II SA/Ol 1231/16

WyrokWSA w Olsztynie2016-11-22

Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Tadeusz Lipiński, Katarzyna Matczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, która zawiera postanowienia wykraczające poza zakres upoważnienia ustawowego lub powtarza przepisy ustawowe, może zostać uznana za nieważną?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy, która zawiera postanowienia wykraczające poza zakres upoważnienia ustawowego zawartego w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, lub która powtarza przepisy ustawowe, narusza prawo w sposób istotny. Takie naruszenie uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały w całości, nawet jeśli w międzyczasie została uchwalona nowa, zgodna z prawem uchwała.
Stan faktyczny
Wojewoda Warmińsko-Mazurski wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy Purda z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, domagając się stwierdzenia jej nieważności. Skarżący zarzucił, że regulamin zawiera postanowienia wykraczające poza zakres upoważnienia ustawowego, w tym dotyczące uprzątania błota, śniegu i lodu z chodników, utrzymywania zwierząt gospodarskich, deratyzacji oraz kwestii związanych z odpadami. W trakcie postępowania przed sądem, Rada Gminy Purda uchwaliła nowy regulamin, który miał uwzględniać zarzuty Wojewody.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność uchwały Nr XVI/128/2016 Rady Gminy Purda z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Purda w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Wojewody Warmińsko - Mazurskiego na uchwałę Rady Gminy Purda z dnia 20 maja 2016 r., Nr XVI/128/2016 w przedmiocie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy stwierdza nieważność uchwały Nr XVI/128/2016 Rady Gminy Purda z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Purda. Rada Gminy Purda na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 446., dalej jako: u.s.g.) oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 250, dalej jako: u.cz.p.g.) podjęła w dniu 20 maja 2016r. uchwałę nr XVI/128/2016 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Purda. Skargę na powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł Wojewoda Warmińsko-Mazurski, żądając stwierdzenia jej nieważności w całości. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 4 ust. 2 u.cz.p.g. szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości określa regulamin. Jak podkreśliła strona skarżąca wyliczenie elementów uchwały w przedmiocie regulaminu utrzymania czystości i porządku w gminie ma charakter wyczerpujący, co oznacza, że nie wolno w nim zamieszczać postanowień, które wykraczałyby poza treść art. 4 u.cz.p.g. W ocenie skarżącego badana uchwała podjęta została z istotnym naruszeniem prawa, bowiem przyjęty nią regulamin nie formułuje wymagań obejmujących uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. W ocenie skarżącego, w delegacji zawartej w ww. przepisach, nie mieści się także treść § 6 ust. 1 Regulaminu, zobowiązująca właścicieli nieruchomości, do usuwania błota, śniegu i lodu z części nieruchomości udostępnionych do użytku publicznego, tj. chodników położonych wzdłuż nieruchomości ( ... ) niezwłocznie, natomiast innych zanieczyszczeń - w miarę potrzeby. Regulamin nie formułuje też wymagań dotyczących utrzymywania zwierząt gospodarskich. Do tej materii odnoszą się jedynie postanowienia § 16 Regulaminu, mocą którego Rada Gminy nałożyła na właścicieli zwierząt gospodarskich obowiązek niezwłocznego usuwania odchodów pozostawionych przez zwierzęta w miejscach publicznych, co z kolei wykracza poza upoważnienie z art. 4 ust. 2 pkt 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przyjęty Regulamin nie formułuje także wymagań dotyczących wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania, do czego obliguje art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ponadto przyjęte w § 4 pkt 2 zapisy -"w miejscu do którego posiadają tytuł prawny" są niezrozumiałe, ponieważ właściciel, w tym także właściciel w rozumieniu art. 2 ust 1 pkt 4 ustawy zawsze posiada tytuł prawny do nieruchomości. Poza delegacją ustawową Rada Gminy wprowadziła postanowienia zawarte w ust. 3 § 4 Regulaminu, w którym Rada zobowiązała właściciela nieruchomości do zapewnienia podmiotowi ( ... ) odbierającemu odpady komunalne dostępu do pojemników (...) w sposób niestwarzający zagrożenia dla osób trzecich i ich mienia. W skardze zarzucono również przyjęcie regulacji, np. dotyczących odpadów czy też obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, wykraczających poza delegację ustawową ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że została wszczęta procedura uchwałodawcza mająca na celu uchwalenie na najbliższym posiedzeniu Rady Gminy, nowego regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Purda, uwzględniającego zarzuty organu nadzoru podniesione w skardze. Na rozprawie przed tut. Sądem pełnomocnik organu nadzoru stwierdził, że nowa uchwała Rady Gminy Purda została uchwalona w dniu 18 listopada 2016r., która już wpłynęła do Wojewody. Uwzględnia ona wszystkie zarzuty podniesione w skardze Wojewody z dnia 31 sierpnia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego - art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718, dalej jako: p.p.s.a.). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest zasadna. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Należy zatem odwołać się do przepisów ustawy o samorządzie gminnym, gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą być to naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 u.s.g.). Jednak i ten przepis nie definiuje obu rodzajów naruszeń, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, Lex nr 25639). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kontrola legalności zaskarżonego aktu wykazała, że skarga organu nadzoru jest zasadna albowiem zaskarżona uchwała w sposób istotny narusza prawo. Dokonując oceny legalności zaskarżonej uchwały należy zwrócić uwagę na zasadę praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP. Wymaga ona, aby materia regulowana wydanym aktem prawa wynikała z upoważnienia ustawowego, nie przekraczała zakresu tego upoważnienia, ale także realizowała wszystkie obowiązki z upoważnienia tego wynikające. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego wydają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach. Organ uchwałodawczy gminy ma zatem obowiązek przestrzegać zakresu upoważnienia udzielonego w ustawie w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego, a przepisy tego aktu nie mogą wykraczać poza granice określone ustawowym upoważnieniem, zaś ich treść może być tylko i wyłącznie wykonywaniem przepisów ustawy. Delegację ustawową dla podjęcia zaskarżonej uchwały stanowi art. 4 ust. 1 u.cz.p.g. Przepis ten upoważnia radę gminy do uchwalenia, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy w zakresie określonym w art. 4 ust. 2 u.cz.p.g. Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące: 1) wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących: a) prowadzenie we wskazanym zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych, w tym powstających w gospodarstwach domowych, odpadów niebezpiecznych, odpadów wielkogabarytowych i, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, zużytych baterii i zużytych akumulatorów oraz odpadów z remontów, b) uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, c) mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi; 2) rodzaju i minimalnej pojemności urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych urządzeń i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu: a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach, b) liczby osób korzystających z tych urządzeń; 3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego; 4) maksymalnego poziomu odpadów komunalnych ulegających biodegradacji dopuszczonych do składowania na składowiskach odpadów; 5) innych wymagań wynikających z gminnego planu gospodarki odpadami; 6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku; 7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach; 8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania. Przyznane radzie gminy kompetencje do uchwalenia przedmiotowego regulaminu ograniczone zostały do ustalenia w tymże regulaminie jedynie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy i w zakresie ściśle określonym w ustawie. Jeżeli katalog spraw, w zakresie których ustawodawca upoważnił radę gminy do określenia szczegółowych zasad postępowania, jest zamknięty, to organ ten może dokonywać regulacji prawnych tylko w takim zakresie, w jakim został do tego upoważniony. Elementy wskazane w wymienionym przepisie art. 4 ust. 2 u.cz.p.g., mają charakter wyczerpujący, nie jest zatem dopuszczalna wykładnia rozszerzająca zastosowania tego przepisu w odniesieniu do innych kwestii, które nie zostały w nim wymienione (wyrok NSA z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2012/12). Przepis art. 4 ust. 2 u.cz.p.g. nie daje radzie gminy prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w tym przepisie, jak również nie pozwala na podejmowanie regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Poza tym należy mieć na uwadze, że wymienione w art. 4 ust. 2 ustawy elementy regulaminu utrzymania czystości i porządku mają charakter obligatoryjny. Uchwalając regulamin rada gminy winna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych w powołanym przepisie zagadnień. Określając zakres owych zagadnień ustawodawca nie posłużył się bowiem sformułowaniem "w szczególności", "może określić", lecz użył pojęcia "regulamin określa" (vide wyrok NSA z dnia 9 września 2014 r. w sprawie II OSK 654/14; wyrok NSA z dnia 8 listopada 2012 r. w sprawie II OSK 2012/12; wyroki WSA w Gliwicach z dnia 3 lipca 2014 r. w sprawie II SA/Gl 465/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 października 2013 r. w sprawie IV SA/Po 748/13; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie II SA/Sz 238/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie wypada wskazać na regulację rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908), zgodnie z którą w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (§ 115 w związku z § 143 tegoż rozporządzenia), przy czym nie powtarza się przepisów ustawy upoważniającej (§ 118 w związku z § 143 tegoż rozporządzenia). Jakakolwiek modyfikacja przepisu ustawowego przez rzeczony akt jest niedopuszczalna i jest uznawana w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa powodujące nieważność aktu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2011 r. w sprawie IV SA/Po 431/11; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2014 r. w sprawie IV SA/Po 746/14; wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2014 r. w sprawie II SA/Łd 515/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy dalej, że zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b) ustawy o utrzymaniu czystości porządku w gminach, regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Natomiast stosownie do przepisu art. 5 ust. 1 pkt 4 rzeczonej ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych. Rada Gminy Purda zaś w § 4 pkt 4 uregulowała, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie na ich terenie czystości i porządku oraz należytego stanu sanitarno-higienicznego poprzez uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego, położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym dopuszczony jest płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych, zgodnie z ustaleniami § 6 niniejszej uchwały. Już proste zestawienie przywołanych przepisów ustawowych z regulacją § 4 pkt 4 regulaminu, wskazuje, że Rada Gminy powieliła w swoich unormowaniach cały przepis art. 5 ust. 1 pkt 4 rzeczonej ustawy. Niedopuszczalne zaś, wykraczające poza upoważnienie ustawowe i niezgodne z podstawowymi zasadami techniki legislacyjnej, jest powtarzanie w uchwale przepisów ustawy. Zaznaczyć trzeba wyraźnie, że powtórzenie przepisów ustawowych w akcie niższego rzędu oraz jakakolwiek modyfikacja przepisu ustawowego przez rzeczony akt jest niedopuszczalna i jest uznawana w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa powodujące nieważność aktu (vide wyroki WSA w Poznaniu: z dnia 30 czerwca 2011 r. w sprawie IV SA/Po 431/11, z dnia 10 grudnia 2014 r. w sprawie IV SA/Po 746/14; wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2015 r. w sprawie II SA/Łd 515/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie zaś zupełnie pominięto obowiązek wynikający z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b) ustawy o utrzymaniu czystości porządku w gminach, czyli określenia szczegółowych zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Poza delegacją ustawową ww. przepisów jest także treść § 6 ust. 1 Regulaminu, zobowiązująca właścicieli nieruchomości, do usuwania błota, śniegu i lodu z części nieruchomości udostępnionych do użytku publicznego. Zasadnie zatem podniósł organ nadzoru, że przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b), w związku z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku nie upoważnia bowiem rady gminy do określania częstotliwości wykonywania tych obowiązków. Nie przyznaje również kompetencji radzie gminy do określania sposobu i miejsca gromadzenia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń, co Rada uregulowała w § 6 ust. 2 Regulaminu, przyjmując, że błoto, śnieg, lód i inne zanieczyszczenia uprzątnięte z części nieruchomości udostępnionych do użytku publicznego, tj. z chodników przylegających bezpośrednio do nieruchomości, należy gromadzić w sposób umożliwiający odpływ wody do kanalizacji deszczowej, i w sposób niezagrażający istniejącej zieleni. Dalej wskazać należy na przepis art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zgodnie z którym Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania. Gmina przyjęła w § 17 ust. 1 regulaminu, że właściciele, zarządcy nieruchomości wielorodzinnych i obiektów użyteczności publicznej, wskazani w tym przepisie, zobowiązani są do przeprowadzenia deratyzacji na ich terenie. W ust. 2 podano terminy deratyzacji a w ust. 3 uregulowano, że w uzasadnionych przypadkach, w miarę potrzeby, deratyzację wykonuje się również w innych terminach. Rada gminy realizując postanowienia przepisu art. 4 ust. 2 pkt 8 u.c.p.g. nie może wskazywać podmiotów (właścicieli nieruchomości) zobowiązanych do przeprowadzenia deratyzacji. Norma kompetencyjna powyższego przepisu nie obejmuje upoważnienia do regulowania przez radę gminy kwestii nałożenia na podmioty prywatne takiego obowiązku, a co za tym idzie, obciążenia ich kosztami jego realizacji. Niezgodne z upoważnieniem ustawowym jest również określanie dodatkowych, konkretnie nie wskazanych terminów i uzasadnianie tego obowiązku pojęciami tak nieprecyzyjnymi jak "uzasadnione przypadki" czy też "w miarę potrzeby". Słusznie również zauważył wojewoda, że regulamin nie formułuje wymagań dotyczących utrzymywania zwierząt gospodarskich, do czego obliguje art. 4 ust. 2 pkt 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zgodnie z którym regulamin określa wymagania w zakresie utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach. Do tej materii odnoszą się jedynie postanowienia § 16 Regulaminu, na podstawie którego Rada Gminy nałożyła na właścicieli zwierząt gospodarskich obowiązek niezwłocznego usuwania odchodów pozostawionych przez zwierzęta w miejscach publicznych. Przedmiotowe uregulowanie wykracza poza upoważnienie z art. 4 ust. 2 pkt 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Na podstawie powyższego przepisu, rada gminy może wprowadzić tylko wymagania w zakresie utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym zakazy dotyczące ich utrzymywania na określonych obszarach lub poszczególnych nieruchomościach. Ponadto w § 15 ust. 1 pkt 4 Regulaminu, w rozdziale 6 - obowiązki osób utrzymujących zwierzęta domowe, Rada ustaliła, że pomieszczenia w których utrzymywane są m.in. gady, płazy, ptaki, stawonogi, w tym pajęczaki i owady winny być zabezpieczone przed ich wydostaniem się. Stosownie zaś do przepisu art. 4 pkt 17 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2013r., poz. 856), ww. zwierzęta nie są zwierzętami domowymi w rozumieniu tego przepisu. Brak jest zatem podstaw prawnych do określenia w przedmiotowym regulaminie, obowiązków dotyczących ww. zwierząt, z uwagi na przekroczenie upoważnienia rady gminy, zawartego w art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, co stanowi o istotnym naruszeniu prawa. Dostrzec trzeba również, że regulamin zawiera regulacje wkraczające w materię ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz. U. z 2013r., poz. 21). Mowa tu o takich zapisach regulaminu, jak: § 4 pkt 2 i 3, § 5 ust. 4, § 10 ust. 1 pkt 1, 2 ust. 2, a także § 5 ust. 3 oraz § 10 ust. 1 pkt 3 lit. a. Wszystkie zagadnienia wskazane w przywołanych przepisach wykraczają poza delegację ustawową, przewidzianą w przepisach ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wkraczając w materię regulowaną w przywołanej ustawie o odpadach. Na przykład poza delegacją ustawową Rada Gminy wprowadziła postanowienia zawarte w ust. 3 § 4 Regulaminu, w którym Rada zobowiązała właściciela nieruchomości do zapewnienia podmiotowi (...) odbierającemu odpady komunalne, dostępu do pojemników, w sposób niestwarzający zagrożenia dla osób trzecich i ich mienia. Podkreślić należy, że uchylenie kwestionowanej uchwały i jej nieobowiązywanie w czasie ferowania wyroku w niniejszej sprawie, nie wyklucza możliwości stwierdzenia jej nieważności. Skutki derogacji zaskarżonej uchwały obejmują bowiem wyłącznie okres od momentu wejścia w życie uchwały derogującej. Nieważność zaś niniejszej uchwały rozciąga się na cały okres obowiązywania tegoż aktu, poczynając od momentu jego uchwalenia. Tak więc nawet derogacja sprzecznego z prawem aktu prawa miejscowego nie czyni bezprzedmiotowym orzekania w przedmiocie jego nieważności. Stwierdzenie nieważności takiego aktu następuje bowiem ze skutkiem ex tunc, czyli od momentu jego uchwalenia. (vide: uchwała TK z dnia 14 września 1994 r. w sprawie W 5/94, OTK 1994, cz. II, poz. 44; uchwała TK z dnia 14 lutego 1994 r. w sprawie K 10/93, OTK 1994, cz. I, poz. 7; wyrok NSA z dnia 27 września 2007 r. w sprawie II OSK 1046/07). Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło