II SA/Ol 205/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr) Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 maja 2015 r. sprawy o wyłączenie sędziów WSA w Olsztynie: Ewy Osipuk i Bogusława Jażdżyka w sprawie ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia oddalić wniosek. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o odmowie przyznania F. K. zasiłku celowego na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia z powodu braku współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym. W skardze skarżący zarzucił organom naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego i art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne przyjęcie, że nie współpracował z pracownikiem socjalnym. Wniósł o dopuszczenie dowodów z nagrań ze spotkań z pracownikami socjalnymi na okoliczność składanych wyjaśnień oraz z przesłuchania podanych świadków na okoliczność przebiegu, sposobu utrzymywania i nawiązywania kontaktów, spotkań pracowników socjalnych ze skarżącym, przebiegu czynności. Wniósł też o zwrócenie się przez Sąd do właścicieli portali internetowych z zapytaniem o datę umieszczenia i opłacania ogłoszeń dotyczących prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Skarżący domagał się rozpoznania jego skargi tylko z jego osobistym udziałem. W odpowiedzi na niniejszą skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o umorzenie postępowania w związku z uwzględnieniem skargi w trybie autokontroli. Organ udokumentował, że decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, i umorzył postępowanie organu I instancji w całości. Zarządzeniem z dnia 24 marca 2015r. wyznaczony został w niniejszej sprawie termin rozprawy na 21 kwietnia 2015r. oraz skład orzekający Sądu: sędzia Bogusław Jażdżyk jako Przewodniczący oraz sędzia Hanna Raszkowska (sprawozdawca) i sędzia Ewa Osipuk. Na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015r. skarżący złożył pismo, w którym wniósł o wyłączenie z orzekania w niniejszej sprawie sędziów: Ewę Osipuk i Bogusława Jażdżyka. Zarzucił, że sędziowie ci z naruszeniem prawa pozbawili go prawa uczestnictwa w posiedzeniu Sądu i składania wniosków dowodowych w sprawach o sygn. akt: II SA/Ol 199/15, II SA/Ol 203/15, II SA/Ol 204/15 i II SA/Ol 206/15. Skarżący wyraził wątpliwość co do bezstronności tych sędziów oraz obiektywnego, sprawiedliwego oraz transparentnego rozpoznania jego sprawy. Sąd postanowił rozprawę odroczyć na termin wyznaczony po rozpatrzeniu kwestii wyłączenia sędziów. W dniu 24 kwietnia 2015r. sędziowie Ewa Osipuk i Bogusław Jażdżyk złożyli do akt pisemne wyjaśnienia. Oboje oświadczyli, że nie zachodzi w niniejszej sprawie względem nich żadna z okoliczności wymienionych w art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Wskazali, że brak jest też powodów wyłączenia ich z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 powołanej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a", sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skarg na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Zgodnie zaś z § 3 tego przepisu wyłączeniu podlega sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać, co do tej skargi. Niezależnie od wskazanych przyczyn, zgodnie z art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Orzekając o wyłączeniu lub odmowie wyłączenia sędziego Sąd dokonuje oceny, czy w sprawie zaistniały takie okoliczności obiektywne, które uzasadniają odsunięcie sędziego od rozpoznawania sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się takich okoliczności. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że w innych sprawach z jego skarg nie uwzględniony został jego wniosek o odroczenie rozprawy, czego skarżący domagał się w związku z nagłą chorobą w celu złożenia istotnych wniosków dowodowych, nie świadczy o braku obiektywizmu wymienionych sędziów. Wbrew przekonaniu skarżącego, decyzję o oddaleniu wniosku o odroczenie rozprawy podejmował trzyosobowy skład Sądu, a nie tylko wymienieni sędziowie, którzy nawet nie orzekali wówczas wspólnie. Poza tym zgłoszony telefonicznie w dniu 14 kwietnia 2014r. wniosek o odroczenie rozprawy nie zasługiwał na uwzględnienie. Zasadnym jest wskazać, że w dniu 6 lutego 2015r. (data nadania pocztowego) F. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie 11 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania zasiłków stałych wnioskowanych na różne okresy lub zasiłków celowych na zaspokojenie różnych potrzeb. Jako powód odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej organy podały brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym. Poszczególne skargi, zawierające takie same zarzuty i wnioski, zarejestrowane zostały pod kolejnymi sygnaturami – od II SA/Ol 198/15 do II SA/Ol 208/15. Dotychczas rozpatrzonych zostało siedem skarg. Wyrokami z dnia 14 i 21 kwietnia 2015r. tutejszy Sąd skargi oddalił. Powołane przez skarżącego we wniosku o wyłączenie wskazanych sędziów sygnatury dotyczą spraw rozstrzygniętych wyrokami, wydanymi po zamknięciu rozpraw przeprowadzonych w dniu 14 kwietnia 2015r. Ze znajdujących się w tych aktach notatek urzędowych wynika, że w dniu 14 kwietnia 2015r. o godzinie 8:30 F. K. skontaktował się telefonicznie z tutejszym Sądem, wnosząc o odroczenie rozpraw z jego skarg z uwagi na zły stan zdrowia spowodowany nagłą chorobą. Argumentował, że jego udział w rozprawie jest konieczny ze względu na istotne wnioski dowodowe, które chciałby złożyć. Obecny wówczas na rozprawach pełnomocnik organu wniósł o nieuwzględnienie wniosku skarżącego. Sąd postanowił oddalić wnioski skarżącego o odroczenie rozprawy. Wyjaśnić należy skarżącemu, że rozprawa jest posiedzeniem jawnym, na którym Sąd rozpatruje sprawę w składzie trzyosobowym, a udział stron w tym posiedzeniu nie jest obowiązkowy, o czym pouczono skarżącego w zawiadomieniach o rozprawie. Związane jest to z faktem, że wojewódzki sąd administracyjny, badając legalność zaskarżonej decyzji, ma obowiązek wziąć pod uwagę każde naruszenie prawa, niezależnie od wniosków i zarzutów podniesionych przez stronę. Ma też obowiązek udzielać stosownych pouczeń dla strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. W myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. tylko wyjątkowo sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Na zasadzie tych przepisów Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym, z którym strona powinna zostać zapoznana przed wydaniem decyzji, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. i co do którego ma prawo wypowiedzieć się, w tym zgłaszać wnioski dowodowe przed wydaniem decyzji. Sąd nie może przeprowadzać dodatkowo żadnych innych dowodów prócz dowodu z dokumentów, które muszą zostać dostarczone przez stronę niezwłocznie. Podkreślić należy, że obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym. Natomiast do kompetencji sądu administracyjnego należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Powyższe okoliczności uzasadniały odmowę odroczenia rozpraw w powołanych przez skarżącego sprawach rozstrzyganych przed tutejszym Sądem w dniu 14 kwietnia 2015r. Zawnioskowane w skardze dowody z nagrań, czy zeznań świadków nie mogły zostać przeprowadzone na rozprawie. Ponadto poza zawnioskowaniem przeprowadzenia dowodów skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów dotyczących rozpatrywanej sprawy. Nie było więc podstaw do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a tym samym odroczenia rozprawy, o której skarżący został prawidłowo zawiadomiony i pouczony o trybie postępowania po wydaniu wyroku. Stosownie do art. 99 p.p.s.a sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. Ocena przesłanek stanowiących uzasadnienie wniosku należy do sądu, który może wniosek uwzględnić lub oddalić, jeżeli uzna, że żadna z tych przyczyn nie spełnia kryterium ważności w rozumieniu komentowanego przepisu. Ważne przyczyny, które obligują sąd do odroczenia posiedzenia (rozprawy), wskazuje sam ustawodawca, są to: nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przyczyną, której nie można przezwyciężyć (art. 109 p.p.s.a.); jeżeli sąd postanowi zawiadomić o toczącym się postępowaniu sądowym osoby, które dotychczas nie brały udziału w sprawie w charakterze stron (art. 110 p.p.s.a.). Na temat oceny niestawiennictwa z powodu choroby wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 11 marca 2009 r., II GSK 782/08, LEX nr 570322, stwierdzając, że choroba strony, uniemożliwiająca stawienie się w sądzie, wykazana musi zostać zaświadczeniem lekarskim, z którego powinno wynikać, że chory nie może chodzić. Wówczas jest "znaną sądowi przeszkodą" w rozumieniu omawianego przepisu. "której nie można przezwyciężyć". Dopiero przy spełnieniu obu tych warunków stanowi ona podstawę odroczenia rozprawy. Jeżeli więc skarżący tuż przed rozprawą zgłaszał jedynie telefonicznie zły stan zdrowia i oświadczył że później udokumentuje to zaświadczeniem lekarskim – nie można było przyjąć, że wystąpiły przesłanki do odroczenia rozprawy. Niezależnie od powyższego sędziowie Ewa Osipuk i Bogusław Jażdżyk złożyli oświadczenia, z których wynika, iż nie zachodzą w stosunku do nich jakiekolwiek okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznawania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje natomiast ugruntowany pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. np. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., I OZ 864/10). Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli żądający wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązany jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie NSA z dnia z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55 oraz postanowienie NSA z dnia 2 września 2014r. sygn. akt II OZ 835/14, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedstawionych względów, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 18 i 19 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.