II SA/Ol 1236/14
WyrokWSA w Olsztynie2015-01-13
Skład orzekający: Janina Kosowska, Katarzyna Matczak, Piotr Chybicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał pozwolenie na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, nie rozważając przesłanek do nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. i nie uwzględniając przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie orzekania?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego zobowiązane były do zweryfikowania, czy w sprawie istnieją podstawy do sanowania samowoli budowlanej, w szczególności czy nie zachodzą przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. (niebezpieczeństwo dla ludzi/mienia lub niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych) oraz czy obiekt jest zgodny z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie orzekania. Brak takiej analizy stanowi naruszenie przepisów postępowania, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego z lat 60./70. XX wieku. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowym, organy nadzoru budowlanego wydały decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, uznając, że nie zaszły przesłanki do nakazu rozbiórki. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, podnosząc m.in. naruszenie przepisów dotyczących zgodności z planowaniem przestrzennym oraz istnienie niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 13 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 4 czerwca 2014r. 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3/ zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 757 zł ( słownie złotych: siedemset pięćdziesiąt siedem ) na rzecz skarżącej M. W. tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Z inicjatywy M. W. z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w "[...]" wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku garażowo - gospodarczego usytuowanego na działce nr "[...]" w "[...]" przy "[...]". W dniu "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w "[...]", przy udziale przedstawiciela Urzędu Miasta w "[...]" oraz członków Wspólnoty Mieszkaniowej w "[...]" dokonał kontroli przedmiotowego budynku w "[...]" ul. "[...]" na działce nr "[...]". Wykonano oględziny obiektu, dokumentację fotograficzną i spisano protokół z kontroli. Przeprowadzone czynności kontrolne i zeznania świadków pozwoliły ustalić, że w latach 1960-70 na działce nr "[...]", inwestorzy: W. i S. W. wybudowali budynek garażowy o konstrukcji drewniany. Do obiektu w latach 80-tych dobudowano skład na opał. Podczas kontroli stwierdzono brak dokumentów potwierdzających budowę budynku zgodnie z prawem.
Postanowieniem z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w "[...]" ( dalej również jako: organ pierwszej instancji, PINB ) działając na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2013r., poz. 1409 j.t. ) w zw. z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm. ) wstrzymał prowadzenie robót budowlanych na przedmiotowej działce i nałożył na W. i S. W. obowiązek zabezpieczenia garażu wraz z dobudowanym składem opałowym oraz przedstawienie zaświadczenia Burmistrza Miasta "[...]" o zgodności realizacji budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na dzień budowy obiektu albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jak również trzy egzemplarze inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wraz z orzeczeniem o stanie technicznym garażu z dobudowanym składem opałowym wraz z instalacjami i mapą geodezyjną powykonawczą, opiniami, uzgodnieniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane.
Z przeprowadzonej w dniu "[...]" wizji lokalnej wynika, iż samowolnie wybudowany skład opału przy garażu został rozebrany, a teren działki uporządkowany.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ( dalej również jako WINB, organ II instancji ) postanowieniem z dnia "[...]" uchylił postanowienie PINB w "[...]" z dnia "[...]" i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w "[...]" działając na podstawie art. 84a ust. 2, art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm., dalej jako: Prawo budowlane z 1974 r.) i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.), umorzył postępowanie administracyjne w sprawie samowoli budowlanej, polegającej na wybudowaniu przez W. i S. W. garażu na działce nr "[...]", przy "[...]" w "[...]". Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wywiódł, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, w sytuacji gdy strona stwierdziła, że miała pozwolenie na budowę, ale ze względu na upływ czasu nie mogła go przedstawić, zaś organ nie był w stanie wykazać faktu popełnienia samowoli budowlanej.
Wyrokiem z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 478/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił powyższą decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, gdyż stwierdził, że zostały one wydane z naruszeniem art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż nie wyjaśniono, czy w stanie faktycznym sprawy doszło do samowoli budowlanej, skoro organy oparły się na sprzecznych oświadczeniach w tej mierze W. i S. W. W celu wyjaśnienia tej wątpliwości Sąd wskazał na konieczność analizy wszystkich dostępnych materiałów źródłowych, np. zbiorów dokumentów, map geodezyjnych, ksiąg wieczystych lub aktów notarialnych.
