II SA/Ol 1131/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 28 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lipca 2004 r. sygn. akt 2IV SA 340/03 w przedmiocie nakazu rozbiórki nadbudowy budynku gospodarczego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie o sygn. akt 2 IV SA 340/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę F. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]". Decyzją tą została utrzymana w mocy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 listopada 2002 r., nakazująca T. W. i F. W. rozbiórkę nadbudowanej części budynku na istniejącym budynku gospodarczym, znajdującym się w S., przy ul. K., na działce nr "[...]". Wyrok ten jest prawomocny. W dniu 12 września 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynęła skarga F. W. o wznowienie postępowania zakończonego opisanym wyżej wyrokiem. Jako podstawy wznowienia postępowania w sprawie 2 IV SA 340/03, skarżący wskazał art. 271 pkt 2 i art. 237 § 1 pkt 1 (winno być art. 273 §1 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 – dalej powoływana w skrócie jako "p.p.s.a."). Skarżący podniósł, iż wyrok Sądu oparty został na przerobionych i podrobionych dokumentach Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, pozbawiając niesprawną stronę możliwości działania. Skarżący wskazał, że strona nie była należycie reprezentowana przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Nadmienił, że sędziowie WSA w Olsztynie działając w zmowie, odrzucili sześć jego skarg o wznowienie postępowania sprawy 2 IV SA 340/03. Dodał także, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uniemożliwił zaskarżenie orzeczenia I instancji oraz przekazanie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 145 §2 pkt 1 i 2 k.p.a. postępowanie może też być wznowione przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne. Zdaniem skarżącego jego skarga i jej wnioski są zasadne. Ponadto skarżący zawarł w skardze szereg wniosków, m.in. o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków – sędziów WSA w Olsztynie, którzy rozpoznali poprzednie skargi strony o wznowienie postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Wznowienie postępowania sądowego polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem w przypadku zajścia ustawowych przyczyn wznowienia oraz zachowania terminu do wniesienia skargi. Wznowienie postępowania jest instytucją wyjątkową, opatrzoną licznymi rygorami. Dotyczy sytuacji wyjątkowej, kiedy dopuszcza się ponowne rozpatrzenie sprawy, pomimo, że została zakończona prawomocnym orzeczeniem. Przysługuje tylko od ściśle określonych orzeczeń i jest oparte na wąsko określonych podstawach. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania sądowego, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Podstawy wznowienia postępowania zostały określone w art. 271 – 274 p.p.s.a. Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 p.p.s.a.). Art. 278 p.p.s.a. wskazuje, że po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub była nienależycie reprezentowana. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań, sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę (art. 280 § 1 p.p.s.a.). W rezultacie, skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu zarówno wtedy, gdy zostanie wniesiona z uchybieniem wskazanego terminu lub gdy nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jak i wtedy, gdy zostanie ustalone, że powołana w skardze ustawowa podstawa nie zachodzi. Oznacza to, że na podstawie akt sprawy Sąd władny jest ocenić, czy powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia. Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie 2 IV SA 340/03 inicjująca niniejsze postępowanie jest siódmą skargą F. W. w tej kwestii. We wcześniejszych sprawach o sygn. akt: II SA/Ol 455/08, II SA/Ol 708/09, II SA/Ol 640/10, II SA/Ol 180/13, II SA/Ol 272/14, II SA/Ol 355/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargi F. W. o wznowienie postępowania sądowego, w których jako podstawy wznowienia skarżący wskazywał: wydanie wyroku na podstawie podrobionych i przerobionych dokumentów, pozbawienie strony prawa do obrony, jak również, że strona nie była należycie reprezentowana oraz pojawienie się nowych dowodów. W niniejszej sprawie skarżący domaga się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu, wskazując na te same przesłanki, co uprzednio. Analiza skargi oraz akt sprawy 2 IV SA 340/03 pozwala na stwierdzenie, że choć skarżący powołał ustawowe przesłanki wznowienia postępowania, to jednak nie zachował warunku formalnego, albowiem uchybił terminowi do złożenia skargi. Jedną z przesłanek powoływanych przez skarżącego jest zawarta w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka pozbawienia możności działania wskutek naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony jest pogląd, że niemożność działania, o której mowa w tym przepisie, a więc niemożność obrony swoich praw, jest pozbawieniem strony możliwości podejmowania w postępowaniu czynności procesowych. Nadto o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania - w innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia już wznowienia postępowania. Do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw dochodzi wówczas, gdy z powodu naruszenia przez Sąd lub stronę przeciwną określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji. Zatem uznać można, że przez zapewnienie możności działania strony rozumieć należy przede wszystkim jako umożliwienie stronie dokonywania czynności procesowych poprzez np. prawidłowe zawiadamianie o rozprawach i umożliwienie stronie w nich uczestniczenia, a także umożliwienie składania pism procesowych. Jeśli strona nie została pozbawiona możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to nie sposób uznać, że była ona pozbawiona wskutek naruszenia przepisów prawa możności działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Należy również wskazać, że strona powołując się na brak możliwości działania, wnosząc skargę o wznowienie postępowania nie tylko powinna uprawdopodobnić ten zarzut, ale przede wszystkim wskazać konkretne przepisy prawa, wskutek naruszenia których została pozbawiona możności działania (postanowienie NSA z 10 stycznia 2012 r., II OSK 2637/11, Lex nr 1104204). Skarżący w niniejszej sprawie nie wskazał konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone - w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. W postępowaniu toczącym się w sprawie 2 IV SA 340/03 skarżącym decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego był F. W. Skarżącemu zapewniono możność brania czynnego udziału w sprawie. Skarżący osobiście brał udział w rozprawie w dniach 29 kwietnia i 8 lipca 2004r., gdzie przedstawiał swoje stanowisko. Dodatkowo wniósł o uzupełnienie protokołu rozprawy, co też nastąpiło zarządzeniem Sądu z dnia 20 lipca 2004 r. T. W. o terminie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w dniu 29 kwietnia 2004r. nie była zawiadomiona, podobnie jak K. K. i A. K. Z braku powodu prawidłowego zawiadomienia o terminie wskazanych osób, sąd rozprawę odroczył celem zawiadomienia o nowym terminie rozprawy miedzy innymi T. W. (protokół rozprawy k -30 akt 2IV SA 340/03). Kolejny termin rozprawy wyznaczony został na dzień 8 lipca 2004r. i jako zainteresowane w sprawie zostały zawiadomione o terminie rozprawy: K. K., A. K. i T. W.(zarządzenie k-31 akt 2IV SA 340/03). Zawiadomienie o terminie rozprawy kierowane do T. W. doręczone zostało w dniu 18 czerwca 2004 i odebrane przez dorosłego domownika – męża F.W. (zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia o terminie rozprawy k-34 akt 2 IV SA 340/03). Przesłanką wznowienia postępowania z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. podnoszoną przez skarżącego jest fakt, że nie był on należycie reprezentowany. W tym miejscu podkreślić należy, że sytuacja, w której skarżący nie był reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego, nie oznacza braku należytej reprezentacji. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, sformułowana przez skarżącego podstawa wznowieniowa nie odpowiada w rzeczywistości przesłance określonej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Kolejną przesłanką wznowienia postępowania powołaną przez skarżącego jest oparcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyroku z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie 2 IV SA 340/03 na dokumentach, dowodach podrobionych, przerobionych. Podrobienie lub przerobienie dokumentu może stanowić przyczynę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, ale tylko wówczas, gdy prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego zostało oparte na sfałszowanym dokumencie, z którego dowód przeprowadzono w postępowaniu sądowym, ale jest to możliwe tylko wówczas, gdy okoliczność ta została ustalona prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2008, Komentarz, s. 645; por. też postanowienie NSA z dnia 7 czerwca 2005, II GSK 90/05. ). Podkreślić należy, że co do zasady sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego. Kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Sąd jedynie ocenia prawidłowość ustaleń faktycznych i prawnych na podstawie dowodów przeprowadzonych przez organy orzekające w sprawie. Jedynie uzupełniająco sąd może dopuścić dowód z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie przedłuży postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Jak wynika z akt sprawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym wyrokiem z dnia 8 lipca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie przeprowadzał dowodu z dokumentów w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., a w konsekwencji nie oparł przedmiotowego wyroku na "dokumencie podrobionym lub przerobionym". W niniejszej sprawie, skarżący nie wykazał, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lipca 2004r. został wydany w oparciu o podrobiony lub przerobiony dokument, co zostałoby następnie potwierdzone wyrokiem karnym, dlatego wskazana przez niego okoliczność nie stanowi podstawy wznowienia. Jak wynika z art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podstawą żądania musi być dokument podrobiony lub przerobiony, a fakt ten musi być w chwili składania skargi o wznowienie prawomocnie stwierdzony przez właściwy organ po przeprowadzeniu postępowania karnego. Złożenie takiej skargi przed prawomocnym stwierdzeniem owego fałszerstwa jest przedwczesne. Wskazać również należy, że powołany w skardze art. 145 §2 k.p.a. nie ma zastosowania, albowiem dotyczy wznowienia postępowania w postępowaniu administracyjnym, a nie sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Jeżeli chodzi o podstawę wznowienia określoną w art. 271 pkt 2, to termin trzymiesięczny należy liczyć od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Zaznaczyć przy tym należy, że w przepisie tym chodzi o taką sytuację, w której strona została pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana przed sądem, a nie przed organami administracji. Z akt sprawy 2 IV SA 340/03 wynika, że skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, czynnie w niej uczestniczył, był obecny przy ogłoszeniu wyroku. Wyrok z uzasadnieniem został skutecznie doręczony skarżącemu w dniu 10 września 2004r., a stał się prawomocny w dniu 12 kwietnia 2007r. Przyjąć zatem należy, że trzymiesięczny termin w przypadku tej podstawy wznowienia upływał w dniu 12 lipca 2007r. skoro uprawomocnił się w dniu 12 kwietnia 2007r. Niniejsza skarga została złożona w dniu 12 września 2016 r., a zatem z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Odnosząc się do wniosków skarżącego zawartych w skardze, wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie posiada kompetencji do ich uwzględnienia. Sąd proceduje na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ( z późn. zmn) prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 poz. 270 ze zm), a przepisy tej ustawy nie przewidują "włączenia z urzędu Rzecznika Dyscyplinarnego do obowiązkowego uczestnictwa w procesie...", nie ma również możliwości powołania "zwiększonego składu sądu" czy tez powołania "niezależnej komisji do nadzoru postępowania wznawianej sprawy". Mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. odrzucił skargę o wznowienie postępowania sądowego.