II SA/Ol 327/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2018 r. wniosku M. R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie świadczenia wychowawczego postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło M. R. ( dalej jako "skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to doręczone zostało skarżącej w dniu 13 lutego 2018 r. W dniu 19 lutego 2018 r. skarżąca wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na urzędowym formularzu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w celu sporządzenia skargi na przedmiotowe postanowienie i reprezentowania jej w sprawie. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2018 r. tutejszy Sąd w ramach prawa pomocy ustanowił dla skarżącej radcę prawnego. Pismem z dnia 28 marca 2018 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych zawiadomiła r.pr. K. F. o wyznaczeniu jej jako pełnomocnika dla skarżącej. W dniu 17 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniosła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na wskazane na wstępie postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu przytoczyła stan faktyczny sprawy. Podała, że o wyznaczeniu dowiedziała się w dniu 3 kwietnia 2018 r., tj. w dniu doręczenia jej pisma z OIRP, następnie niezwłocznie zapoznała się z aktami sprawy i sporządziła skargę, co miało miejsce na przestrzeni od 4 kwietnia 2018 r. do 17 kwietnia 2018 r. Dla uzasadnienia wniosku powołała orzeczenie NSA z dnia 5 maja 2015 r., sygn. akt I OZ 397/15. W odpowiedzi na skargę i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, organ II instancji wniósł o odrzucenie skargi, jako wniesionej z uchybieniem terminu. W przypadku zaś uwzględnienia przez Sąd wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1 i § 2 cytowanej ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym, wnoszący o przywrócenie terminu, jest zobowiązany uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W związku z powyższym, przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od dwóch przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku, po drugie: od uprawdopodobnienia przez składającego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu. Analizując spełnienie podanych warunków, uwzględnić należało, że przed upływem terminu do wniesienia skargi, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w celu zaskarżenia wskazanego postanowienia organu II instancji. Ustanowiona z urzędu pełnomocnik skarżącej po wyznaczeniu zapoznała się z aktami sprawy i sporządziła skargę, jak podaje uczyniła to niezwłocznie jak mogła, na przestrzeni od 4 do 17 kwietnia 2018 r. Oceniając termin podejmowanych działań, mimo że pełnomocnik nie konkretyzuje kiedy dowiedziała się o uchybieniu terminu do wniesienia skargi, a w aktach administracyjnych i sądowych brak jest informacji o zapoznawaniu się pełnomocnika z aktami sprawy, należało uwzględnić zapewnienie pełnomocnika, że podjął czynności bez zbędnej zwłoki. Prócz wiedzy o uchybieniu terminu, pełnomocnik musi mieć także realną możliwość sporządzenia skargi, gdyż jest to warunek skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a to wymaga zapoznania się z problemem. Skoro pełnomocnik sporządziła skargę 17 kwietnia 2018 r. (w ciągu 2 tygodni od dowiedzenia się o wyznaczeniu) i wniosła ją do organu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia dnia następnego, należało przyjąć, że zachowany został termin wskazany w art. 87 § 1 p.p.s.a. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zważyć należy bowiem, iż zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie stanowiskiem, które skład orzekający podziela, w sytuacji gdy stronie zostało przyznane prawo pomocy przez ustanowienie pełnomocnika, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu będzie liczony od chwili, gdy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminu i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej, natomiast dla obliczenia terminu bez znaczenia jest data, w której sama strona dowiedziała się o tym i czy mogła tej czynności dokonać (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 183/04, z dnia 18 listopada 2016r., sygn. akt I OZ 1278/16 oraz z dnia 13 stycznia 2017r., sygn. akt I OZ 2052/16, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Należało również uznać, że uchybienie przez skarżącą terminowi do wniesienia skargi było przez nią niezawinione. W myśl bowiem art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego - czyli jeszcze zanim złożona zostanie skarga (tak: M. Niezgódka-Medek [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Kraków 2006, s. 549). Podmiot domagający się od sądu administracyjnego ochrony prawnej może zatem żądać, aby jego skargę sporządził profesjonalny prawnik, i w tym celu w terminie otwartym na wniesienie tej skargi zwrócić się do sądu administracyjnego o przyznanie mu prawa pomocy w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 752/16 (publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) wyjaśnił, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie będzie miało w takiej sytuacji wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi. Co oznacza, że po ustanowieniu pełnomocnika już po upływie tego terminu konieczne będzie złożenie wraz ze skargą wniosku o jego przywrócenie (tak: A. Nędzarek, Wymogi procesowe wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu przed sądem administracyjnym, ZNSA 2013, nr 2, s. 78). NSA w postanowieniu tym przyjął, że wystąpienie przez stronę skarżącą, która nie jest podmiotem wykwalifikowanym, w terminie otwartym do wniesienia skargi z wnioskiem o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w celu wniesienia skargi i reprezentowania jej przed Sądem, należy oceniać jako dołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Zgodzić należy się z NSA, że bez znaczenia jest przy tym, iż złożenie skargi nie jest objęte przymusem adwokacko – radcowskim, skoro strona w sposób wyraźny wyraziła wolę występowania w postępowaniu przy udziale profesjonalnego pełnomocnika, do czego miała prawo. W tym stanie rzeczy, z mocy cytowanych przepisów, należało orzec jak w postanowieniu.