II SA/Ol 1318/14
WyrokWSA w Olsztynie2015-03-03
Skład orzekający: Piotr Chybicki, Hanna Raszkowska, Renata Kantecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej, wydając pozwolenie na budowę, ma obowiązek sprawdzenia spełnienia warunków dotyczących usytuowania budowli rolniczych uciążliwych dla otoczenia, wynikających z przepisów § 11 i § 12 rozporządzenia z 1997 r., nawet po uchyleniu § 11 i zmianie § 12 w 2013 r., uwzględniając przepisy przejściowe?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organy administracji nie wywiązały się z oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w poprzednim wyroku WSA. Organy błędnie zinterpretowały przepisy przejściowe rozporządzenia z 2013 r., nie uwzględniając prawidłowo stanu prawnego obowiązującego w dacie ponownego orzekania oraz nie dokonując oceny możliwości lokalizacji projektowanej zabudowy z uwzględnieniem przepisów § 11 i § 12 rozporządzenia z 1997 r. w kontekście przepisów przejściowych.Stan faktyczny
Skarżący D. i Z. S. domagali się wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę chlewni, twierdząc, że nie brali udziału w pierwotnym postępowaniu bez własnej winy. Po wznowieniu postępowania organy administracji odmówiły uchylenia pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę. Po wcześniejszych wyrokach sądów administracyjnych, w tym NSA, które wskazywały na konieczność uwzględnienia przepisów dotyczących uciążliwości budowli rolniczych i interesu prawnego stron, organy nadal odmawiały uchylenia decyzji. Ostatecznie Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty odmawiającą uchylenia pozwolenia na budowę, co doprowadziło do kolejnej skargi do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji (Starosty). Zasądza od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 3 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Renata Kantecka Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2015 roku sprawy ze skargi D. S. i Z. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie wznowienie pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania D. i Z. S. od decyzji Starosty "[...]" z dnia "[...]",
znak: "[...]", odmawiającej, po wznowieniu postępowania, uchylenia decyzji Starosty "[...]" z dnia "[...]", Nr "[...]", znak: "[...]", w sprawie wydanego pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego - chlewni, bezodpływowego zbiornika na ścieki, dwóch zbiorników zbożowych BlN z płytami fundamentowymi, zbiornika na gnojówkę z płytą gnojową oraz studni kopanej w "[...]", gm. "[...]", na działce Nr "[...]", wydanej na rzecz B. Ś., utrzymał w mocy decyzję Starosty "[...]" z dnia "[...]".
Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Starosta "[...]" decyzją z dnia "[...]" zatwierdził projekt budowlany i udzielił B. Ś. pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego – chlewni, bezodpływowego zbiornika na ścieki, dwóch zbiorników zbożowych BIN z płytami fundamentowymi, zbiornika na gnojówkę z płytą gnojową oraz studni kopanej na działce nr "[...]" w "[...]", gmina "[...]".
Pismem z dnia "[...]" D. i Z. S. zwrócili się do Starosty "[...]" z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia "[...]" o pozwoleniu na budowę chlewni w "[...]". Według wnioskodawców, pomimo, że przysługiwał im status strony w postępowaniu zakończonym rzeczonym rozstrzygnięciem bez własnej winy nie brali udziału w tym postępowaniu, co stanowi przesłankę do wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Postanowieniem z dnia "[...]" Starosta "[...]" wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie. Natomiast decyzją z dnia "[...]" odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia "[...]". Wojewoda decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty.
Wyrokiem z dnia 27 września 2011r., sygn. akt II SA/Ol 588/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę D. S. oraz Z. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", utrzymującą w mocy decyzję Starosty "[...]" z dnia "[...]". Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w sprawie, zgodnie z którym decyzja Starosty "[...]" z dnia "[...]" w sprawie pozwolenia na budowę nie naruszyła w stosunku do skarżących takiego interesu prawnego, który dałby się wyprowadzić z konkretnego przepisu prawa. Sąd uznał, że budowa chlewni z uwagi na specyficzny charakter tego przedsięwzięcia może nieść za sobą ryzyko pewnych uciążliwości. Niemniej, interes faktyczny, jaki osoby narażone na tego typu dyskomfort posiadają w niedopuszczeniu do realizacji przedmiotowej inwestycji, nie przemawia za uznaniem takich osób za strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę.
