II SA/Ol 159/16

WyrokWSA w Olsztynie2016-05-24

Skład orzekający: Marzenna Glabas, Alicja Jaszczak-Sikora, Bogusław Jażdżyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję organu I instancji ustalającą odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej, nie badając sytuacji majątkowej wszystkich zobowiązanych zstępnych?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organ odwoławczy nie zbadał sytuacji majątkowej wszystkich potencjalnie zobowiązanych zstępnych do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji bez takiego wyjaśnienia stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odpłatności za pobyt Z. W. w domu pomocy społecznej. Organ I instancji ustalił wysokość opłaty dla mieszkańca oraz jego syna Z. W. jako zstępnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym postępowaniu organ I instancji ponownie ustalił opłaty, wskazując, że tylko jeden z sześciorga zstępnych dysponuje dochodem pozwalającym na partycypację. Kolegium utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak zbadania sytuacji majątkowej wszystkich zobowiązanych zstępnych oraz nieuwzględnienie podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od Kolegium na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skarg: Z. W. reprezentowanej przez opiekuna prawnego Z. W. oraz Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że organ I instancji decyzją z dnia "[...]" zmienił decyzję własną z dnia "[...]" w pkt 2, 3, i 4 poprzez ustalenie wysokości odpłatności za pobyt Z. W.w Domu Pomocy Społecznej, w ten sposób, że mieszkaniec będzie ją ponosił w wysokości 3104,81 zł miesięcznie, a Z. W. jako zstępny Z. W. ponosić będzie opłatę w kwocie 42,19 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W wyniku przeprowadzenia kolejnego postępowania administracyjnego organ I instancji decyzją z dnia "[...]" orzekł o zmianie w części w pkt 2, 3 i 4 decyzji z dnia "[...]" w ten sposób, że: - Z. W. ponosić ma opłatę w wysokości 70% swojego dochodu, co stanowi aktualną kwotę 3 104,81 zł, - Z. W., syn Z. W. ma ponosić opłatę w kwocie 42,19 zł; - Gmina A będzie przekazywać kwotę 42,19 zł. W uzasadnieniu swojej decyzji, organ I instancji poza przywołaniem dotychczasowych okoliczności stanu faktycznego sprawy wskazał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, iż strona nie dokonała wpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości oraz nie została z niego zwolniona. Dodał również, że osobami zobowiązanymi do ponoszenia opłat za pobyt Z. W. w Domu Pomocy Społecznej jest sześcioro jej dzieci. Przy czym zła sytuacja dochodowa zobowiązanych, tj. A. W., H. W. i J. W. wskazuje, że nie mogą zostać zobowiązani do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS. Jedynie zstępny Z. W. dysponuje dochodem na osobę w rodzinie, który przekracza 300% ustawowego kryterium dochodowego i pozwala na zobowiązanie go do partycypowania w odpłatności za pobyt Z. W. w DPS. Organ I instancji wskazał, że pozostali zstępni Z. W. albo zamieszkują za granicą (D. F.) albo nie wyrażają zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego (K. W.), a powództwo o alimenty zostało wobec nich oddalone przez sąd. Odwołanie od wskazanej wyżej decyzji wniósł w terminie Z. W. - opiekun prawny Z. W., reprezentowany przez pełnomocnika. W odwołaniu zwrócono się o : - uchylenie decyzji organu l instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozparzenia temu organowi, - zasądzenie od organu I instancji zwrotu kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W treści odwołania wskazano, że organ I instancji winien był ustalić w organie podatkowym wysokość obciążającego stronę podatku dochodowego i odliczyć jego wysokość od kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Uzyskana w ten sposób kwota dochodu będzie mogła być dopiero rozliczona w trybie art. 8 ust 11 ustawy o pomocy społecznej i łącznie z pozostałymi składnikami dochodu Z. W. będzie mogła stanowić podstawę do właściwego ustalenia obciążającej ją należności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Pomimo tak wyraźnej dyspozycji Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej zwrócił się do Urzędu Skarbowego oraz w A o wydanie zaświadczenia