II SA/Ol 119/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. P. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie – Beaty Jezielskiej, Katarzyny Matczak i Piotra Chybickiego w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia oddalić wniosek. WSA/post. 1 – sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 25 marca 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie ustanowienia dla skarżącego adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. w przedmiocie zasiłku celowego na zakup leków. Wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2016 r. D.P. wystąpił o wyłączenie od udziału w sprawie sędzi Alicji Jaszczak-Sikory. Zarzucił, że sędzia odmówiła mu ustanowienia adwokata w sprawie, w której niezbędne jest napisanie skargi przez adwokata, "kieruje się nienawiścią do skarżącego i przejawia ujawnioną niechęć do jego występowania przed sądem", ponieważ faworyzuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Podniósł, że w poprzednich sprawach sędzia nie wystąpiła z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego co do błędnej redakcji art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. W związku z tym w ocenie skarżącego zostały ujawnione uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego. Postanowieniem z dnia 4 maja 2016 r. tutejszy Sąd, w składzie sędziów WSA: Beaty Jezielskiej, Katarzyny Matczak i Piotra Chybickiego, oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędzi Alicji Jaszczak- Sikory. W ustawowym terminie skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jednocześnie wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie wskazanych sędziów, którzy wydali to postanowienie. Zarzucił, że sędziowie ci oddalili jego wniosek o wyłączenie sędziego niezgodnie ze stanem faktycznym. Podniósł, że sędzia Alicja Jaszczak-Sikora miała obowiązek ustanowić mu adwokata, gdyż potrzebuje adwokata do napisania skargi i nie posiada żadnych środków. Wskazał, że jego sprawy są celowo przeciągane przez organy administracji, a wymienieni sędziowie celowo tego nie widzą i ignorują okoliczność, że zasiłek na wykupienie lekarstw powinien być przez Państwo dotowany w całości. Wyraził przekonanie, że sędziowie go nienawidzą i faworyzują Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W dniu 23 maja 2016 r. sędziowie WSA: Katarzyna Matczak, Beata Jezielska i Piotr Chybicki złożyli do akt pisemne oświadczenia o braku podstaw do ich wyłączenia w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Wyłączenie sędziego od rozpatrywania sprawy następuje z mocy ustawy w sytuacjach enumeratywnie przewidzianych w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: .p.p.s.a.", jak również na podstawie art. 19 tej ustawy, zgodnie z którym niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają ze stronami postępowania w relacjach tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności danego sędziego w konkretnej sprawie oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się zatem do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Orzekając o wyłączeniu lub odmowie wyłączenia sędziego Sąd dokonuje oceny, czy w sprawie zaistniały takie okoliczności obiektywne, które uzasadniają odsunięcie sędziego od rozpoznawania sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się takich okoliczności. Skarżący domaga się wyłączenia wymienionych sędziów z powodu oddalenia jego wniosku o wyłączenie od orzekania w sprawie sędzi Alicji Jaszczak-Sikory. Uważa, że sędziowie nie uwzględnili jego wniosku, bo go nienawidzą i sprzyjają organowi administracji, który wydał zaskarżoną decyzję. Ponadto jest przekonany, że niniejsza decyzja wydana została z naruszeniem prawa, a sędziowie celowo to ignorują. Twierdzenia skarżącego oparte zostały jedynie na subiektywnej ocenie, abstrahującej w ogóle od obowiązujących regulacji prawnych. Skarżący pomija zupełnie treści obowiązujących przepisów prawa i unormowanych zasad postępowania. Nie potrafi zaakceptować rozstrzygnięć, które nie spełniają jego oczekiwań. Skarżący powinien znać obowiązującą procedurę sądowoadministracyjną w związku z wnoszeniem licznych skarg na decyzje w przedmiocie zasiłków celowych, a wobec tego mieć świadomość możliwości kwestionowania zapadłych orzeczeń jedynie w drodze przysługującego środka zaskarżenia. Domaganie się wyłączenia od orzekania sędziów, którzy wydali niewygodne dla strony postanowienie, z podanych przyczyn, nie mogłoby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego takiego rozstrzygnięcia, gdyż tylko zaistnienie przesłanek z art. 18 p.p.s.a., powodujących obligatoryjne wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie, stanowiłoby o istotnej wadliwości postępowania (art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Jednolicie w orzecznictwie wskazuje się, że wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Także okoliczność wielokrotnego orzekania przez sędziego w sprawach tej samej osoby, w których zapadały także orzeczenia niekorzystne dla strony, nie mogą być uznane za podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznawania pozostałych spraw, toczących się ze skarg i wniosków tej samej strony lub których uczestnikiem jest ta sama osoba. Uzasadnioną wątpliwością co do bezstronności nie jest również, co należy podkreślić w kontekście powołanej we wniosku argumentacji, przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo, gdyż merytoryczne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu może odbywać się za pomocą przysługujących stronie środków odwoławczych (por. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2009 r., II OZ 648/09). Wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu, nie może więc być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. W konsekwencji, nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienia NSA: z 8 maja 2009 r., II FZ 128/09 oraz z 5 kwietnia 2013 r. II OZ 220/13). Brak podstaw do zastosowania art. 19 p.p.s.a. w powyżej opisanych sytuacjach występuje zwłaszcza, gdy sędzia złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w powołanym przepisie, dające podstawę do wyłączenia go i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości (tak: NSA w postanowienia z dnia: 11 września 2012 r., II OZ 704/12, z dnia 13 kwietnia 2012 r., II OZ 259/12, z dnia 4 kwietnia 2012 r., I OZ 21/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wymienieni sędziowie złożyli oświadczenia, z których wynika, że nie zachodzą w stosunku do nich jakiekolwiek okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od orzekania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje natomiast ugruntowany pogląd, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli żądający wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązany jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 2 września 2014r. sygn. akt II OZ 835/14, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedstawionych względów, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 18 i 19 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.