II SA/Ol 337/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez zezwolenia postanawia odmówić zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Na etapie wniesienia skargi S.C. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 15-16 akt). W uzasadnieniu stwierdził, iż nie jest w stanie ich ponieść ze względu na swą sytuację materialną. Ma 88 lat i utrzymuje się wyłącznie z emerytury. Ponosi wydatki na leczenie i rehabilitację. Z oświadczenia wynika, iż skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada majątku. Mieszka w mieszkaniu wnuka, zajmując w nim pokój z łazienką. Miesięczna wysokość netto emerytury wynosi 1378,67 zł. Opłaty czynszowe pochłaniają 306,50 zł (1/2 z 613), rachunki za energię elektryczna - 75 zł (1/2 z 150), wydatki na leczenie i lekarstwa - ok. 500 zł (czasem więcej), a bieżące utrzymanie - 498 zł. W odpowiedzi na wezwanie o dodatkowe informacje (k. 18) skarżący wskazał m.in. (k. 21-30), iż koszty reprezentowania go przez radcę prawnego w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzję wyczerpały wszystkie jego oszczędności. Jak wynika z przedłożonej kopii protokołu ugody z 14 marca 2012 r. (k. 22), dokonał z D.C. zniesienia współwłasności 29 działek rolnych o łącznej powierzchni 18,3049 ha poprzez ich przyznanie na jej wyłączną własność. Zaznaczył, iż z osobą tą nie utrzymuje kontaktów i nie jest ona skłonna ponosić żadnych kosztów postępowania. W tym względzie skarżący został poproszony o wyjaśnienie, czy z ww. pozostaje w związku małżeńskim. Wskazano, iż w razie odpowiedzi twierdzącej winien podać jej adres, miesięczny dochód netto oraz jego źródło, wyszczególnić posiadane przez nią nieruchomości, zasoby pieniężne i przedmioty o wartości powyżej 5000 zł oraz dostarczyć wyciągi ze wszystkich jej rachunków bankowych za okres od 1 kwietnia 2016 r. do dnia odbioru wezwania bądź oświadczenie o nieposiadaniu przez nią w owym czasie takowych rachunków, jeśli zaś doszło do rozwodu lub separacji - kopię orzeczenia sądu (k. 32). Skarżący podał (k. 35), iż z D.C. nadal formalnie pozostaje w związku małżeńskim. Zamieszkują w jednym mieszkaniu, ale nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. W mieszkaniu tym zajmuje jeden pokój i ma dostęp do łazienki. Nie utrzymuje "bieżących kontaktów" z żoną, nie rozmawia o sprawach majątkowych, nie wie, jakie są jej dochody. Walka z Urzędem w "[...]" w ciągu ostatnich lat zrujnowała nie tylko jego finanse, ale też stosunki rodzinne. Żona nie informuje go o swoich zasobach pieniężnych itp.. Z załączonego protokołu ugody (k. 39-40) wynika, iż 16 grudnia 2011 r. małżonkowie dokonali podziału majątku wspólnego, przenosząc na rzecz żony wyłączną własność mieszkania (obecny adres skarżącego) o wartości 700.000 zł - bez spłat i dopłat. Rozpatrując wniosek zważono, co następuje: Stosownie do unormowania zawartego w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, stanowiąc przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z unormowania tego wynika, że ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli składane w tym celu na urzędowym formularzu wniosku oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest ona obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Niewywiązanie się przez stronę z nałożonego na nią w tym trybie zobowiązania uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OZ 319/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanym przypadku zasadnicze znaczenie ma okoliczność pozostawania wnioskodawcy w związku małżeńskim. W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego, jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy [art. 23 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 ze zm.)], obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 922/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwodu (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 ww. ustawy) bądź sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 ww. ustawy). W konsekwencji, niepodanie przez skarżącego danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki oznacza, iż nie uczynił on zadość ciążącemu na nim obowiązkowi wykazania zasadności swego wniosku. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień dotyczących prawa pomocy.