o wysokości zapłaconego podatku dochodowego. W związku z powyższym podkreślono, że art. 8 ust 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej za dochód nakazuje uznawać sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Z. W. jest zobowiązana złożyć deklarację podatkową oraz wpłacić należny podatek w terminie do dnia 30 kwietnia 2016 r. W rezultacie oczywistym jest w ocenie odwołującej się, że aktualnie zarówno Urząd Skarbowy w A oraz B nie posiadał informacji w przedmiocie zapłaconego podatku dochodowego. W ocenie skarżącego, organ I instancji niezasadnie odmówił zbadania sytuacji dochodowej K. W. oraz D. F.. W tym zakresie wskazano, że fakt oddalenia powództwa o alimenty w stosunku do w/w osób nie ma znaczenia w sprawie, gdyż nie przesądza, iż na moment wydania decyzji ich sytuacja majątkowa się nie zmieniła. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że Z. W. przebywa w Domu Pomocy Społecznej od dnia 24 sierpnia 2013r. Z. W. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, a opiekunem prawnym wymienionej jest jej syn Z. W.. Za bezsporne w sprawie należy uznać, że na dochód wymienionej składa się zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł, renta w wysokości 1281,83 zł netto miesięcznie (decyzja ZUS z dnia 19 marca 2015 r. w aktach sprawy) oraz zasądzone alimenty w kwocie 350,00 zł miesięcznie. Dodatkowo jak wynika z akt sprawy, Z. W. uzyskała dochód z tytułu sprzedaży nieruchomości (umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego z dnia 2 marca 2015 r.). Kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości stanowi wartość 31800,00 zł. Kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości może stanowić dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej po pomniejszeniach określonych w w/wart. 8 ust 3 ustawy ale w przedmiotowym przypadku takim pomniejszeniem może być miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Obowiązek uwzględnienia pomniejszenia uzyskanego dochodu o podatek dochodowy od osób fizycznych znajduje potwierdzenie również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Kolegium nie podzieliło zarzutu odwołania dotyczącego braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego wobec zstępnych Z. W. – D. F. i K. W.. Jak wynika z ustaleń organu I instancji, D. F. przebywa poza granicami kraju. W aktach sprawy znajduje się także oświadczenie K. W. z dnia 20 października 2015r., z którego wynika, że "nie wyraża on zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego na rzecz matki Z. W.". Kolegium uznało, że badanie sytuacji dochodowej D. F. i K. W. w celu ustalenia obowiązku wnoszenia przez nich opłat za pobyt ich matki w DPS w realiach przedmiotowej sprawy nie jest konieczne. Kolegium wyjaśniło bowiem, że opłata będzie ponoszona przez Z. W. i skarżącego będącego jej opiekunem prawnym. Nie ma zatem podstaw do prowadzenia dalszego postępowania administracyjnego mającego na celu ustalenie sytuacji D. F. i K. F. i określenie ciążących na nich obowiązków w zakresie wymienionej opłaty, biorąc pod uwagę, że nie będzie potrzeby ewentualnego dochodzenia w przyszłości zwrotu kwot opłat za pobyt Z. F. w DPS (tj., opłat które zostałyby wyłożone zastępczo przez gminę). Skargę na ww. decyzję wywiedli Z. W. i Z. W., wnosząc o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach. Zaskarżonej decyzji zarzucono: Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 6, 7, 8 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które miało wpływ na treść wydanej decyzji poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do ustalenia obciążenia podatkiem dochodowym i pominięcie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak również zaniechanie zbadania sytuacji majątkowej pozostałych zobowiązanych do partycypowania w kosztach, tym samym niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do działania organów administracji publicznej; a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i naruszenie: - art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, który miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie nie został ustalony. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 8 ust. 3 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 45 ust. 1, 1a pkt. 3 i ust. 4 pkt. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez odstąpienie od uwzględnienia miesięcznego obciążenia podatkiem dochodowym, - art. 61 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, że nie ma podstaw do prowadzenia dalszego postępowania administracyjnego mającego na celu ustalenie sytuacji majątkowej pozostałych zstępnych w osobach D. F. oraz K. W., skoro opłata za pobyt w całości będzie pokrywana z dochodów Z. W. oraz Z. W.; - art. 105 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez zaakceptowanie faktu nie zwrócenia się przez organ I instancji do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz właściwego Urzędu Skarbowego wg. ostatniego miejsca zamieszkania D. F. oraz K. W. celem ustalenia ich sytuacji majątkowej i obowiązku partycypacji w kosztach utrzymania Z. W.; W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawa ppsa. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia"[...]" w przedmiocie zmiany decyzji własnej z dnia "[...]" w pkt 2, 3 i 4 poprzez ustalenie wysokości odpłatności za pobyt Z. W. w Domu Pomocy Społecznej. Organ odwoławczy przyjął, że biorąc pod uwagę, iż Z. F. jest wdową, jej zstępni są zobligowaniu w następnej kolejności do uiszczenia opłaty za pobyt wymienionej w Domu Pomocy Społecznej. Przy czym jak wynika z akt sprawy całkowita kwota opłaty za pobyt Z. W. w DPS będzie pokrywana przez w/w, jak również przez zstępnego Z. W., którego stwierdzona sytuacja dochodowa pozwala na jej ustalenie. Tym samym gmina nie będzie partycypowała w opłacie. Nie ma więc podstaw do prowadzenia dalszego postępowania administracyjnego, mającego na celu ustalenie sytuacji pozostałych zstępnych Z. W. i określanie ciążących na nich zobowiązań w zakresie wysokości wymienionej wyżej opłaty, biorąc pod uwagę, iż nie będzie potrzeby ewentualnego dochodzenia w przyszłości zwrotu kwot opłat za pobyt Z. W. w OPS, tj. opłat, które zostałyby wyłożone zastępczo przez gminę. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015r., poz. 163 j.t.). Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W świetle przepisu art. 60 ust. 1 u.p.s., pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca ustalają organy, o których mowa w pkt 1 - 3, w tym burmistrz (art. 60 ust. 2 u.p.s.). Z przepisów art. 61 ust. 1-3 u.p.s. wynika, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności (ust. 1): 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą (ust. 2): 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. W przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków (ust. 3). Stosownie zaś do przepisu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3)kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie z art. 8 ust. 4 ww. ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że Sąd podziela stanowisko organu co do tego, że kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości może stanowić dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej po pomniejszeniach określonych w art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Sąd podziela w pełni pogląd Kolegium, że zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy dochód oznacza przychód pomniejszony o obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Regulacja ta jest autonomiczna w stosunku do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (podobnie NSA w swoich wyrokach z dnia 18 stycznia 2011r., I OSK 1507/10 i z dnia 18 listopada 2011r., I OSK 1105/11 – dostępne w CBOSA). Kwestią kluczową na gruncie niniejszej sprawy było ustalenie czy skarżąca zapłaciła od uzyskanego przychodu ze sprzedaży mieszkania podatek dochodowy od osób fizycznych. Z informacji uzyskanych od organów podatkowych wynika, że taki podatek nie został uiszczony od tej konkretnej transakcji. Nie było zatem podstaw do jego odliczenia od dochodu z tytułu sprzedaży mieszkania. W każdym razie na dzień wydania decyzji organ nie dysponował taką dokumentacją. Gdyby zaś strona skarżąca dysponowała dokumentami poświadczającymi zapłacenie takiego podatku, to powinna je przedstawić w toku postępowania administracyjnego. Z uwagi na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, będzie