stu dwudziestu złotych) wraz z należnym od tej kwoty podatkiem od towarów i usług, WSA/post.1- sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 24 października 2017 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, przyznał R.G. prawo pomocy w zakresie obejmującym m.in. ustanowienie radcy prawnego. Stosownie do powyższego, Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła do prowadzenia niniejszej sprawy radcę prawnego K.Ś. (k. 37). W dniu 14 grudnia 2017 r. i 25 stycznia 2018 r. radca prawny K.Ś. zapoznał się z aktami sprawy i wykonał fotokopię z akt. Następnie pismem z dnia 26 stycznia 2018 r. wyznaczony radca prawny poinformował, że wystąpił do Okręgowej Izby Radców Prawnych z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku świadczenia pomocy prawnej z urzędu i wyznaczenie skarżącym innego pełnomocnika. Na wezwanie tut. Sądu, Okręgowa Izba Radców Prawnych w Olsztynie, poinformowała, że radca prawny K.Ś., nie został zwolniony z obowiązku świadczenia pomocy prawnej na rzecz skarżących. Wyrokiem z dnia 21 marca 2018 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie czynności egzekucyjnej. Pismem z dnia 23 marca 2018 r. pełnomocnik substytucyjny radca prawny M. N-F. ustanowiony przez radcę prawnego K.Ś. wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz umożliwienie zapoznania się z aktami sprawy. Kolejnym pismem pełnomocnik substytucyjny złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku. W terminie do złożenia skargi kasacyjnej przy piśmie z dnia 25 maja 2018 r. pełnomocnik substytucyjny radca prawny M.N-F. przedłożyła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia 21 marca 2018 r. oraz wniosła o przyznanie kosztów z tytułu nieopłacanej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w związku ze sporządzeniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie oświadczyła, że koszty te nie zostały opłacone w całości, ani w części. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, j.t.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.) dalej w skrócie rozporządzenie - w postępowaniu przed sądami administracyjnymi pierwszej instancji opłaty wynoszą w innej sprawie 240 zł (§ 21 ust. 1 pkt 1 lit .c ) natomiast w drugiej instancji za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej opłata wynosi 50 % opłaty określonej w pkt 1 (...) (§ 21 ust. 2 pkt 2 lit. b). W niniejszej sprawie, zawodowy pełnomocnik ustanowiony został dla skarżącego na etapie postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Mając na uwadze akta sprawy stwierdzić należy, iż czynności podjęte przez wyznaczonego radcę prawnego na tym etapie postępowania polegały na zapoznaniu się z aktami niniejszej sprawy i sporządzeniu fotokopii dokumentów, znajdujących się w tych aktach oraz sporządzeniu pisma z dnia 26 stycznia 2018 r., w którym poinformował, że wniósł o zwolnienie go z obowiązku świadczenia pomocy prawnej skarżącemu. Natomiast pismem z dnia 23 marca 2018 r. pełnomocnik substytucyjny wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zasądzając opłatę za czynności pełnomocnika z tytułu zastępstwa prawnego, bierze się pod uwagę m.in. niezbędny nakład pracy radcy prawnego, a także charakter sprawy i wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia oraz rozstrzygnięcia (§ 4 ust. 1rozporządzenie). W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem stronie pomocy prawnej. Pomoc prawna powinna przybrać wymiar realny, a ciężar wykazania, że została faktycznie udzielona stronie spoczywa na pełnomocniku (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, i z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s.316-317). Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza bowiem, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/0publ. CBOSA). W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia nie może odbywać się mechaniczne, lecz poprzedzone musi być oceną okoliczności faktycznych konkretnej sprawy w celu ustalenia, czy podjęte przez niego czynności stanowią faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżącego, po zapoznaniu się z aktami sprawy pełnomocnik złożył jedynie pismo z dnia 26 stycznia 2018 r. Następnie złożył pismo z dnia 23.03.2018 r. w którym wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Analizując zakres czynności podjętych przez pełnomocnika trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie – na etapie postępowania w pierwszej instancji - rzeczywistej pomocy prawnej. Kryterium pomocy prawnej nie spełniają podjęte przez pełnomocnika w niniejszej sprawie ww. czynności. Wskazane czynności mają bowiem charakter czynności faktycznej (wstępnej, przygotowawczej), której celem jest dopiero udzielenie właściwej pomocy prawnej, niemniej jednak same w sobie tej pomocy nie stanowią i nie mogą być z nią utożsamiane. Faktyczna pomoc prawna polega np. na sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. W rozpoznawanej sprawie pomoc taka w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji nie została udzielona. W szczególności pełnomocnik nie złożył w imieniu skarżącego żadnego pisma procesowego zawierającego stanowisko pełnomocnika w sprawie, nie przedstawił dowodów, nie wskazał okoliczności mogących rzutować na rozstrzygnięcie, nie podniósł żadnej argumentacji mogącej przemawiać za uwzględnieniem skargi ani też w jakikolwiek inny sposób nie zajął w niniejszej sprawie stanowiska. Z kolei zapoznanie się z aktami sprawy nie jest udzieleniem pomocy prawnej, a stanowi jedynie czynność techniczną poprzedzającą udzielenie takiej pomocy. Chociaż warunkuje ono skuteczne reprezentowanie strony, to jednak samo w sobie nie przyczynia się do wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz nie wywiera wpływu na jej rozstrzygnięcie, jeżeli w jego następstwie pełnomocnik nie dokona żadnych czynności procesowych zmierzających do tego celu. Zaprezentowane wyżej stanowisko jest zgodne z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniach: z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FZ 60/15, z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt II OZ 882/14 oraz z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11 (orzeczenia dostępne w CBOSA), gdzie wskazano, iż za rzeczywiście udzieloną pomoc prawną nie może być uznane samo przejrzenie akt sprawy, czy też wykonanie fotokopii, bez podjęcia jakichkolwiek dalszych czynności procesowych. Jest to pogląd utrwalony, wyrażony także w wielu innych orzeczeniach sądów administracyjnych (vide między innymi postanowienia: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 3780/14, w Poznaniu, z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Po 103/16, w Łodzi, z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 868/13 oraz w Gdańsku z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 827/15 - wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA). W tej sytuacji stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Odnosząc zaś się do wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w związku ze sporządzeniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że należna radcy prawnemu opłata z tego tytułu w niniejszej sprawie wyniesie 120 zł, zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia. Opłatę tę na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności (23 %), co w konsekwencji daje kwotę 147,60 zł. W tej sytuacji, stosując przepisy art. 250 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia, orzeczono jak w sentencji.