Decyzją z dnia "[...]" organ pierwszej instancji stwierdził brak podstaw do nałożenia na inwestorów obowiązków przewidzianych w art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Decyzja ta została uchylona przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]", a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego nie ustalono bowiem, jaką funkcję ( garażowy, czy gospodarczy ) pełnił przedmiotowy obiekt budowlany i kiedy został wybudowany.
PINB decyzją dnia "[...]" umorzył postępowanie administracyjne w sprawie domniemanej samowolnej budowy przedmiotowego budynku gospodarczego, a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia "[...]", kolejny raz uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu, że postępowanie wyjaśniające w sprawie winno być ukierunkowane na ustalenie, czy znajdzie zastosowanie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" udzielił inwestorom pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego. W uzasadnieniu podał, że w latach 1960-1970 inwestorzy wybudowali drewniany budynek gospodarczy, do którego w latach 80 - tych dobudowali skład opału. W toku postępowania nie odnaleziono dokumentów potwierdzających, że budowę wykonano zgodnie z obowiązującymi przepisami, a inwestorzy oświadczyli, że obiekt został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. PINB wywiódł, że samo naruszenie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących sytuowania obiektów, obowiązujących w dacie powstania samowoli, nie było wystarczające do uznania, że niedopuszczalnie pogorszyły się warunki użytkowe dla otoczenia. Powyższe wyłączyło możliwość orzeczenia nakazu rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu.
Po rozpoznaniu odwołania M. W., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia "[...]", uchylił powyższą decyzję PINB i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro organ pierwszej instancji wykluczył istnienie przesłanek wynikających z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., to stosownie do art. 40 powołanej ustawy, powinien był wydać decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzenie zaś, że obiekt budowlany został wykonany w taki sposób, że nie są konieczne żadne zmiany lub przeróbki, wyłącza wydanie decyzji na podstawie art. 40 ustawy. Wówczas legalizacja obiektu budowlanego wybudowanego przed dniem 1 stycznia 1995 r. nastąpi z datą wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, na podstawie art. 42 ust. 1 lub ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 22/11, uchylił zaskarżoną decyzję WINB z dnia "[...]". W ocenie Sądu w sprawie nie było podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w żaden sposób nie wykazał bowiem konieczności przeprowadzenia przez PINB postępowania w pełnym zakresie, co uzasadniałoby wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Wobec tego powinien był samodzielnie ocenić, czy winna zostać wydana decyzja nakazująca wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z prawem, czy też – w przypadku jeśli obiekt budowlany został wykonany w taki sposób, że nie są konieczne żadne zmiany lub przeróbki, wydanie decyzji na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. byłoby zbędne. Rolą organu odwoławczego było również zweryfikowanie zaistnienia w sprawie przesłanek wynikających z art. 37 tej ustawy i zbadanie zdatności do użytku wykonanego obiektu.
Decyzją z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji "[...]". W uzasadnieniu stwierdził, że sporna inwestycja jest zgodna z obowiązującym w dacie zakończenia budowy miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto, z orzeczenia technicznego z dnia "[...]" wynikało, że budynek nadaje się do użytku. Na konstrukcji szkieletowej obiektu dołożono miecze między słupami, a płatwią ściany podłużnej budynku, całość drewna zaimpregnowano środkiem ognioochronnym i grzybobójczym, a ściany i wrota budynku pokryto blachą trapezową. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wynikające z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i nie było również podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 40 tej ustawy, gdyż inwestorzy wykonali wcześniej zalecenia wynikające z orzeczenia technicznego. Powyższe uzasadniało wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. WINB stwierdził ponadto, że decyzja ta winna być wydana na podstawie art. 42 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a nie art. 40 ust. 3 tej ustawy, jak błędnie powołał organ pierwszej instancji. Powyższe uchybienie nie dyskwalifikowało jednak tej decyzji, gdyż prawidłowa podstawa prawna istnieje. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że warunki techniczne regulują usytuowanie obiektów w stosunku do sąsiednich działek budowlanych, wobec tego doprowadzenie spornego obiektu do stanu zgodnego z prawem może odbyć się jedynie przez wypełnienie warunków bezpieczeństwa pożarowego. Wykonanie przez inwestorów zaleceń zawartych w ocenie technicznej, tj. zaimpregnowanie drewna środkiem ognioochronnym, uczyniło zadość przepisom przeciwpożarowym i doprowadziło przedmiotowy obiekt do stanu zgodnego z prawem. W ocenie organu, nie zaistniało w sprawie również niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych i niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, gdyż obiekt ten istnieje od 1962 r. i przez okres kilkudziesięciu lat nikt nie zgłaszał do niego zastrzeżeń, zaś aby nakazać jego rozbiórkę, przesłanka pogorszenia warunków użytkowych powinna zaistnieć w dacie jego budowy, a nie po wielu latach od jej zakończenia. Organ odwoławczy stwierdził, że problem dojazdu do nieruchomości skarżących powinien być rozwiązany na gruncie przepisów prawa cywilnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 873/11, oddalił skargę M. W. na decyzję WINB z dnia "[...]". Sąd wskazał m.in., iż stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany. W. i S. W. w latach 1960-1970 samowolnie wybudowali niepodpiwniczony, drewniany budynek gospodarczy. Budynek ten znajduje się na działce nr "[...]" w "[...]", przeznaczonej w dacie wzniesienia obiektu i obecnie pod zabudowę wielorodzinną adaptowaną (vide: zaświadczenie Burmistrza "[...]" z dnia "[...]" oraz § 14 uchwały Rady Miejskiej w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta "[...]"). Budynek ten, o wymiarach: 4,00 m x 6,00 m i wysokości 2,1 m - 3,0 m, wykonano w technologii tradycyjnej, ściany zewnętrzne o konstrukcji drewnianej szkieletowej, jedna ze ścian od zewnątrz obita blachą trapezową, wewnątrz ściany drewniane, dach dwuspadowy o konstrukcji drewnianej, pokryty blachą trapezową. W orzeczeniu technicznym, sporządzonym w toku postępowania wszczętego w sprawie budowy opisanego wyżej budynku garażowo-gospodarczego, zalecono inwestorom dodanie do konstrukcji szkieletowej tego obiektu mieczy między słupami a płatwią ściany podłużnej budynku, zaimpregnowanie drewna środkiem ognioochronnym i grzybobójczym oraz pokrycie ścian i wrót blachą trapezową w jednolitym kolorze, w celu uszczelnienia budynku i poprawy jego estetyki. Zalecenia te zostały wykonane przez inwestorów, co zostało potwierdzone w orzeczeniu technicznym w dniu "[...]". Autor tego dokumentu stwierdził również, że budynek nadaje się do użytkowania. Sąd wskazał, iż kwestią sporną jest, czy w opisanym stanie faktycznym prawidłowo organy nadzoru budowlanego udzieliły inwestorom pozwolenia na użytkowanie tego obiektu budowlanego na podstawie art. 42 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, czy też winny były orzec o rozbiórce tego obiektu na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 lub ust. 2 tej ustawy. Sąd wyjaśnił, iż ustawa Prawo budowlane z 1974 r. przewiduje możliwość usunięcia skutków samowoli budowlanej albo w drodze przymusowej rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu, albo jego legalizacji. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przywołując treść art. 40 tej ustawy Sąd wskazał, iż stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu budowlanego z przepisami nie jest samodzielną podstawą do zastosowania art. 37. Z cytowanego przepisu wynika bowiem, że warunkiem orzeczenia o przymusowej rozbiórce obiektu jest równoczesne wystąpienie przesłanki braku zgodności obiektu budowlanego lub jego części z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz spowodowanie tym naruszeniem niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Tak więc orzeczenie nakazu rozbiórki jest środkiem ostatecznym, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w przepisach zagrożeń lub pogorszenia na zasadzie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Sąd podzielił stanowisko organów nadzoru budowlanego, że w stanie faktycznym sprawy nie zaistniały przesłanki spowodowania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia i niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ich istnienia nie wykazała także skarżąca.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku M. W. wniosła o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zakwestionowanemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt. 6 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, przez uznanie, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie występują przesłanki określone tymi przepisami, uzasadniające wydanie decyzji o nakazie rozbiórki budynku, wyrażające się w stwierdzeniach, że w stanie faktycznym sprawy nie istniały przesłanki spowodowania niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia i niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia oraz nie występują ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, przy jednoczesnym pominięciu wymogów przepisu art. 5 ust. 1 pkt 6 tego prawa, obligującego do stosowania przepisów odnoszących się do ustalonych norm w tym do lokalizacji budynku.
Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1886/12, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]". W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji oraz organów administracji, że kwestia legalności rozbudowy budynku oraz jego dalszy byt powinny być rozważane na podstawie art. 37 i 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, również należy mieć na uwadze przepisy wykonawcze związane z tym aktem prawnym. Mianowicie do 1 stycznia 1981 r. obowiązywało zarządzenie nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 29 czerwca 1966 r. (Dz. Bud. nr 10 poz. 44) z uwagi na treść art. 70 ust. 4 Prawa budowlanego z 1974 r., a dopiero po tej dacie zaczęło obowiązywać rozporządzenie Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62). Do oceny samowoli budowlanej należy zatem mieć na uwadze przepisy z okresu realizacji inwestycji, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym odnosi się do daty podejmowania decyzji przez właściwy organ. Jak wynika z ustaleń organów administracyjnych budynek gospodarczy (garaż) został zrealizowany na przełomie lat 60 – 70 – tych ubiegłego wieku (najprawdopodobniej ok. 1965 r.), a więc przyjęcie, iż miały zastosowanie przepisy rozporządzenia z dnia 8 lipca 1980 r. jest błędne. W materiale dowodowym brak jest jakiegokolwiek odniesienia do przepisów zarządzenia z dnia 29 czerwca 1966 r., nie zajmuje się tym także ocena techniczna z "[...]". Powyższe świadczy, iż całkowicie przedwczesne było udzielenie pozwolenia na użytkowanie, bez wcześniejszych ustaleń i oceny w odniesieniu do właściwych przepisów wykonawczych, czy budowa obiektu budowlanego powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia oraz czy możliwe jest wyeliminowanie ewentualnych naruszeń. Przesłanka "niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia" (art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.) będzie spełniona wówczas, gdy samowolna rozbudowa obiektu budowlanego skutkować będzie niedopuszczalnym pogorszeniem w korzystaniu z nieruchomości sąsiedniej na skutek naruszenia wymogów prawa budowlanego, których usunięcie nie jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. W sytuacji, gdy wzniesienie obiektu budowlanego nastąpiło niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy i powoduje, określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. pogorszenie warunków, którego nie można usunąć, organ ma obowiązek nakazać rozbiórkę. Nakaz rozbiórki obiektu nie powinien być stosowany, jeśli istnienie takiego obiektu da się pogodzić z porządkiem prawnym, który wynika z przepisów prawa budowlanego. Niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia powinno być jednak wykazane przez organ w sposób nie budzący wątpliwości. Oczywiście samo naruszenie warunków dotyczących sytuowania budynków nie może być utożsamiane z "niedopuszczalnym pogorszeniem warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia", które automatycznie skutkuje rozbiórką. Konieczne jednak będzie dokładne ustalenie, czy wzniesiony samowolnie obiekt powoduje niedopuszczalne pogorszenie korzystania z działki sąsiedniej. Sąd kasacyjny wskazał, że w toku ponownego rozpoznawania sprawy organ nadzoru budowlanego powinien ustalić i ocenić, czy możliwa jest legalizacja spornego obiektu w odniesieniu do wyżej wskazanych przepisów wykonawczych oraz realizacji obiektu z naruszeniem przepisu art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego. Winien również ocenić, czy przedmiotowy obiekt powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków korzystania z nieruchomości, na której został zrealizowany. Fakt, iż budynek istnieje od kilkudziesięciu lat nie świadczy, że nie jest on uciążliwy dla mieszkańców nieruchomości oraz jej właścicieli od chwili jego realizacji. Przedmiotowa samowola budowlana trwa do momentu, kiedy zostanie ewentualnie zalegalizowana lub zostanie orzeczony nakaz rozbiórki i upływ czasu nie ma tu żadnego znaczenia.
Rozpatrując ponownie sprawę, decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w "[...]" działając na podstawie art. 42 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013r. poz. 1409 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t,j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – k.p.a.), udzielił W. i S. W. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy 24,00 m2, powierzchni użytkowej 23,00 m2, kubaturze 60,30 m3, położonego w "[...]" (działka nr "[...]"), wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej. Wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę, wypełniając zalecenia wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., przeprowadził w dniu "[...]" rozprawę administracyjną "w celu ustalenia czy nastąpiło niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia po wybudowaniu przedmiotowego budynku gospodarczego". Obecne na rozprawie strony oraz świadkowie oświadczyli, że sporny budynek gospodarczy utrudnia dojazd do budynku mieszkalnego, a w szczególności aut o dużych gabarytach, np. straży pożarnej. Wobec powyższego pismem z dnia "[...]" wystąpiono do Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w "[...]" "o ocenę pod względem warunków przeciwpożarowych czy po wybudowaniu przedmiotowego budynku nastąpiło niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, nieruchomości i działek sąsiednich". Pismo o podobnej treści wystosowano do Zakładu Budżetowego Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w "[...]". Pismem z dnia "[...]" Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej udzieliła odpowiedzi wskazując, że samowolna budowa budynku gospodarczego w "[...]" ul. "[...]" nie ma większego wpływu na możliwość wykorzystywania operacyjnego działki, na której powstała nieruchomość, jak również działek sąsiednich, ponieważ przedmiotowy budynek nie stoi na drodze wewnętrznej przebiegającej wzdłuż budynku mieszkalnego (ul. "[...]") stanowiącej ewentualną drogę dojazdu dla samochodów pożarniczych. Natomiast pismem z dnia "[...]" Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Spółka z o.o. w "[...]" przesłał uchwałę nr "[...]" z dnia "[...]" Wspólnoty Mieszkaniowej położonej w "[...]", z której wynika, że "właściciele wyrażają zgodę na przejazd przez działkę nr "[...]" stanowiącą własność wspólnoty pojazdów ratowniczych, tj. pogotowia ratunkowego, straży pożarnej, itp. do nieruchomości "[...]"". Nie wyrażają natomiast zgody na przejazd samochodów prywatnych mieszkańców nieruchomości "[...]". Dalej PINB argumentował, że w trakcie prowadzonego postępowania nie odnaleziono żadnych dokumentów potwierdzających, iż budowę budynku wykonano zgodnie z obowiązującymi przepisami (w protokole z dnia "[...]" podczas przeprowadzania pierwszej kontroli, W. i S. W. oświadczyli, że budynek został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę). Pomiary
z natury dokonane przez pracowników PINB przy udziale stron postępowania podczas kontroli przeprowadzonej w dniu "[...]" pozwoliły ustalić, że przedmiotowy budynek znajduje się w odległości 2,72 m od sąsiedniego budynku gospodarczego, oraz 6,5 m od budynku mieszkalnego wielorodzinnego, znajdujących się na tej samej działce. Z oświadczeń świadków budowy wynika, że budynek obecnie użytkowany jako gospodarczy wybudowano w latach 1962-65, zatem podczas budowy obiektu obowiązywały przepisy rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. z 1961 r. Nr 38, poz. 196 ze zm.). Zgodnie z definicjami zawartymi w warunkach technicznych obowiązujących w trakcie budowy przedmiotowego budynku gospodarczego, budynek ten został zakwalifikowany jako trudno zapalny. PINB wskazał, że mając na uwadze powyższe ustalenia oraz przedłożoną, przez inwestora, inwentaryzację techniczno - budowlaną wraz z orzeczeniem technicznym budynku gospodarczego, z której wynika, że budynek nadaje się do dalszego bezpiecznego użytkowania i oświadczenie Burmistrza
"[...]" o zgodności inwestycji z obowiązującym w dniu zakończenia budowy
miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego należało stwierdzić, iż w powyższej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Nie znaleziono również podstaw do wydania, na podstawie art. 40 Prawa
budowlanego, decyzji nakazujące inwestorowi wykonanie w oznaczonym terminie
zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.
W odwołaniu od powyższej decyzji reprezentowana przez pełnomocnika M. W. wniosła o jej uchylenie i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, poprzez nakazanie, na podstawie art. 37 ust. 1 (ust. 2) ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W. i S. W. rozbiórki wybudowanego w ramach samowoli budowlanej obiektu budowlanego w postaci budynku gospodarczego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania podniosła m.in., iż organ nie dokonał wymaganej analizy co do braku przesłanki określonej w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego Zdaniem skarżącej obiekt powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków korzystania z nieruchomości, na której został zrealizowany oraz nieruchomości sąsiedniej. Lokalizacja przedmiotowego budynku stanowi niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia przez fakt zagrożenia pożarowego (budynek nie spełnia norm bezpieczeństwa pożarowego oraz w razie pożaru może utrudnić skuteczną akcję gaśniczą ). Narusza również uzasadniony interes osób trzecich, bowiem ze względu na usytuowanie spornego obiektu cała nieruchomość nie posiada odpowiedniego wjazdu i możliwości wytyczenia drogi wewnętrznej umożliwiającej normalne korzystanie z nieruchomości.
Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Omówiwszy dotychczasowy przebieg postępowania podniósł, że z akt sprawy wynika, iż sporna inwestycja jest zgodna z obowiązującym w dacie zakończenia budowy miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast z orzeczenia technicznego sporządzonego przez osobę uprawnioną wynika, że inwestorzy wykonali zalecenia zawarte w orzeczeniu. Na konstrukcji szkieletowej obiektu dołożono miecze o wym. 10 x 10 x 80 cm, 8 szt. między słupami, a płatwią ściany podłużnej budynku, całość drewna zaimpregnowano środkiem ognioochronnym i grzybobójczym oraz dla jednorodnego wyglądu i uszczelnienia oraz estetyki pozostałe ściany i wrota budynku pokryto blachą trapezową w identycznym kolorze. Wpisem do orzeczenia technicznego z dnia "[...]" stwierdzono wykonanie w/w zaleceń, co potwierdza, że budynek nadaje się do użytku. Nie stwierdzono również by sporny budynek swym istnieniem powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ustalono, że obiekt istnieje od ponad 40-tu lat i przez cały ten okres nikt nie zgłaszał zastrzeżeń co do jego istnienia. Konflikt zaistniał prawdopodobnie w wyniku stworzenia wspólnoty mieszkaniowej i dokonaniu podziału działki nr "[...]" na mniejsze. Jednak zmiany w sferze własności, zaistniałe w dużo późniejszym okresie, nie mogą być powodem likwidacji istniejącego wcześniej obiektu. Konkludując wskazał, że w sprawie wykluczono przesłanki wynikające z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Nie było również podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 40 tej ustawy (inwestorzy wykonali wcześniej zalecenia wynikające z orzeczenia technicznego). Zatem słusznym było wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Dodał, że sporny budynek gospodarczy nie narusza interesu osób trzecich w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane. Natomiast do oceny ewentualnego naruszenia interesu osób trzecich w świetle prawa cywilnego
właściwe są sądy powszechne.
Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" wywiodła do tut. Sądu, reprezentowana przez pełnomocnika, M. W. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła:
[pic]
[pic]
1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające
i niepełne wyjaśnienie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji,
a w szczególności pominięcie tego, iż usytuowanie spornego budynku nie spełniało norm budowlanych w czasie jego budowy określonych
przepisem § 20 ust. 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie
warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane
budownictwa powszechnego (Dz. U. z 1961 r., nr 38, poz. 196 ze zm.).
2. Sprzeczność istotnych ustaleń organu II instancji z treścią zebranego
w sprawie materiału - przez błędne przyjęcie, że w ustalonym stanie
faktycznym, nie występują okoliczności przewidziane art. 37 ust. 1 pkt
2 ustawy Prawo budowlane, wskazujące na to, że sporny budynek
powstał w drodze samowoli budowlanej, a swoim istnieniem nie narusza
interesu osób trzecich oraz nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia
warunków korzystania z nieruchomości, na której jest zrealizowany.
Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu
Inspektorowi Nadzoru Budowlanego do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki
Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po ponownym rozpatrzeniu sprawy zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest natomiast według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu oraz na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres tej kontroli wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Podkreślenia przy tym wymaga, że uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działania takie służyć mają bowiem zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.
Niniejsza sprawa była już kilkakrotnie przedmiotem oceny sądów administracyjnych, stąd w pierwszej kolejności podkreślić należy, iż rozpoznając powtórnie niniejszą sprawę tut. Sąd w pierwszej kolejności miał na uwadze normę prawną wynikającą z art. 153 p.p.s.a. związującą sąd I instancji oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniach sądu. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, ustrojowe, jak i procesowe. W zgodnych opiniach komentatorów wspomniane związanie ustaje jedynie w razie zasadniczej zmiany stanu faktycznego sprawy, zmiany stanu prawnego, podjęcia przez NSA przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez sąd I instancji uchwały zawierającej odmienną wykładnię w tym samym zakresie, co wykładnia zamieszczona w wyroku uchylającym, a także, gdy NSA w swoich rozważaniach wykroczy poza zakres kognicji i orzekania wyznaczony zasadą związania granicami skargi kasacyjnej (por. m.in.: B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2011, uw. 2–6 do art. 190; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, uw. 2–5 do art. 190). Należy stwierdzić, że żadna z wymienionych wyżej sytuacji w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Istotne jest, iż w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten nie tylko sąd, ale także organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Na mocy tego przepisu sąd I instancji rozpoznając ponownie sprawę na skutek wyroku, w tym przypadku NSA związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym wyroku. Należy przy tym podkreślić, że użyte w przywołanym przepisie pojęcie "oceny prawnej" wykracza swym zakresem poza samą tylko "wykładnię prawa", gdyż zawiera się w nim nie tylko wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych, ale i sposobu ich stosowania (ewentualnie stwierdzenie niedopuszczalności ich zastosowania) w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania" – stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej – dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu..., uw. 2, 4 i 9 do art. 153).
Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić wykładni prawa dokonanej przez sądy administracyjne w jego wcześniejszych orzeczeniach, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) sądu oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (v: wyrok NSA z dnia: 30 lipca 2009 r., II FSK 451/08, Lex nr 526493; 23 września 2009 r., I FSK 494/09, Lex nr 594010; 13 lipca 2010 r., I GSK 940/09, Lex nr 594756).
W świetle przywołanego przepisu art. 153 p.p.s.a. Sąd w składzie rozpoznającym powtórnie niniejszą sprawę jest związany wykładnią, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi we własnych wyrokach wydanych w sprawach o sygn. II SA/Ol 478/09 i sygn. akt II SA/Ol 22/11 oraz w wyroku NSA o sygn. II OSK 1886/12.
Przechodząc zatem do kontroli zaskarżonej decyzji organu nadzoru budowlanego stopnia wojewódzkiego i utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji stwierdzić należy, że podlegają one uchyleniu, gdyż wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Organy nadzoru budowlanego wydając decyzję o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego budynku gospodarczego zobowiązane były do zweryfikowania, czy w niniejszej sprawie są podstawy do sanowania powstałej samowoli, tj. czy nie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego, a tego nie uczyniły.
Uwzględniając powyższe należy wskazać w pierwszej kolejności, iż w dotychczasowych rozważaniach przesądzono, iż w rozpatrywanej sprawie ustalono, że budowę spornego obiektu budowlanego zrealizowano w warunkach samowoli budowlanej przed 1 stycznia 1995 r., w związku z czym sprawie znaleźć zastosowanie powinien przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W powołanym wyroku kasacyjnym z dnia 9 stycznia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że ocena samowolnie wybudowanego budynku na przedmiotowej działce musi być dokonywana w aspekcie spełnienia przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Przede wszystkim NSA zwrócił uwagę na to, że kwestia legalności rozbudowy budynku oraz jego dalszy byt powinny być rozważane na podstawie art. 37 i 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Należy mieć również na uwadze przepisy wykonawcze związane z tym aktem prawnym, tj. przepisy zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 29 czerwca 1966 r. Jednocześnie NSA wyjaśnił, że do oceny samowoli budowlanej należy mieć na uwadze przepisy z okresu realizacji inwestycji, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym odnosi się do daty podejmowania decyzji przez właściwy organ. Dalej NSA wskazał, że w materiale dowodowym sprawy brak jest jakiegokolwiek odniesienia do przepisów zarządzenia z dnia 29 czerwca 1966 r., nie zajmuje się tym także ocena techniczna z "[...]". Powyższe świadczy, iż całkowicie przedwczesne było udzielenie pozwolenia na użytkowanie, bez wcześniejszych ustaleń i oceny w odniesieniu do właściwych przepisów wykonawczych, czy budowa obiektu budowlanego powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia oraz czy możliwe jest wyeliminowanie ewentualnych naruszeń.
Zauważyć należy, że kwestionowane roboty budowlane, jak już zostało to wspomniane, inwestorzy wykonali bez pozwolenia na budowę. Została więc spełniona pierwsza przesłanka z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. – obiekt został wybudowany niezgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. z naruszeniem art. 28 ust. 1 i art. 29 Prawa budowlanego z 1974 r., w myśl których roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Aby jednak było możliwe zastosowanie nakazu rozbiórki z art. 37 ust. 1 ustawodawca zastrzegł w pkt 1 tego unormowania spełnienie łącznie drugiej przesłanki, zgodnie z którą nakaz rozbiórki może dotyczyć tylko obiektu budowlanego lub jego część znajdującego się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, względnie powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia ( pkt 2 art. 37 w/w ustawy ). Spełnienie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. nie zostało przez organy ocenione prawidłowo. WINB w kwestionowanej decyzji z dnia "[...]" podał, iż sporna inwestycja jest zgodna z obowiązującym w dacie zakończenia budowy miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W tej mierze nie dokonał samodzielnej oceny ustaleń planu miejscowego, a jedynie oparł się na zaświadczeniu Burmistrza "[...]" z dnia "[...]", znak: "[...]". Przywołane zaświadczenie wydane z upoważnienia Burmistrza "[...]" przez Sekretarza Gminy i Miasta stwierdza, że działka nr "[...]" w obrębie geodezyjnym "[...]" w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Miasta "[...]" uchwalonego uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy "[...]" z dnia "[...]" znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem C22 MW- istniejąca zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna-adaptowana, możliwe niewielkie uzupełnienie. W dalszej części zaświadczenia Burmistrz podał znaczenie użytego w planie pojęcia adaptacji. Próba oceny samowoli budowlanej dokonanej w okresie 1962r. -1 965r. przez pryzmat ustaleń przywołanego powyżej planu z założenia nie mogła odnieść zamierzonego skutku, mając na uwadze przywołaną powyżej chronologię wydarzeń. Z oceny prawnej, jak i z wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2014r. wynika, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji. W dacie zaś orzekania przez WINB przywołany powyżej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wyekspirował z porządku prawnego ( został uchylony ) na mocy art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. z 2012r., poz. 647 j.t. ). Jednocześnie materiał dowodowy sprawy nie zawiera danych co do ewentualnego objęcia działki nr "[...]" w "[...]" ustaleniami aktualnie obowiązującego planu, jeśli w ogóle takowy dla terenu obejmującego powyższą działkę, w ogóle został uchwalony. W sytuacji braku obowiązującego planu miejscowego zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym należy ocenić przez pryzmat przepisów ustaw, w szczególności przywołanej powyżej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i przepisów odrębnych w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, jak również aktów podustawowych stanowiących o " generalnym" państwowym porządku planistycznym obowiązujących w dacie orzekania w sprawie. Na takie rozumienie omawianego przepisu wskazał także Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13 uznając, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. Przytoczona uchwała składu siedmiu sędziów NSA ma tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że dopóki nie nastąpi zmiana stanowiska zawartego w uchwale, dopóty sądy administracyjne stanowisko to powinny respektować. Powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy analogicznej do tej, w której podjęto uchwałę, w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Niezależnie od powyższego tutejszy Sąd został związany stanowiskiem prawnym, tożsamym ze wskazaną uchwałą, zawartym w powołanym wyroku kasacyjnym NSA z dnia 9 stycznia 2014 r. Stosownie do art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Analiza skarżonej decyzji nie wykazuje, aby organ dokonał oceny ( ewentualnej ) legalności zabudowy działki nr "[...]" w "[...]" przez pryzmat przepisów o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r., w rozumieniu powyżej podanym. Także akta administracyjne nie zawierają danych niezbędnych do dokonania rzeczonej oceny. Dostrzec jednak należy, iż organ poczynił ustalenia dowodowe co do potencjalnego spełnienia wymogu z art. 37 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy. Weryfikacja stanowiska organu w tej mierze jest co najmniej przedwczesna, gdyż organy obu instancji nie dokonały oceny, czy garaż na działce nr "[...]" w "[...]" został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy. W tej mierze motywy kwestionowanej decyzji WINB z dnia "[...]" nie czynią rozważań, a materiał dowodowy sprawy nie wskazuje, aby również postępowanie dowodowe było ukierunkowane na wyjaśnienie tych istotnych dla sprawy okoliczności. Oceniana decyzja także nie czyni zadość wskazaniu wyrażonym w wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2014r. co do ustalenia, czy W. i S. W. dokonując budowy garażu dysponowali nieruchomością, tj. działka nr "[...]" w "[...]" na cele budowlane, tj. czy w sprawie spełniony został wymóg z art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974r.
W reasumpcji stwierdzić nadzy, iż organy obu instancji nadal nie wywiązały się z oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku kasacyjnym NSA z dnia 9 stycznia 2014r., a przeto naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a.
Dopiero po wykonaniu powyższych wskazań organy w zależności od wyników ustaleń w powyższym zakresie i ewentualnym wykluczeniu przesłanek do zastosowania środków przewidzianych w art. 37 ust. 1 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., przystąpią do oceny sprawy w kontekście przepisu art. 42 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego z 1974 r.
W ocenie Sądu, stwierdzone wyżej naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na prawidłowość ustalonego stanu faktycznego sprawy czyni przedwczesną ocenę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Na mocy art. 152 p.p.s.a. należało stwierdzić, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło