II SA/Ol 1158/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Starosta "[...]", na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami, skierował Z. K. na badanie psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. W uzasadnieniu podano, że w dniu "[...]" do organu wpłynął wniosek z Komendy Wojewódzkiej Policji o skierowanie Z. K. na badania psychologiczne, z którego wynika że w okresie od dnia "[...]" do "[...]" przekroczył liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów i zasad ruchu drogowego. Zgodnie zaś z art. 99 ust. 1 pkt 3b ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Decyzja wydawana jest na wniosek organu kontroli ruchu drogowego (art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami). Od decyzji tej odwołał się Z. K. zarzucając naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami poprzez nieuzasadnione zastosowanie tego przepisu w związku z tym, że w dniu "[...]" odbył szkolenie w WORD, dzięki czemu zmniejszono mu o 6 ilość punktów karnych. Zatem w chwili zakończenia tego kursu miał tylko 22 punkty i w dacie wydania decyzji nie przekroczył 24 punktów. Powołał się na orzecznictwo sądowadministracyjne w tym zakresie. Ponadto wskazał, ze zgodnie z konstytucyjną zasadą domniemania niewinności nie można brać pod uwagę punktów przed prawomocnym wyrokiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że bezspornie w okresie od "[...]" do "[...]" Z. K. uzyskał 27 punktów karnych. Wskazano, że stosownie do § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r., obowiązującego do 9 czerwca 2012r. odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Zatem powołany przepis nakazuje wydanie stosownej decyzji w związku z przekroczeniem 24 punktów, a poddanie się dobrowolnemu szkoleniu nie może cofnąć skutku tego przekroczenia. Powołano przy tym stosowne orzeczenie sądu administracyjnego. Wskazano, że odwołujący się odbył szkolenie po przekroczeniu 24 punktów, a zatem nie mogło ono spowodować zmniejszenia punktów karnych. Na powyższą decyzję skargę do tut. Sądu wniósł Z. K., żądając jej uchylenia. Powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji odnośnie zmniejszenia liczby punktów w związku z odbytym szkoleniem. Ponadto wskazał, że "[...]" nie przyjął mandatu z 15 punktami karnymi i dopiero Sąd Rejonowy wyrokiem z lipca 2012r. orzekł prawomocnie o punktach karnych. Zatem przyjmując ze 15 punktów przyznano mu w lipcu 2012r., a "[...]" odjęto mu punkty z uwagi na odbyte szkolenie, to w żadnym momencie nie przekroczył 24 punktów. Powołał się przy tym na orzecznictwo sądowoadministracyjne. Ponadto skarżący podniósł, że Kolegium oparło się na wykładni systemowej i funkcjonalnej przepisu, odwołując się do rozporządzenia, które obowiązywało do 9 czerwca 2012r. Zarzucił, że stosowanie tych wykładni nie jest dopuszczalne w sytuacji, gdy wykładnia językowa prowadzi do ustalenia jednoznacznej normy. Bazując na wykładni językowej wydanie przedmiotowej decyzji możliwe jest tylko w chwili przekroczenia 24 punktów. Nie można zaś wykorzystać tej możliwości w związku ze zmniejszeniem liczby punktów zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy. Ponadto wskazał, że przy interpretacji przepisów organ odwołał się do postanowień rozporządzenia nieobowiązującego, a zastosowana interpretacja ma charakter rozszerzający w odniesieniu do przepisów związanych z odebraniem stronie uprawnień. W ocenie skarżącego jest to złamanie reguły interpretacyjnej wyrażanej w orzecznictwie sądowadministracyjnym. Ponadto zarzucił naruszenie praw nabytych, gdyż przystępując do kursu w dniu "[...]" skarżący działał w przekonaniu, że nie będzie skierowany na badania psychologiczne, a nikt nie poinformował go, jakie grożą mu konsekwencje. Poniósł zatem koszty kursu, zaś utracił przychód w związku z niemożliwością wykonywania działalności gospodarczej w tym dniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do kwestii przywołania rozporządzenia obowiązującego do 9 czerwca 2012r. wyjaśniono, że obowiązywało ono w chwili odbywania przez skarżącego szkolenia i jego przywołanie miało na celu wskazanie, że odbycie tego szkolenia nie spowodowało zmniejszenia liczby punktów. Ponadto wskazano, że przypisywanie punktów karnych za konkretne naruszenia, dokonywanie wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i ich usuwanie należy do wyłącznej kompetencji Policji. Dopóki zatem Policja jako organ prowadzący ewidencję nie dokona usunięcia punktów karnych, to inne organy są związane wskazaną przez Policję liczbą punktów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.nr153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim wskazać, iż z dniem 19 stycznia 2013r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30 poz. 151 ze zm.). Jednakże z mocy art. 136 ust. 1 powołanej ustawy w stosunku do osób, które dopuściły się naruszeń przepisów ruchu drogowego przed dniem 4 stycznia 2016 r. i naruszenia te skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. Zatem podstawą do skierowania skarżącego na badania psychologiczne winien być art. 124 ust.1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r., nr 108, poz. 908 ze zm.) zgodnie z którym badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu jeżeli przekroczył liczbę punktów 24 otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 niniejszej ustawy. Wprawdzie organ jako podstawę swojej decyzji wskazał art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30 poz. 151 ze zm.), lecz przepis ten jest analogiczny do wyżej wskazanego przepisu ustawy Prawa o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem bowiem starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczył liczbę punktów 24 otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zatem przywołanie niewłaściwej podstawy prawnej nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący w okresie od "[...]" do "[...]" przekroczył liczbę 24 punktów przypisanych mu za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Okoliczność ta bezspornie wynika z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne. Zgodnie zaś z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012r., poz. 1137) to prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przypisując określonemu naruszeniu odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie jednego roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że przypisana mu ilość punktów winna ulec zmniejszeniu z uwagi na odbyte szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Należy przy tym wyjaśnić, że poglądy wyrażone w przywołanych w skardze orzeczeniach sądowoadministracyjnych nie znalazły aprobaty w późniejszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego – dostępnych w Internecie - z dnia 16 grudnia 2010r. (sygn. akt I OSK 275/10), z dnia 31 marca 2011r. (sygn. akt I OSK 1013/10), z dnia 15 marca 2012r. (sygn. akt I OSK 413/11), z dnia 22 marca 2011r. (sygn. akt 723/10), z dnia 22 marca 2011r. (Sygn. akt I OSK 723/10) wyrażony jest pogląd, że w przypadku, gdy kierowca odbywa szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym już po przekroczeniu 24 punktów nie może skorzystać z dobrodziejstwa tego przepisu i liczba przypisanych mu punktów nie może być pomniejszona z uwagi na odbyte szkolenie. Użyte w treści powołanego przepisu art. 124 ust.1 pkt 2 lit. b sformułowanie "podlega" oznacza, iż decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu nie są pozostawione uznaniu organu orzekającego, lecz mają charakter rozstrzygnięcia związanego. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd. Zatem zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24. W przypadku przekroczenia tej liczby kierowca jest bowiem poddawany obowiązkowemu sprawdzeniu kwalifikacji, skierowaniu na badania psychologiczne i innym konsekwencjom wynikającymi z przepisów. Przy czym podnieść należy, że należy, iż powołanych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny analizował przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a nie rozporządzenia wykonawczego dotyczącego postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Odnosząc się natomiast do kwestii przypisania punktów, co do których orzekał później sąd powszechny, wskazać jedynie należy, że przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. Nr 236 poz. 1998 ze zm.), które z mocy art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami mają zastosowanie w niniejszej sprawie (w tym zakresie zarzut skarżącego o przywołaniu w decyzji Kolegium nieobowiązującego rozporządzenia nie jest zasadny) regulują kwestie odnośnie wpisów ostatecznych i tymczasowych, dokonywanych przed prawomocnym rozstrzygnięciem w przedmiocie naruszenia przepisów ruchu drogowego przez uprawniony organ. W przypadku, gdy kierowca nie przyjmie mandatu dokonuje się wpisu tymczasowego, który staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia prawomocnym wyrokiem sądu (§ 4 ust. 2 i 4 rozporządzenia z 2002r.). Przy czym organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba ze przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszenia, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty (§ 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2002r.). Zresztą identyczne regulacje zawiera także obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012r. poz. 488). Jednakże podkreślić należy, że – jak wskazano wyżej - art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym jednoznacznie określa, iż organem prowadzącym ewidencję kierowców naruszających przepisy o ruchu drogowym jest policja. Tylko ten organ zatem jest uprawniony zarówno do dokonywania wpisu przypisanych kierowcy punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jak i do ich usuwania. Przy czym czynności ewidencyjne mają charakter czynności materialno-technicznych, które mogą być przedmiotem odrębnej skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 13 lipca 2006 roku (Sygn. akt I OSK 1087/05, LEX nr 275433) strona zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się do organu o podjęcie określonego aktu i czynności, a w razie milczenia organu skorzystać ze skargi w oparciu o art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast organ prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie – jak słusznie podniesiono w odpowiedzi na skargę - nie jest uprawniony do korygowania wpisów dokonanych przez organ prowadzący ewidencję (Policję) i podejmuje rozstrzygnięcie w oparciu o dane z ewidencji kierowców naruszających przepisy o ruchu drogowym. Skoro zatem skarżący kwestionował wpisy w ewidencji kierowców prowadzonej przez policję, mógł wystąpić do tego organu o usunięcie wcześniej wpisanych punktów, a w razie odnowy bądź też milczenia organu skorzystać z przysługującej jej skargi do sądu. Jeżeli jednak z tej drogi nie skorzystał, to w postępowaniu dotyczącym skierowania go na badania psychologiczne nie może skutecznie kwestionować ilości punktów wpisanych do ewidencji. W związku z powyższym zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Dlatego skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.).