II SA/Ol 119/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.P. o wyłączenie od rozpoznania tej sprawy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w osobach: Sędzi NSA Janiny Kosowskiej, Sędziego WSA Adama Matuszaka i Sędzi WSA Ewy Osipuk w sprawie ze skargi D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia oddalić wniosek. WSA/pos.1- sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 25 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 119/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (w składzie: sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora) utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie ustanowienia dla skarżącego adwokata w sprawie, zainicjowanej skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup leków. Wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2016r. skarżący wystąpił o wyłączenie od udziału w sprawie sędziego WSA Alicji Jaszczak-Sikory. Postanowieniem z dnia 4 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 119/16, tutejszy Sąd (w składzie sędziów WSA: Beaty Jezielskiej, Katarzyny Matczak i Piotra Chybickiego), oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego WSA Alicji Jaszczak-Sikory. W ustawowym terminie skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jednocześnie wyłączenia od orzekania w tej sprawie sędziów tutejszego Sądu, którzy wydali to postanowienie. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2016r., sygn. akt II SA/Ol 119/16, tutejszy Sąd (w składzie sędziów WSA: Marzenny Glabas, Tadeusza Lipińskiego i Bogusława Jażdżyka), oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziów WSA: Beaty Jezielskiej, Katarzyny Matczak i Piotra Chybickiego. Po doręczeniu skarżącemu tego postanowienia, wnioskiem z dnia 20 czerwca 2016 r. skarżący wystąpił o wyłączenie od orzekania w rzeczonej sprawie także sędziów, którzy wydali postanowienie z dnia 3 czerwca 2016r. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2016r. sygn. akt II SA/Ol 119/16 WSA w Olsztynie ( w składzie sędziów: NSA Janiny Kosowskiej, WSA Adama Matuszaka i Ewy Osipuk), oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędziów WSA: Marzenny Glabas, Tadeusza Lipińskiego i Bogusława Jażdżyka. Po doręczeniu skarżącemu tego postanowienia, wnioskiem z dnia 9 sierpnia 2016r. D.P. wystąpił o wyłączenie od orzekania w rzeczonej sprawie także sędziów, którzy wydali postanowienie z dnia 14 lipca 2016r. W uzasadnieniu wniosku skarżący zarzucił, że sędziowie ci oddalili jego wniosek o wyłączenie sędziów niezgodne ze stanem faktycznym. Ocenił, że sędziowie ci byli w obowiązku ustanowić mu adwokata do napisania skargi, gdyż "skarżący w tym biegu sprawy z wniosku o pomoc finansową, w dniu 31.07.2015r. był okłamywany przez pracownika socjalnego, oraz jest okłamywany, że w tym dniu przeprowadzono wywiad środowiskowy, a faktycznie w dniu 31.07.2016r nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. Są to fakty, że D.P. musi mieć adwokata". Wskazał, że jego sprawy są celowo przeciągane przez organy administracji, a wymienieni sędziowie celowo tego nie widzą i ignorują okoliczność, że zasiłek na wykupienie lekarstw powinien być przez Państwo dotowany w całości. Wyraził przekonanie, że sędziowie ci kierują się nienawiścią do skarżącego i ujawniają niechęć do jego występowania przed sądem oraz faworyzują Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W oświadczeniach z dnia 11 sierpnia, 12 sierpnia i 13 sierpnia 2016r. sędziowie WSA: Ewa Osipuk i Adam Matuszak oraz sędzia NSA Janina Kosowska podali, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznaniu rzeczonej sprawy, a nadto, że nie zachodzi żaden z powodów wyłączenia ich z mocy ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów uznać należy za nieuzasadniony. Instytucja wyłączenia sędziego została uregulowana w rozdziale 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016r. poz. 718) dalej jako: ustawa p.p.s.a.. Stanowi ona istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych, sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza powodami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 ustawy p.p.s.a. - wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzi taka okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego - art. 19 ustawy p.p.s.a.. Uzasadnienie wystąpienia okoliczności, o której mowa w art. 19 ustawy p.p.s.a., wiąże się jednak z koniecznością przedstawienia przez wnioskodawcę odpowiedniej argumentacji, którą dodatkowo należy odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Warunkiem wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 ustawy p.p.s.a. jest zatem uprawdopodobnienie, że pomiędzy sędzią objętym wnioskiem, a skarżącym lub innymi uczestnikami postępowania zachodzą takie stosunki, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005r., sygn. SK 53/04, OTK-A 2005, nr 11, poz. 134). W rozpoznawanej sprawie skarżący wyraża obawy, co do bezstronności sędziów WSA: Ewy Osipuk i Adama Matuszaka oraz sędzi NSA Janiny Kosowskiej, wskazując w pierwszej kolejności na niezgodne ze stanem faktycznym oddalenie jego wniosku o wyłączenie innych sędziów (postanowieniem z dnia 14 lipca 2016r., sygn. akt II SA/Ol 119/16), którzy wcześniej oddalili wniosek o wyłączenie sędziów, którzy z kolei oddalili wniosek o wyłączenie sędziego, który z kolei utrzymał w mocy postanowienie o odmowie ustanowienia skarżącemu adwokata. Uszło jednak uwadze skarżącego, że na postanowienie o oddaleniu wniosku o wyłączeniu sędziów przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak wynika zaś z akt sprawy, wraz z odpisem postanowienia z dnia 14 lipca 2016r., sygn. akt II SA/Ol 119/16, i jego uzasadnieniem, skarżący otrzymał prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia zażalenia na to postanowienie (k. 89). Skarżący zamiast skorzystać z uprawnienia do wniesienia zażalenia na to postanowienie, złożył kolejny (trzeci) wniosek o wyłączenie sędziów, którzy wydali to postanowienie. Tymczasem należy wyjaśnić, że okoliczność, iż sędzia może reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego, dla niego niekorzystny, oraz podejmuje czynności odmienne od jego oczekiwań, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być bowiem oceniana jako okoliczność mogąca wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące nieprawidłowości tych czynności, do których zaliczyć należy także - podnoszoną przez skarżącego - niezgodność wydanego postanowienia ze stanem faktycznym, mogą uzasadniać tymczasem wniesienie odpowiedniego środka zaskarżenia, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2012r., sygn. akt II OZ 816/12 oraz postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2013r., sygn. akt II OZ 1174/12, dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec podniesionych argumentów, nie może odnieść zamierzonego skutku także zarzut strony skarżącej, że sędziowie tutejszego Sądu, objęci wnioskiem o wyłączenie, nie dostrzegali przeciągania przez organy administracji spraw skarżącego oraz ignorowali okoliczność, że zasiłek na wykupienie lekarstw powinien być przez Państwo dotowany w całości. Zagadnienia te podlegają bowiem kontroli sądu dopiero na etapie rozpoznania skargi, do którego w tej sprawie nie doszło, wobec zgłaszanych przez skarżącego kolejnych wniosków o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędziów tutejszego Sądu. Pozostaje wskazać, że zarzut niewłaściwej kontroli działania organu administracji publicznej nie może stanowić okoliczności uzasadniającej wyłączenie sędziów orzekających w sprawie na podstawie art. 19 ustawy p.p.s.a. Poprawność dokonanej przez wojewódzki sąd administracyjny kontroli legalności administracji publicznej może być zweryfikowana jedynie przez wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny. W rozpoznawanej sprawie brak jest istnienia którejkolwiek z przesłanek obligatoryjnego wyłączenia wskazanych sędziów, o których mowa w art. 18 ustawy ppsa.. Za nieuprawnione uznać należało wreszcie przekonanie skarżącego, że sędziowie, których wyłączenia domaga się, kierują się względem jego osoby nienawiścią i ujawniają niechęć do jego występowania przed sądem oraz faworyzują Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 22 § 2 ustawy p.p.s.a., wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 1971r. (sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55), "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego". W tej sprawie, na skutek wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów WSA: Ewy Osipuk i Adama Matuszak oraz sędzi NSA Janiny Kosowskiej, sędziowie ci złożyli oświadczenia, w którym podali, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznaniu niniejszej sprawie. Oświadczenia te nie budzą zastrzeżeń Sądu co do ich prawdziwości. Strona nie wykazała zaś by istniały podstawy do ich zakwestionowania. W realiach tej sprawy pozostaje przychylić się do ugruntowanego w orzecznictwie sądowym poglądu, że "skoro sędzia, którego wniosek dotyczy, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008r., sygn. akt I OZ 441/08, postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10, postanowienie z dnia 13 lutego 2013r., sygn. akt I OZ 89/13 -dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie wyjaśnić pozostaje, że sędziowie, których domagał się wyłączenia we wniosku z dnia 9 sierpnia 2016r., na mocy zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II z dnia 8 lipca 2016r., zostali wyznaczeni jedynie do rozpoznania wcześniejszego wniosku skarżącego o wyłączenie innych sędziów tutejszego Sądu. Sędziowie ci nie mogli zatem rozstrzygać w przedmiocie przyznania skarżącemu adwokata. Chybiona jest zatem ocena skarżącego, zawarta w uzasadnieniu wniosku o wyłączenie tych sędziów, że "sędziowie ci byli w obowiązku ustanowić mu adwokata do napisania skargi". Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 22 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., postanowiono jak wyżej.