Następnie, wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2013r., sygn. akt II OSK 2600/11, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej D. i Z. S., orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 588/11, i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania. NSA uznał za zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 28 ust. 2, art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego oraz § 11 i § 12 rozporządzenia z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, przez ich błędną wykładnię. Wskazał, iż oceniając wpływ przedmiotowej inwestycji na otoczenie, a w konsekwencji legitymację skarżących do występowania w sprawie o pozwolenie na budowę w charakterze strony, organy orzekające w sprawie i sąd pierwszej instancji oparły się na zawężającym rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Ponadto Sąd II instancji wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy sąd pierwszej instancji powinien dokonać kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w zakresie prawidłowości dokonania konkretyzacji przepisów § 11 i § 12 rozporządzenia z 1997 r. ustanawiających zakres interesu prawnego osób trzecich w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku inwentarskiego, uwzględniając lokalne uwarunkowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wyrokiem z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 547/13, uchylił decyzję Wojewody z dnia "[...]", oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono m.in., iż Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że kwestia uciążliwości wynikających z wydzielania zapachów jest uregulowana w § 11 i 12 rozporządzenia z 1997 r. W dacie orzekania przez organy § 11 stanowił, że usytuowanie budowli rolniczych uciążliwych dla otoczenia, w szczególności z uwagi na zapylenie, zapachy, wydzielanie się substancji toksycznych, powinno uwzględniać przeważające kierunki wiatrów, tak żeby przez jak najdłuższą część roku znajdowały się one po stronie zawietrznej względem obiektów budowlanych przeznaczonych na pobyt ludzi oraz względem obszarów chronionych. Natomiast zgodnie z § 12 budowle rolnicze uciążliwe dla otoczenia powinny być odizolowane od przyległych terenów pasami zieleni średnio- i wysokopiennej. Sąd II instancji wyjaśnił ponadto, że unormowania te dotyczą budowli rolniczych uciążliwych dla otoczenia, a taką budowlą jest otwarty zbiornik na płynne odchody zwierzęce oraz płyta gnojowa (zgodnie z § 3 rozporządzenia z 1997 r.), której to zabudowy dotyczy m.in. sporna decyzja. W konsekwencji budowle te powinny być usytuowane z zachowaniem wymogów ustalonych w § 11 i 12 rozporządzenia z 1997 r. WSA wskazał, że wobec uregulowania przez prawodawcę zagadnienia sytuowania budowli rolniczych uciążliwych dla otoczenia w związku z wydzielaniem zapachów organ administracji architektoniczno – budowlanej, wydając pozwolenie na budowę ma obowiązek sprawdzenia spełnienia wynikających z tych przepisów warunków. Stanowi o tym również art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, który nakłada na organ decyzyjny obowiązek sprawdzenia zgodności projektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi. Z powyższych względów organ nie mógł zignorować zgłaszanej przez skarżącą uciążliwości związanej z odorem. Cytowane przepisy § 11 i 12 rozporządzenia z 1997 r., na co jednoznacznie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, uzasadniały przyznanie skarżącym przymiotu strony w sprawie przedmiotowego pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Tym samym w rozpatrywanym postępowaniu organy nie miały podstaw twierdzić, że skarżący nie mają interesu prawnego do kwestionowania przedmiotowego pozwolenia na budowę. Dlatego też, ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie dokonać ponownej oceny możliwości lokalizacji projektowanej zabudowy, przy udziale skarżących jako stron postępowania, mając na względzie stan prawny obowiązujący w dacie ponownego orzekania w sprawie.
Następnie Starosta "[...]" decyzją z dnia "[...]" odmówił uchylenia swojej decyzji Nr "[...]" z dnia "[...]". W uzasadnieniu podniósł, że działając po wyroku WSA w Olsztynie wznowił postępowanie na żądanie D. i Z.
S. i po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy, w oparciu o wydane
dotychczas orzecznictwo zarówno WSA w Olsztynie, jak i NSA, analizując również
orzecznictwo i utrwaloną wykładnię w podobnych sprawach, nie znalazł podstaw
merytorycznych do uchylenia dotychczasowej decyzji z dnia "[...]"
stanowiącej przedmiot postępowania. Wojewoda decyzją z dnia "[...]" uchylił decyzję Starosty "[...]" z dnia "[...]" i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta "[...]" decyzją z dnia
"[...]", znak: "[...]", działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 146 § 2 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia "[...]", odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia
"[...]" w sprawie wydania pozwolenia na budowę budynku
inwentarskiego - chlewni (o obsadzie 36,20 DJP), bezodpływowego zbiornika na ścieki,
dwóch zbiorników zbożowych BlN z płytami fundamentowymi, zbiornika na gnojówkę z płytą gnojową oraz studni kopanej w "[...]" gm. "[...]" dz. nr "[...]". W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wyjaśnił, że jest obowiązany
rozpatrzyć ponownie sprawę, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu
wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W tym stanie rzeczy, działając po wyroku WSA oraz w związku z decyzją Wojewody z dnia "[...]", nie znalazł podstaw merytorycznych i prawnych do uchylenia swojej decyzji z dnia "[...]"
Ponadto wskazał, że § 11 rozporządzenia z 1997 r. mówiący, że "usytuowanie budowli rolniczych uciążliwych dla otoczenia, w szczególności z uwagi na zapylenie, zapachy, wydzielenie substancji toksycznych, powinno uwzględniać
przeważające kierunki wiatrów, tak żeby przez jak najdłuższą część roku znajdowały się
po stronie zawietrznej względem obszarów chronionych", stanowiący podstawę
orzeczenia sądu, został uchylony i utracił moc z dniem 19 maja 2013 r. na podstawie
rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 25 marca 2013 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze. Dodał, że B. Ś. już wcześniej
dokonał zgłoszenia pasów zieleni izolacyjnej przy granicy działek "[...]" i "[...]" w "[...]". Wskazał, że po analizie zebranych dokumentów, mając na uwadze art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego, stwierdził na podstawie art. 146 § 2 k.p.a., że nie uchyla się decyzji, w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania D. i Z. Sontowskich, decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie – przytoczywszy treść regulacji ustawowych – wyjaśnił, że zgodnie z wyrokiem WSA z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 547/13, organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę, zobowiązany był dokonać ponownej oceny możliwości lokalizacji projektowanej zabudowy, przy udziale skarżących jako stron postępowania, mając na względzie stan prawny obowiązujący w dacie ponownego orzekania w sprawie. Podniósł, że przepisami odrębnymi dla tej inwestycji są przepisy wynikające z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 25 marca 2013 r., zmieniające powyższe rozporządzenie między innymi w zakresie § 11, który został uchylony oraz § 12, który otrzymał brzmienie: "Budowle rolnicze uciążliwe dla otoczenia, w szczególności z uwagi na zapylenie, zapachy lub wydzielanie się substancji toksycznych, powinny być odizolowane od przyległych terenów pasem zieleni złożonym z roślinności średnio - i wysokopiennej". Odnosząc się do zarzutu odwołania wskazującego, że § 11 rozporządzenia z dnia 7 października
1997 r. znajduje nadal zastosowanie w sprawie z uwagi na § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 25 marca 2013 r., zmieniającego ww. rozporządzenie stwierdził, iż organ pierwszej instancji, eliminując z obrotu prawnego decyzję własną z dnia "[...]" zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą B. Ś. pozwolenia na budowę budynku
inwentarskiego, ponownie rozpatrując sprawę, byłby związany przepisami prawa obowiązującymi w dacie ponownego orzekania w sprawie. W związku z powyższym przywoływany przez skarżących § 11 rozporządzenia
z 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle
rolnicze i ich usytuowanie oraz § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 25 marca 2013 r., zmieniającego ww. rozporządzenie nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Organ pierwszej instancji, mając na uwadze art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego, powołując się na art. 146 § 2 k.p.a., jednoznacznie wskazał, że w obecnym stanie rzeczy nie uchylił decyzji, gdyż mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Skargę na decyzję Wojewody z dnia "[...]" wywiedli do tut. Sądu, reprezentowani przez pełnomocnika, D. i Z. S. Rozstrzygnięciu Wojewody zarzucili:
1. naruszenie prawa materialnego, t.j.:
- § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 marca 2013 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że organ jest zwolniony ze stosowania obowiązujących go w dacie orzekania przepisów intertemporalnych z uwagi na wykreowane przez organ hipotetyczne zdarzenia;
- § 11 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że organ jest zwolniony ze stosowania przepisów prawa materialnego (zakaz sytuowania inwestycji na nawietrznej względem nieruchomości chronionej), które to przepisy znajdują zastosowanie w sprawie z uwagi na jasne brzmienie przepisów przejściowych (intertemporalnych);
- art. 7 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i nieorzekanie przez organ administracji na podstawie i w granicach przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie, tj. § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 marca 2013 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie oraz § 11 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (rażące przekroczenie przez organ zasady legalizmu).
2. obrazę przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie, t.j. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez organ wyższego stopnia w jakimkolwiek zakresie do zarzutu stawianego w odwołaniu względem decyzji wydanej w pierwszej instancji, tj. niezastosowania przez organ dyspozycji przepisu § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie oraz nieprzeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego - co wyklucza wszechstronne rozważenie sprawy (nierozpoznanie istoty sprawy).
Wskazując na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zakwestionowanej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest natomiast według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu oraz na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres tej kontroli wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Podkreślenia przy tym wymaga, że uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działania takie służyć mają bowiem zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.
Niniejsza sprawa była już kilkakrotnie przedmiotem oceny sądów administracyjnych, stąd w pierwszej kolejności podkreślić należy, iż rozpoznając powtórnie niniejszą sprawę tut. Sąd w pierwszej kolejności miał na uwadze normę prawną wynikającą z art. 153 p.p.s.a. związującą sąd I instancji oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniach sądu. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, ustrojowe, jak i procesowe. W zgodnych opiniach komentatorów wspomniane związanie ustaje jedynie w razie zasadniczej zmiany stanu faktycznego sprawy, zmiany stanu prawnego, podjęcia przez NSA przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez sąd I instancji uchwały zawierającej odmienną wykładnię w tym samym zakresie, co wykładnia zamieszczona w wyroku uchylającym, a także, gdy NSA w swoich rozważaniach wykroczy poza zakres kognicji i orzekania wyznaczony zasadą związania granicami skargi kasacyjnej (por. m.in.: B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2011, uw. 2–6 do art. 190; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, uw. 2–5 do art. 190). Należy stwierdzić, że żadna z wymienionych wyżej sytuacji w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Istotne jest, iż w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten nie tylko sąd, ale także organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Na mocy tego przepisu sąd I instancji rozpoznając ponownie sprawę na skutek wyroku związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym wyroku. Należy przy tym podkreślić, że użyte w przywołanym przepisie pojęcie "oceny prawnej" wykracza swym zakresem poza samą tylko "wykładnię prawa", gdyż zawiera się w nim nie tylko wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych, ale i sposobu ich stosowania (ewentualnie stwierdzenie niedopuszczalności ich zastosowania) w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania" – stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej – dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu..., uw. 2, 4 i 9 do art. 153).
Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić wykładni prawa dokonanej przez sądy administracyjne w jego wcześniejszych orzeczeniach, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) sądu oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (v: wyrok NSA z dnia: 30 lipca 2009 r., II FSK 451/08, Lex nr 526493; 23 września 2009 r., I FSK 494/09, Lex nr 594010; 13 lipca 2010 r., I GSK 940/09, Lex nr 594756).
W świetle przywołanego przepisu art. 153 p.p.s.a. Sąd w składzie rozpoznającym powtórnie niniejszą sprawę jest związany wykładnią, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi we własnym wyroku wydanym w sprawie o sygn. II SA/Ol 547/13.
Wszelkie więc rozważania odnoszące się do motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia rozpocząć należy od konstatacji, że organy przywoływanemu przepisowi art. 153 p.p.s.a. nadały nieprawidłowe znaczenie. To, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. prawomocny wyrok Sądu z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 547/13 "wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie wskazanych również i inne osoby", dla organu rozpoznającego sprawę niniejszą oznaczało tylko tyle, że uchylone wyrokiem decyzje nie istnieją, a w konsekwencji sprawa podlega ponownemu badaniu i rozstrzygnięciu. Związanie prawomocnym wyrokiem sądu - to obowiązek uwzględnienia stanu wyrokiem tym ukształtowanego. Efektem zaś wyroku uchylającego decyzję administracyjną jest "powrót" do stanu sprzed wydania tej decyzji. Zupełnie odmiennym zaś zagadnieniem jest, w jaki sposób i w jakich kierunkach ma być prowadzone ponowne postępowanie, których kwestii ma ono dotyczyć, które przepisy mają być zastosowane i jakie znaczenie tym przepisom należy nadać. Obowiązek stosowania się do oceny prawnej i wskazań Sądu w powyższym zakresie nie wynika z zasady związania prawomocnym wyrokiem, lecz wprost z przepisu art. 153 p.p.s.a.
Kwestią zatem w sprawie podstawową i rozstrzygającą jest ustalenie rzeczywistej treści ocen i poglądów wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Sądu z dnia 22 października 2013 r. w sprawie II SA/Ol 547/13.
Przede wszystkim należy więc przypomnieć oczywistą zasadę, że sądowe badanie legalności decyzji administracyjnej musi odnosić się do stanu prawnego z daty wydania tej decyzji. Zgodnie z tą zasadą wszystkie rozważania sądu zawarte w uzasadnieniu w/w wyroku, a stanowiące krytyczną ocenę zaskarżonego aktu i aktów poprzedzających, poczynione zostały nie na tle stanu prawnego obowiązującego w dacie wyroku, lecz stanu z dat decyzji. Analizując te właśnie stany i cytując przepisy w brzmieniu wówczas obowiązującym Sąd wyraził zasadniczy w sprawie pogląd (cytując przepisy rozporządzenia z 1997 r.), że wobec uregulowania przez prawodawcę zagadnienia sytuowania budowli rolniczych uciążliwych dla otoczenia w związku z wydzielaniem zapachów organ administracji architektoniczno – budowlanej, wydając pozwolenie na budowę ma obowiązek sprawdzenia spełnienia wynikających z tych przepisów warunków. Dalej Sąd wskazał, że: "ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie dokonać ponownej oceny możliwości lokalizacji projektowanej zabudowy, przy udziale skarżących jako stron postępowania, mając na względzie stan prawny obowiązujący w dacie ponownego orzekania w sprawie". W opisanej powyżej sytuacji obowiązkiem organu rozpoznającego ponownie sprawę było uwzględnienie stanu prawnego obowiązującego w dacie wydawania "nowej" decyzji i zbadanie, czy w zmienionym stanie prawa w/w poglądy pozostają aktualne.
Zastrzec przy tym należy, że "uwzględnienie aktualnego stanu prawnego" nie musi oznaczać obowiązku stosowania w sprawie przepisów prawa materialnego w brzmieniu obecnym. Przepisy przejściowe bowiem mogą wprowadzać wyjątki od zasady bezpośredniego stosowania "nowego" prawa w sprawach administracyjnych i nakazywać w pewnych sytuacjach stosowanie przepisów prawa "starego". Nakaz ten jednak musi wynikać z przepisu przejściowego aktualnie (w dacie wydawania decyzji) obowiązującego.
Takie przepisy przejściowe zawiera rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia 25 marca 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r., poz. 472). Zgodnie z jego § 3 "do budowli rolniczych, w stosunku do których przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia:
1) została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę lub
2) zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę
- stosuje się przepisy dotychczasowe".
Stwierdzić należy, że istotą takiego przepisu przejściowego jest wskazanie czy i do których, istniejących w dacie wejścia w życie rozporządzenia stanów, będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe. Użyte w obu cytowanych powyżej ustępach § 3 określenie "została wydana decyzja", "zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych" odnosić należy do momentu wejścia w życie rozporządzenia, a nie do każdej sytuacji mogącej powstać po tej dacie. Zasadniczo bowiem zadaniem przepisu przejściowego nie jest antycypowanie stanów przyszłych, lecz ustalenie relacji pomiędzy poprzednimi i nowymi regulacjami w stosunku do zastanych w dacie wprowadzania tych ostatnich, a określonych przepisem przejściowym, sytuacji. Takimi "sytuacjami", do których odnosi się § 3 są zakończone ostateczną decyzją (w dacie wejścia w życie rozporządzenia) postępowania w sprawach administracyjnych.
Skoro tak, to stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie o tym, które przepisy organ winien był zastosować po wejściu w życie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia 25 marca 2013 r. (tj. 19 maja 2013 r.) decyduje ogólna, wynikająca z art. 6 k.p.a., zasada stosowania prawa aktualnie obowiązującego. Dlatego też zasadny jest argument skargi podnoszący, że "w dacie orzekania organy były związane § 3 przepisów intertemporalnych nakazującym stosować przepisy dotychczasowe, tj. w § 11 i 12 rozporządzenia z 1997 r.
Zauważyć przede wszystkim należy, że w powołanym wyroku tutejszego Sądu dokonano już oceny, że organy nie miały podstaw twierdzić, że skarżący nie mają interesu prawnego do kwestionowania przedmiotowego pozwolenia na budowę. Dlatego też, ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji zobowiązany był dokonać ponownej oceny możliwości lokalizacji projektowanej zabudowy, przy udziale skarżących jako stron postępowania, mając na względzie stan prawny obowiązujący w dacie ponownego orzekania w sprawie. Analiza zakwestionowanych decyzji nie wykazuje jednak, aby organ pierwszej instancji, jak też organ odwoławczy, dokonały oceny możliwości lokalizacji chlewni przez pryzmat przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, o których mowa w § 11 i § 12. Także akta administracyjne nie zawierają danych niezbędnych do dokonania rzeczonej oceny. Zatem oceniane decyzje nie czynią zadość wskazaniu wyrażonemu w wyroku WSA z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 547/13.
W reasumpcji stwierdzić nadzy, iż organy obu instancji nadal nie wywiązały się z oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 547/13, a zatem naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu, stwierdzone wyżej naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na prawidłowość ustalonego stanu faktycznego sprawy czyni przedwczesną ocenę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Na mocy art. 152 p.p.s.a. należało stwierdzić, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło