II SA/Ol 200/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lutego 2016 r. wniosku F. K. o wyłączenie sędziów WSA Beaty Jezielskiej, Adama Matuszaka i Ewy Osipuk od rozpoznania sprawy ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia 1. oddalić wniosek o wyłączenie sędziów WSA Beaty Jezielskiej i Adama Matuszaka, 2. odrzucić wniosek o wyłączenie sędziego WSA Ewy Osipuk . Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z up. Wójta Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" r. o odmowie przyznania F. K. zasiłku celowego na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia z powodu braku współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucił organom naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego i art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne przyjęcie, że nie współpracował z pracownikiem socjalnym. Wniósł o dopuszczenie dowodów z nagrań ze spotkań z pracownikami socjalnymi na okoliczność składanych wyjaśnień oraz z przesłuchania podanych świadków na okoliczność przebiegu, sposobu utrzymywania i nawiązywania kontaktów, spotkań pracowników socjalnych ze skarżącym, przebiegu czynności. Wniósł też o zwrócenie się przez Sąd do właścicieli portali internetowych z zapytaniem o datę umieszczenia i opłacania ogłoszeń dotyczących prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Skarżący domagał się rozpoznania jego skargi tylko z jego osobistym udziałem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 1 kwietnia 2015 r. został wyznaczony w niniejszej sprawie termin rozprawy na 30 kwietnia 2015 r. oraz skład orzekający Sądu: sędzia Ewa Osipuk jako przewodnicząca oraz sędzia Beata Jezielska (sprawozdawca) i sędzia Tadeusz Lipiński. W dniu 29 kwietnia 2015 r. skarżący złożył osobiście w Biurze Podawczym tutejszego Sądu wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego Ewy Osipuk. Zarzucił, że sędzia ta z naruszeniem prawa pozbawiła go prawa uczestnictwa w posiedzeniu Sądu i składania wniosków dowodowych w sprawach o sygn. akt: II SA/Ol 199/15, II SA/Ol 203/15, II SA/Ol 204/15 i II SA/Ol 206/15. Skarżący wyraził wątpliwość co do bezstronności sędzi oraz obiektywnego, sprawiedliwego oraz transparentnego rozpoznania jego sprawy. Sąd postanowił rozprawę odroczyć na termin wyznaczony po rozpatrzeniu wniosku o wyłączenia sędziów. W dniu 7 maja 2015 r. sędzia Ewa Osipuk złożyła do akt pisemne wyjaśnienie. Oświadczyła, że nie zachodzi w niniejszej sprawie względem niej żadna z okoliczności wymienionych w art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności. Wskazała, że brak jest też powodów wyłączenia jej z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 powołanej ustawy. Postanowieniem z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 200/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek o wyłączenie sędziego WSA w Olsztynie – Ewy Osipuk od orzekania w niniejszej sprawie. Zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2015 r. wyznaczony został w niniejszej sprawie termin rozprawy na 16 lipca 2015 r. oraz skład orzekający Sądu: sędzia Beata Jezielska (sprawozdawca) jako przewodnicząca oraz sędzia Katarzyna Matczak i sędzia Ewa Osipuk. Wnioskiem z dnia 16 lipca 2015 r. F.K. złożył w Biurze Podawczym tutejszego Sądu, przed rozpoczęciem rozprawy wniosek o wyłączenie sędziów Ewy Osipuk i Katarzyny Matczak od orzekania w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał, że wniósł zażalenie na postanowienie odmawiające wyłączenia sędziego Ewy Osipuk, które nie zostało jeszcze rozpoznane. Podtrzymał argumenty podniesione we wniosku z dnia 29 kwietnia 2015r. Natomiast sędziemu Katarzynie Matczak zarzucił, że wydała skandaliczne postanowienie z dnia 5 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 202/15, które również zostało zaskarżone, a zażalenia jeszcze nie rozpoznano. Sąd postanowił rozprawę odroczyć na termin wyznaczony po rozpatrzeniu wniosku o wyłączenia sędziów. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2015 r. tutejszy Sąd oddalił wniosek skarżącego z dnia 16 lipca 2015 r. Natomiast postanowieniem z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1407/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na to postanowienie. NSA wskazał, że nieprzedstawienie przez skarżącego nowych okoliczności, mogących mieć wpływ na wyłączenie sędziego Ewy Osipuk, w sytuacji, gdy tożsamy wniosek dotyczący tego samego sędziego został rozpoznany i oddalony – wbrew twierdzeniom skarżącego - prawomocnym postanowieniem, powodowało, że ponowny wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. skarżący złożył kolejny wniosek o wyłączenie składu orzekającego, wyznaczonego w niniejszej sprawie, tj. sędziów WSA w Olsztynie: Beaty Jezielskiej, Adama Matuszaka i Ewy Osipuk. Podniósł, że istnieje uzasadniona obawa, że sędziowie ci nie są obiektywni w stosunku do niego. Zarzucił, że we wcześniejszych rozstrzygnięciach, wydanych w jego sprawach, świadomie zataili fakt nierozpoznania przez SKO faktów niedopełnienia obowiązków i nakłaniania skarżącego do składania fałszywych oświadczeń przez pracowników GOPS, co jak zaznaczył, zostało udokumentowane na nagraniu załączonym do odwołania. Podtrzymał stanowisko zawarte we wniosku z dnia 16 lipca 2015 r. W dniu 9 lutego 2016 r. sędziowie: Beata Jezielska i Adam Matuszak złożyli do akt odrębnie pisemne wyjaśnienia. Oświadczyli, że nie zachodzi w niniejszej sprawie względem nich żadna z okoliczności wymienionych w art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Wskazali, że brak jest też powodów wyłączenia ich z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 powołanej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a". niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Orzekając o wyłączeniu lub odmowie wyłączenia sędziego Sąd dokonuje oceny, czy w sprawie zaistniały takie okoliczności obiektywne, które uzasadniają odsunięcie sędziego od rozpoznawania sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się takich okoliczności. Skarżący już po raz trzeci wnioskuje o wyłączenie sędzi Ewy Osipuk od orzekania w niniejszej sprawie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w tym względzie, wyrażone w poprzednich wnioskach, które zostały prawomocnie oddalone. W kolejnym wniosku skarżący nie przywołał żadnej nowej okoliczności uzasadniającej wyłączenie wskazanego sędziego. Niezmiennie bowiem skarżący wyraża obawę braku obiektywizmu tego sędziego, jak i tym razem sędziów: Beaty Jezielskiej i Adama Matuszaka, w związku z oddaleniem innych jego skarg w podobnych sprawach, rozstrzygniętych już wyrokami, w których wymienieni sędziowie orzekali w różnych składach trzyosobowych. Wyjaśnić należy skarżącemu, że strona niezadowolona z wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny orzeczenia może je zaskarżyć zgodnie z przysługującym jej środkiem zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W takim trybie strona może podważać prawidłowość ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji. Natomiast przekonanie strony na temat wadliwości przeprowadzonego postępowania dowodowego i oceny materiału dowodowego dokonanej przez Sąd w innej sprawie, nawet jeśli w składzie orzekającym brał udział sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, nie stanowi w żadnym wypadku o istnieniu przesłanki wyłączenia tego sędziego od orzekania w niniejszej sprawie. Jednolicie w orzecznictwie wskazuje się, że wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Także okoliczność wielokrotnego orzekania przez sędziego w sprawach tej samej osoby, w których zapadały także orzeczenia niekorzystne dla strony, nie mogą być uznane za podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznawania pozostałych spraw, toczących się ze skarg i wniosków tej samej strony lub których uczestnikiem jest ta sama osoba. Uzasadnioną wątpliwością co do bezstronności nie jest również, co należy podkreślić w kontekście powołanej we wniosku argumentacji, przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo, gdyż merytoryczne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu może odbywać się za pomocą przysługujących stronie środków odwoławczych (por. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2009 r., II OZ 648/09). Wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. ma ponadto zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. W konsekwencji, nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienia NSA: z 8 maja 2009 r., II FZ 128/09 oraz z 5 kwietnia 2013 r. II OZ 220/13). Brak podstaw do zastosowania art. 19 p.p.s.a. w powyżej opisanych sytuacjach występuje zwłaszcza, gdy sędzia złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w powołanym przepisie, dające podstawę do wyłączenia go i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości (tak: NSA w postanowienia z dnia: 11 września 2012 r., II OZ 704/12, z dnia 13 kwietnia 2012 r., II OZ 259/12, z dnia 4 kwietnia 2012 r., I OZ 21/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sędziowie Beata Jezielska i Adam Matuszak, jak i uprzednio Ewa Osipuk złożyli oświadczenia, z których wynika, że nie zachodzą w stosunku do nich jakiekolwiek okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznawania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje natomiast ugruntowany pogląd, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli żądający wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązany jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie NSA z dnia z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55 oraz postanowienie NSA z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt II OZ 835/14, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedstawionych względów, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 18 i 19 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Rozstrzygniecie zawarte w pkt 2 postanowienia znajduje oparcie w art. 22 § 4 p.p.s.a.. Przepis ten stanowi, że ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym. Unormowanie to obowiązuje od dnia 15 sierpnia 2015 r., na mocy ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2015 r. poz. 658).