II SA/Ol 340/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi P. I. – reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie stypendium szkolnego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że organ I instancji decyzją z dnia 26 września 2014r. odmówił przyznania A. K. stypendium szkolnego wnioskowanego na córkę P. I., uzasadniając to przekroczeniem ustawowo określonego kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 listopada 2014r. uchyliło ww. decyzję, wskazując na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania w zakresie ustalenia dochodu w rodzinie wnioskodawczyni. Następnie organ I instancji decyzją z dnia 19 stycznia 2015r. odmówił A. K. przyznania świadczenia w postaci stypendium szkolnego w formie świadczenia pieniężnego na cele o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników, wnioskowane na P. I. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z przepisem art. 90d ust. 7 o systemie oświaty, miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do uzyskania pomocy społecznej to kwota 456 zł. Dochód zaś rodziny A. K. przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania stypendium szkolnego. Wynosi on 475,30 zł na członka rodziny. Według organu wpłata dokonana przez męża wnioskodawczyni w dniu 20 sierpnia 2014r. z tytułu zaległych alimentów, nie mogła być odliczona z dochodu rodziny. Potwierdza to harmonogram ratalnej spłaty świadczeń alimentacyjnych wraz z odsetkami dnia 20 lutego 2013r. Odwołanie od ww. decyzji wniosła A. K. Strona odwołująca poza zakwestionowaniem decyzji nie zawarła żadnego uzasadnienia swojego odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 lutego 2015r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podniosło, że w oparciu o materiał dowodowy zawarty w aktach przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że w sierpniu 2014 r. (a więc w miesiącu poprzedzającym złożenie przez A. K. wniosku o stypendium szkolne dla córki, P. I.), jej mąż Z. K. wpłacił na konto Urzędu Miejskiego kwotę 150 zł wynikającą z (zawartego w aktach sprawy) "Harmonogramu ratalnej spłaty wraz z odsetkami ustawowymi "z dnia 20 lutego 2013 r. Nr "[...]". Harmonogram ten zobowiązywał Z. K. do spłaty należności z tytułu świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej w okresie od dnia 23 listopada 2010r. do dnia 30 września 2012 r. w wysokości 6.638,15 zł (należność główna) oraz 970,30 zł (odsetki naliczone na dzień sporządzenia harmonogramu) i zakładał miesięczną spłatę rat właśnie w kwocie 150 zł. Ową wpłatę 150 zł należy więc traktować jako spłatę alimentów zaległych, nie pozwalającą na ich odliczenie od dochodu w myśl art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej. Podobnie Kolegium podzieliło pogląd przedstawiony przez organ I instancji odnośnie do kwoty 50 zł wpłaconej w sierpniu 2014 r. na konto komornika tytułem (wskazanych w poleceniu przelewu) "alimentów". Konsekwencją przyjęcia stanowiska, że spłaty dokonane przez Z. K. w sierpniu 2014 r. na rzecz zaległej alimentacji nie podlegają odliczeniu od dochodu rodziny w trybie art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej – jest według Kolegium w dalszej kolejności konieczność utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. W sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego ani organ I instancji, ani też organ odwoławczy nie mogły zatem uznać racji odwołującej się ani też przyznać wnioskowanego stypendium szkolnego. Skargę na ww. decyzję wywiodła P. I. reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego A. K. Zaskarżonej decyzji Kolegium zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (poprzez jego pominięcie) oraz przepisu prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej (poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że spłata długów alimentacyjnych nie jest obowiązkiem alimentacyjnym). Jednocześnie wniosła o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji Kolegium jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu złożonej skargi wskazano, że art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej nie różnicuje alimentów płaconych na rzecz innej osoby według daty powstania obowiązku alimentacyjnego, czy też daty wymagalności poszczególnych rat alimentacyjnych. Ustawodawca nie nadawał więc żadnego szczególnego znaczenia okoliczności bieżącego regulowania alimentów, bądź też spłaty długów powstałych w związku z tym obowiązkiem. W ocenie skarżącej, skoro więc ustawa zakłada, że zobowiązanie alimentacyjne na rzecz innej osoby winno pomniejszać dochód rodziny - oznacza to, że winno zostać wzięte pod uwagę każde tego rodzaju zobowiązanie, niezależnie od daty jego wymagalności, bowiem istotne jest w tym kontekście źródło zobowiązania (przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), a także fakt ponoszenia z tego tytułu ciężaru spłat. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie co do zasady podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647 ). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Na gruncie niniejszej sprawy organy odmówiły przyznania A. K. stypendium szkolnego wnioskowanego na córkę P. I., uzasadniając to przekroczeniem ustawowo określonego kryterium dochodowego. Od dochodu strony nie została odliczona, tak jak chciałaby tego strona skarżąca, wpłata dokonana przez męża wnioskodawczyni w dniu 20 sierpnia 2014r. z tytułu zaległych alimentów. Kwestia ta stanowi istotę sporu w niniejszej sprawie. Przede wszystkim należy wskazać, że ogólna definicja dochodu dla celów pomocy społecznej ujęta została w przepisie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, u.p.s. (Dz. U. z 2015r., poz. 163) i zgodnie z tą regulacją dochód stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jak również kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie ma interpretacja przepisów ustawy o pomocy społecznej, regulujących sposób ustalania dochodu. Podstawowy zarzut skargi sprowadza się bowiem do naruszenia art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., poprzez brak odliczenia od dochodu w rodzinie, kwoty wpłaconej z tytułu alimentów. Z uzasadnień zakwestionowanych decyzji wynika, że organy wzięły pod uwagę przepis art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. i zajęły stanowisko, że z przepisu tego wynika, iż kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejsza dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., z tym, że chodzi o alimenty, do których świadczenia osoba była zobowiązana w analizowanym miesiącu, które rzeczywiście świadczyła w danym miesiącu, w związku z obowiązkiem alimentacyjnym dotyczącym tego miesiąca. Z taką zaś sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, interpretacja art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. dokonana przez organy zasługuje na aprobatę. Z przepisu tego bowiem jednoznacznie wynika, że dochód pomniejsza się o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ustawodawca postanowił jednak, że nie każdy wydatek świadczony na rzecz innych osób uprawniał będzie do jego odliczenia od uzyskiwanego dochodu, lecz tylko kwota świadczonych alimentów. W sprawie niniejszej nie jest kwestionowane, że Z. K. wpłacił na konto Urzędu Miejskiego kwotę 150 zł. Jednakże trzeba zauważyć, że kwota ta wynikała z "Harmonogramu ratalnej spłaty wraz z odsetkami ustawowymi" z dnia 20 lutego 2013 r. Nr "[...]" (akta adm., k. – 20). Harmonogram ten zobowiązywał Z. K. do spłaty należności z tytułu świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej w okresie od dnia 23 listopada 2010r. do dnia 30 września 2012 r. w wysokości 6.638,15 zł jako należność główna oraz 970,30 zł jako odsetki naliczone na dzień sporządzenia harmonogramu i zakładał miesięczną spłatę rat właśnie w kwocie 150 zł. Ponadto w toku postępowania ustalono, że Z. K. w dalszym ciągu nie płaci całości zasądzonych na córkę alimentów i ma w tym względzie znaczne zadłużenie (wezwanie Komornika Sądowego z dnia 30 października 2014 r., akta adm., k. - 26). Ponadto - w sytuacji bezskuteczności egzekucji – decyzją Prezydenta Miasta z dnia 9 września 2013r. przyznano I. K. (tj. matce osoby uprawnionej) prawo do świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego dla syna P. K. na okres od dnia 1 października 2013r. do dnia 30 września 2014 r. w kwocie 300 zł miesięcznie. W takiej sytuacji w ocenie Sądu organy również jak najbardziej zasadnie potraktowały kwotę 50 zł, wpłaconą komornikowi sądowemu, jako alimenty zaległe. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela argumentację wyłożoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 957/12, stwierdzającą, że z treści art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejsza dochód w rozumieniu tego przepisu, a więc sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na źródło i tytuł ich uzyskania. Taka treść wskazuje na to, że chodzi o alimenty, do których świadczenia osoba była zobowiązana w analizowanym miesiącu które rzeczywiście świadczyła w danym miesiącu, w związku z obowiązkiem alimentacyjnym dotyczącym tego miesiąca. Z pomniejszenia dochodu korzystać może tylko ten zobowiązany, który świadczy alimenty w terminie. W innym przypadku, z wyjątkowego pomniejszenia dochodu korzystałyby osoby, które nie dostarczają uprawnionym środków utrzymania na bieżąco. Skład Sądu orzekającego w niniejszej sprawie podziela również pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 czerwca 2007r. sygn. akt II SA/Ol 514/07, że odliczeniu od przychodów osoby ubiegającej się o zasiłek (art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s.) podlega wyłącznie kwota miesięcznych bieżących alimentów należnych osobie uprawnionej na podstawie prawnego tytułu, bez kwot zaległych świadczeń i ewentualnych odsetek oraz kosztów. Ponadto trzeba zauważyć, że na gruncie ustawy o pomocy społecznej przy ustalaniu dochodu wnioskodawcy należy uwzględniać wyłącznie alimenty świadczone przez niego na rzecz tak rozumianych osób uprawnionych. Inne należności, a więc i te które wynikają z obowiązku zwrotu świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego nie podlegają odliczeniu od dochodu. Należy odróżnić pojęcie "alimentów" od świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego. Te ostatnio wymienione świadczenia takich alimentów nie stanowią. Są one wypłacane osobom uprawnionym do alimentów - najogólniej rzecz ujmując - gdy egzekucja takich alimentów wobec dłużnika alimentacyjnego okazała się bezskuteczna. Cel obu wskazanych instytucji jest podobny, gdyż zmierza do dostarczenia środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swych potrzeb. Są to jednak odrębne świadczenia, co jednoznacznie wynika między innymi z powołanych przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz z przepisów nieobowiązującej już ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (Dz. U. z 1991 r., Nr 45, poz. 200 ze zm.) i obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.). Zapłaty alimentów świadczonych przez zobowiązanego na rzecz osoby uprawnionej nie można zatem utożsamiać z wypłatą świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tym samym zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego w żaden sposób nie można traktować jako "świadczenia alimentów na rzecz innej osoby". Wobec powyższego przyjąć należy, że na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, od dochodu odliczeniu podlegają wyłącznie alimenty świadczone przez stronę na rzecz osoby uprawnionej. Podstaw do takich odliczeń nie daje natomiast dokonany przez dłużnika alimentacyjnego zwrot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Niewątpliwie sporne wpłaty dokonane przez męża A. K. w kwocie 150 zł i 50 zł nie były należnościami z tytułu bieżących alimentów. Dochód na osobę w rodzinie zatem został w niniejszej sprawie obliczony w sposób prawidłowy, zarzuty skargi w tym przedmiocie nie mogą więc zostać uwzględnione. Bezsprzecznie kryterium dochodowe przewidziane w art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 90d ust. 7 ustawy o oświacie, w kwocie 456 zł, uprawniające do uzyskania wnioskowanego stypendium szkolnego, zostało w niniejszym przypadku przekroczone. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.