I SA/Ol 815/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 29 listopad 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1-sentencja postanowienia Skarżąca spółka "A" Sp. z o.o. z siedzibą w "[...]", prowadząca działalność w zakresie "pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania", wniosła na urzędowym formularzu PPPr o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jako strona postępowania konsekwentnie nie zgadza się ze stanowiskiem organu podatkowego. Podkreśliła, że na podstawie decyzji organu I instancji – Naczelnika Urzędu Skarbowego "[...]", w dniu 19.05.2016 r. dokonano zajęcia kwoty 98.027,61 zł tytułem "spłata zajęcia egz. "[...]". Zajęcia dokonano bez zawiadomienia Spółki, w związku z powyższym, nie posiada ona środków na pokrycie kosztów procesu. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 5.050 zł, wartość środków trwałych 0 zł, zaś za ostatni rok obrotowy strona poniosła stratę w kwocie 7.555,78 zł. Saldo rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 936,46 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.)., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych a więc w zakresie częściowym, w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić należy uwagę, że powyższa regulacja przewiduje, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Wskazuje również na to treść art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jednocześnie podkreślić trzeba, że wykazanie oznacza więcej niż tylko uprawdopodobnienie przesłanek przyznania prawa pomocy – wnioskodawca winien w miarę możliwości udowodnić, udokumentować fakty, na które się powołuje. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia bowiem sądowi/referendarzowi sądowemu rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl dalej w skrócie:CBOSA). Pamiętać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych i dlatego zwolnienia od ich ponoszenia muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. I tak, przystępując do oceny wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych w świetle przedstawionych wyżej zasad stwierdzić również należy, że istotne znaczenie ma także wysokość kosztów, które na danym etapie strona musi ponieść. W niniejszej sprawie aktualne koszty sądowe to wpis od skargi w wysokości 500 zł. Spółka zaś w podpisanym w dniu 18.11.2016 r. przez Prezesa Zarządu urzędowym formularzu PPPr deklaruje na ujawnionym rachunku bankowym kwotę 936,46 zł. Nadto ustalono, że na mocy wyroku z dnia 24 maja 2016 r., sygn.. akt I SA/Ol 164/16 tut. Sądu zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej "[...]" na rzecz skarżącej kwotę 8 835 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zarówno okoliczność posiadania przez Spółkę środków na rachunku bankowym jak i fakt uzyskania zwrotu kosztów sądowych we wskazanej wyżej wysokości, zdaniem rozpoznającego wniosek, umożliwia Spółce samodzielne poniesienie kosztów postępowania sądowego. Spółka bowiem jako przedsiębiorca powinna zabezpieczyć odpowiednie środki na konieczne koszty sądowe związane z toczącymi się postępowaniami sądowymi. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od podmiotów toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność ta wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – również sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu np. z 10.01.2005r. ( sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od ich uiszczenia stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Podkreślić także należy, że wykazywana przez Spółkę w ubiegłym roku obrotowym strata nie oznacza, iż nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający skarżącej poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się bowiem pogląd, z którym zgadza się również rozpoznający niniejszy wniosek referendarz sądowy, że strata jest po prostu wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11). Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest fakt, że Spółka nie podjęła działań zmierzających do zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08; postanowienia NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 publ. CBOSA). Ze złożonego przez Prezes Zarządu oświadczenia, nie wynika również aby spółka zalegała z płatnościami kontrahentom, pracownikom, ZUS-owi czy urzędowi skarbowemu. Oprócz tego należy wskazać na możliwość pozyskania przez spółkę środków finansowych poprzez zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 k.s.h., umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, referendarz sądowy stwierdza, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r., II FZ 701/11, CBOSA). Powtórzyć również należy, w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06, publ. CBOSA), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05, niepubl.). W świetle powyższych uwag, zdaniem referendarza sądowego, skarżąca spółka nie wykazała należycie zasadności przedmiotowego wniosku. Sama bowiem okoliczność zajęcia kwoty 98.027.61 zł na rachunku bankowym Spółki, nie może stanowić samodzielnej podstawy do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Fakt ten bowiem nie spowodował, że strona straciła płynność finansową, a przynajmniej Spółka nie uprawdopodobniła tego faktu w żaden sposób. Nadto pomimo zajęcia tej kwoty Spółka, na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. 31.10.2016 r., a zatem już po doręczeniu skarżącej decyzji organu odwoławczego posiadała środki pieniężne na opłacenie m.in wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 art. 246 § 2 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.