miała możliwość jeszcze to uczynić. W ocenie Sądu organ odwoławczy nie dokonał analizy sytuacji finansowej i możliwości płatniczych dwóch osób, które mogłyby potencjalnie partycypować w kosztach utrzymania Z. W. w Domu Pomocy Społecznej. Mianowicie, nie wyjaśniono sytuacji majątkowej dwojga zstępnych Z. W. czyli D. F. i K. W.. Zbadano jedynie sytuację dochodową Z. W., skarżącego oraz trojga innych zstępnych (A. W., H. W. i J. P., których sytuacja majątkowa nie pozwala na ustalenie opłaty za pobyt Z. W. w Domu Pomocy Społecznej). Poprzestanie na stwierdzeniu, że D. F. przebywa poza granicami kraju, a w aktach znajduje się oświadczenie K. W. z dnia 20 października 2015r., z którego wynika, że nie wyraża on zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego na rzecz matki Z. W., jest niewystarczające. Trzeba mieć na uwadze, że przepis art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określa kolejność podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Zstępni są tam umiejscowieni w drugiej grupie zobowiązanych na równi. Przewidziany w art. 61 ust. 1 ustawy obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej musi być jednak skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Co do zasady konkretyzacja taka powinna nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy, poprzez określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w ww. przepisach, ustalenie przypadających na nich kwot opłaty oraz ewentualne zwolnienie, stosownie do art. 64, w całości lub w części z ustalonej opłaty. Adresatami decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej może być zatem zarówno osoba skierowana do domu pomocy społecznej, a także osoba (bądź osoby) z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3, tj. małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, choć obowiązek małżonka krewnych i gminy jest wtórny i ma charakter subsydiarny. Podobnie w literaturze przedmiotu wskazuje się, że wynikające z art. 59 ust. 1 ustalenie opłaty w decyzji administracyjnej obejmuje obowiązek organu nie tylko określenia ogólnej kwoty opłaty miesięcznej, ale także osoby lub osób zobowiązanych do jej ponoszenia (por. S. Nitecki, Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, Wyd. Gaskor, Wrocław 2013, s. 531 oraz W. Maciejko [w:] W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2013 r., s. 303 i powołana tam literatura). Nie może być jednak tak, że to organ wybiera sobie dowolnie zstępnego, na którego ceduje określony obowiązek, tylko dlatego, że jego sytuację majątkową może w najprostszy sposób ustalić. Organ po to przeprowadza postępowanie administracyjne, w ramach którego wyposażony jest w możliwość zebrania wszelkich dowodów, żeby precyzyjnie ustalić okoliczności faktyczne, które pozwolą następnie prawidłowo zastosować w sprawie określone przepisy. Niezrozumiałe jest przy tym twierdzenie Kolegium, że badanie sytuacji dochodowej dwojga zstępnych Z. W. czyli D. F. i K. W., nie jest konieczne, tylko dlatego, że gmina nie będzie zastępczo wnosiła opłaty za pobyt Z. W. w DPS . Słusznie natomiast Kolegium wskazało, że wyłączenie obowiązku alimentacyjnego orzeczeniem sądu powszechnego nie ma wpływu na istnienie samego obowiązku pokrywania kosztów za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, a więc obowiązku wynikającego z art. 61 ustawy o pomocy społecznej. Uregulowanie to ma charakter odrębny od unormowania zawartego w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Podkreślić należy, że organ prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej powinien przede wszystkim dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto zgodnie z treścią art. 7 k.p.a w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Poprzez brak wyjaśnienia wskazanych wyżej okoliczności, organ dopuścił się uchybienia rzutującego na istotę rozstrzygnięcia sprawy. Biorąc pod uwagę dotychczasowe rozważania rzeczą oczywistą jest, że Sąd nie przesądza treści przyszłego rozstrzygnięcia organu administracji, gdyż ocena ta po prostu nie jest możliwa z uwagi na uchybienia i luki występujące w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono w pkt II na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło