II SA/Ol 1234/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H.S, o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H.S. i T.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 15 września 2014 r. Nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2015 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, odmówiła H.S. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 15 września 2014 r. w przedmiocie warunków zabudowy. W uzasadnieniu wskazano, że pomimo pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżąca nie przedłożyła żadnych oświadczeń i dokumentów źródłowych, ani nawet pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Powyższe uniemożliwiło ocenę Jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W złożonym sprzeciwie skarżąca podniosła, że w dacie otrzymania wezwania pogorszył się stan zdrowia Jej syna, w wyniku czego został on zakwalifikowany do operacji wady serca. W związku z tym, skarżąca była w złym stanie psychicznym i nie była w stanie zrealizować wezwania. Stwierdziła ponadto, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe. Dodała, że rodzina nie posiada samochodu prywatnego ani służbowego, a dom jest w stanie półsurowym. Jej mąż jednoosobowo kieruje pracami budowlanymi przy budowie "[...]". Skarżąca oceniła, że każdy wydatek spowoduje duży uszczerbek dla utrzymania rodziny, zwłaszcza, że skarżąca ponosi i będzie ponosić znaczne koszty badań i rehabilitacji syna. Do sprzeciwu skarżąca załączyła kopię pisma z dnia 7 stycznia 2015 r. Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w O. Oddział Kardiochirurgiczny, z którego wynika, że syn został wstępnie zakwalifikowany do operacji kardiochirurgicznej. Zarządzeniem z dnia 23 lutego 2015 r., skarżąca została wezwana do przedłożenia, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Przedmiotowe wezwanie doręczono skarżącej dnia 26 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego, natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z treści przytoczonego przepisu wynika, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest wyłącznie od trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy i dla rozstrzygnięcia w tym zakresie nie może mieć znaczenia przedmiot zaskarżenia, czy przekonanie strony skarżącej, że działa w słusznej sprawie. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy również ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej strony skarżącej. Użycie w zacytowanym przepisie przez ustawodawcę sformułowania "następuje" oznacza, że spełnienie przesłanek określonych w tym unormowaniu obliguje sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. Jednak obowiązek udzielenia przez sąd prawa pomocy powstaje w sytuacji, w której wnioskodawca wykaże brak środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Innymi słowy, to na stronie postępowania, wnioskującej o udzielenie prawa pomocy, spoczywa inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia jej wniosku. Strona powinna przekonać sąd, że jej sytuacja materialna uprawnia do otrzymania prawa pomocy. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2013 r., sygn. akt II FZ 87/13 i z 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 972/12, publ. na stronie http://orzeczenia. nsa.gov.pl). Służyć temu ma rzetelnie wypełniony wniosek. Strona obowiązana jest podać w nim precyzyjnie informacje odpowiadające prawdzie, które umożliwią ustalenie rzeczywistego stanu rodzinnego, majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Jeżeli zawarte we wniosku oświadczenia nie są w tym zakresie wystarczające lub budzą wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2006, s. 527). Należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Zwolnienie od ponoszenia kosztów stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego zwolnienie takie powinno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04). Z tego względu udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (tak NSA w postanowieniu z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). W rozpatrywanym przypadku skarżąca nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przedłożonych przez skarżącą informacji wynika, że pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i trojgiem dzieci w wieku 19 - 24 lat, z których dwoje studiuje na studiach "[...]", a najmłodsza córka uczy się w "[...]". Rodzina mieszka w domu o pow. ok. "[...]" m², znajdującym się w stanie "półsurowym". Skarżąca jest osobą bezrobotną i nie uzyskuje żadnego dochodu. Na dochód rodziny składają się natomiast: dochody męża z tytułu działalności gospodarczej w wysokości "[...]" zł (rocznie), a także stypendium córki oraz stypendium i renta niepełnosprawnego syna, w łącznej kwocie "[...]" zł (miesięcznie). Skarżąca wskazała, że mąż kieruje pracami budowlanymi "[...]", wobec czego w okresie zimowym znacznie obniżają się jego możliwości zarobkowe. Podała też, że rodzina ponosi koszty leczenia chorób przewlekłych: "[...]". Pomimo wezwania referendarza (z dnia 9 grudnia 2014 r.) i wezwania Sądu (z dnia 23 lutego 2015 r.), skarżąca nie wyjaśniła natomiast, od kiedy jest osobą bezrobotną oraz czy (i od kiedy) jest zarejestrowana we właściwym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a także przyczyn ewentualnego braku rejestracji. Nie podała też, czy przysługiwał jej zasiłek dla bezrobotnych oraz jaki był jej ewentualny dochód uzyskiwany w ciągu ostatnich 12 miesięcy przed utratą pracy/rejestracją w urzędzie pracy, jeżeli utrata pracy miała miejsce w 2013 r. Skarżąca nie przedłożyła również Sądowi kopii dokumentów, potwierdzających wysokość dochodów uzyskiwanych przez Jej męża i dzieci oraz wyciągów z posiadanych przez skarżącą i członków jej rodziny rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Nie podała również powierzchni działki, na której posadowiony jest dom i tytułu przysługującego członkom rodziny do tej działki oraz sposobu jej zagospodarowania. Skarżąca nie przedłożyła także oświadczenia o wysokości i rodzaju wszystkich ponoszonych miesięcznie wydatków rodziny (wyżywienie, leki, badania lekarskie, zabiegi rehabilitacyjne, opłaty, raty pożyczek/ kredytów, itp.) i kopii dowodów ich poniesienia. Podniesione przez skarżącą we wniosku PPF okoliczności, które w jej ocenie miały przemawiać za udzieleniem jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, pomimo wezwania do nadesłania oświadczeń i dokumentów źródłowych obrazujących aktualną sytuację majątkową i zdolności płatnicze skarżącej i Jej rodziny, nie zostały wykazane. Skarżąca uchyliła się bowiem od przedstawienia jakichkolwiek dokumentów, mogących zobrazować aktualną kondycję finansową Jej i rodziny, w tym nawet w zakresie wydatków ponoszonych na leczenie, badania lekarskie i rehabilitację. Nie przedstawiła Ona również dowodów, dokumentujących rzeczywistą wysokość dochodów uzyskiwanych przez członków rodziny. W takim stanie sprawy nie można było dokonać merytorycznie oceny wniosku skarżącej, co uzasadniało odmowę porzygania jej prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd postanowił, jak w sentencji.