II SA/Ol 351/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia "[...]"., nr "[...]" w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2)zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej na rzecz skarżącego T. S. kwotę 96 zł (słownie: dziewięćdziesiąt sześć), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że rozkazem personalnym Nr "[...]" Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr z dnia "[...]" zwolniono szer. T. S. z zawodowej służby wojskowej z dniem 31.12.2016 r. i przeniesiono do rezerwy wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Następnie T. S. pismem z dnia 12 grudnia 2016r. (nadanym w tej samej dacie) złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu wraz z odwołaniem od przedmiotowego rozkazu. W uzasadnieniu podał, że w dniu 05.12.2016r. w Szpitalu został mu doręczony przez matkę – I. S. rozkaz o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, który to rozkaz został jej doręczony w dniu 25.11.2016r. W związku z powyższym, w ocenie odwołującego się, termin do wniesienia odwołania od przedmiotowego rozkazu powinien być liczony od dnia 05.12.2016 r. Nadto odwołujący się zaskarżonemu rozkazowi zarzucił naruszenie art. 111 pkt 6 w zw. z art. 26 ust. 6, art. 115 ust. 1 i ust. 4, art. 122 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U z 2016r., poz. 1726) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, ponieważ w niniejszej sytuacji nie zaistniały przesłanki określone w art. 111 pkt 6 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U 2016 r., 1726), a to wynika z faktu, że opinia służbowa z dnia 23.09.2016 r. oraz opinia służbowa z dnia 12.10.2016 r. zostały sporządzone przez osoby niewłaściwe. Wskazał, że Dowódca Jednostki Wojskowej Nr "[...]" oparł zaskarżony rozkaz na niezgodnej z prawem podstawie faktycznej i prawnej oraz na opiniach służbowych, które nie spełniają obowiązujących norm prawnych i w związku z tym nie mogą być podstawą do wydania zaskarżonego rozkazu. Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu w całości oraz o umorzenie postępowania w I instancji w całości. Postanowieniem z dnia "[...]" Dowódca Dywizji Zmechanizowanej odmówił T. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego Nr "[...]" Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia "[...]" o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 grudnia 2016r. i przeniesienie do rezerwy wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że przyczyną wniesienia odwołania z uchybieniem terminu był fakt, że przedmiotowy rozkaz personalny odebrała matka odwołującego się – I. S., która dopiero w dniu 5 grudnia 2016r. przekazała T. S. przedmiotowy rozkaz. Argument podnoszony przez odwołującego się o otrzymaniu pisma od dorosłego domownika – matki I. S. dopiero w dniu 5 grudnia 2016r. oraz okoliczność przebywania w szpitalu jest wynikiem nieznajomości prawa odwołującego się i jest chybionym zarzutem. Skarżący został pouczony o możliwości wniesienia zażalenia od tego postanowienia do Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych za pośrednictwem Dowódcy Dywizji Zmechanizowanej , w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Skargę na postanowienie z dnia 9 stycznia 2017r. wywiódł T. S., wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, art. 77, art. 107 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów na skutek bezpodstawnego uznania, że I. S. - matka skarżącego jest dorosłym domownikiem skarżącego, a zatem w dniu 25 listopada 2016 r. nastąpiło skuteczne doręczenie zastępcze w trybie art. 43 k.p.a. - Rozkazu Personalnego Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia "[...]" skarżącemu, podczas gdy w rzeczywistości I. S. nie jest domownikiem skarżącego, ponieważ mieszka w S., gm. G oraz nie miała pełnomocnictwa do odbioru korespondencji skarżącego, a powyższe skutkuje błędnym przyjęciem, że bieg terminu do złożenia odwołania rozpoczął się w dniu 25 listopada 2016 r., podczas gdy prawidłowa ocena dowodów prowadzi do wniosku, iż termin do złożenia odwołania otworzył się dopiero z chwilą doręczenia skarżącemu korespondencji przez matkę w Specjalistycznym Psychiatrycznym Szpitalu w 5 grudnia 2016 r., a powyższe skutkuje błędnym uznaniem, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. Na wypadek nieuwzględnienia ww. zarzutów skarżących wskazał na: - naruszenie art. 7, art. 77, art. 107 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez przyjęcie, że fakt przebywania skarżącego w Szpitalu jest argumentem gołosłownym, w żaden sposób nieudowodnionym, podczas gdy w rzeczywistości organ miał wiedzę w zakresie pobytu skarżącego w szpitalu z urzędu, bowiem podległy mu Dowódca Brygady Zmechanizowanej, dysponował zwolnieniem lekarskim skarżącego, który od sierpnia 2016 r. był hospitalizowany; a powyższe skutkowało błędnym ustaleniem, że fakt przebywania skarżącego w szpitalu nie został udowodniony; - naruszenie przepisu art. 58 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pobyt skarżącego w zamkniętym Psychiatrycznym Szpitalu nie jest okolicznością pozwalającą na uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego. Ponadto strona wniosła o: dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów złożonych przez skarżącego do Dowódcy Generalnego Sił Zbrojnych przy piśmie z lutego 2017r. - zaświadczenia zameldowania I. S., kopii dowodu osobistego skarżącego w zakresie adresu zamieszkania, kopii zaświadczenia lekarskiego i kopii karty leczenia szpitalnego, na okoliczności poparcia zarzutów skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, stwierdzając, że skarżący nie wskazał konkretnej przeszkody, która spowodowała nie dotrzymanie terminu do wniesienia odwołania. Taką przeszkodą zaś nie mógł być pobyt w szpitalu. Nadmienić należy, że Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych postanowieniem z dnia "[...]" stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie z dnia "[...]" Dowódcy Dywizji Zmechanizowanej, wskazując, że strona wniosła zażalenie zgodnie z błędnym pouczeniem. Tymczasem zgodnie z przepisem art. 59 k.p.a. ustawodawca nie przewidział procedury zaskarżenia postanowień w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w drodze zażalenia. Strona mogła jedynie ewentualnie wywieść skargę do sądu administracyjnego na takie postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016, poz. 1018 j.t..) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. z 2016 r. Dz.U. poz. 718 j.t.) zwanej dalej: ustawą ppsa. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżone postanowienie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów prawa mającego istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądu było postanowienie nr "[...]" Dowódcy Dywizji Zmechanizowanej o odmowie T. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego Nr "[...]" Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr "[..]" z dnia "[...]" o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 grudnia 2016r. i przeniesienie do rezerwy wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W myśl art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się pogląd, że jeżeli strona wnosi odwołanie po terminie i składa wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, to badanie okoliczności związanych z terminowością odwołania, a także związanych z uchybieniem terminu i zasadnością jego przywrócenia następuje wyłącznie w ramach trybu określonego w art. 58 i 59 § 2 k.p.a. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, o którym mowa w art. 134 k.p.a. odnosi się do sytuacji gdy strona składa odwołanie po terminie, ale nie domaga się przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Wówczas badanie terminowości odwołania następuje przy zastosowaniu trybu określonego w art. 134 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1490/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 506/11). W wyroku NSA z 14 stycznia 2000 r. wyrażono pogląd, że w prośbie o przywrócenie terminu zainteresowany powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu ( sygn. akt I SA/Gd 794/99). W wypadku, gdy wnoszącemu prośbę można przypisać chociażby winę nieumyślną, przywrócenie terminu nie jest możliwe (por. wyrok NSA z 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Wśród przyczyn uzasadniających przywrócenie terminu wymienia się między innymi obłożną chorobę uniemożliwiającą stronie działającej osobiście podjęcie czynności, przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00). Istnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie musi być udowodnione, gdyż wystarczające jest ich uprawdopodobnienie. Przede wszystkim zgodzić się należy, że przedmiotowy rozkaz personalny został doręczony stronie w dniu 25.11.2016 r., co zostało poświadczone własnoręcznym podpisem dorosłego domownika adresata, czyli I. S. Jednakże organ nieprawidłowo ocenił przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jakie zaistniały w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu skarżący w stopniu wystarczającym uprawdopodobnił, że zwłoka w złożeniu odwołania nastąpiła w okolicznościach ją usprawiedliwiających. Należy pamiętać, że przepis art. 58 § 2 k.p.a. wymaga uprawdopodobnienia okoliczności usprawiedliwiającej niedochowanie terminu, a nie jej udowodnienia. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego (tak NSA w W-wie w wyroku z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie II OSK 566/14, LEX nr 1990865). Nie sposób podzielić poglądu organu, że choroba długotrwała, przewlekła takiej przesłanki nie stanowi, zwłaszcza w sytuacji jej nasilenia. Należy bowiem dokładnie rozważyć wszelkie okoliczności z tą chorobą związane. W orzeczeniach sądów administracyjnych zwraca się uwagę np. na specyfikę chorób i zaburzeń psychicznych, jako usprawiedliwiających niezachowanie terminu. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 lutego 2014 w sprawie SA/Sz 797/13, że w przypadku zdiagnozowanej choroby na tle zaburzeń depresyjnych, lękowych oraz nerwicowych, w których podmiot musi zażywać leki przeciwdepresyjne, potwierdzeniem jego braku winy w uchybieniu terminu jest szczególny rodzaj choroby, na którą cierpi i która może skutkować brakiem koncentracji na ważnych dla niego sprawach, a w związku z tym istnieje możliwość wystąpienia braku świadomego podejmowania decyzji w prowadzeniu swoich spraw, w kierowaniu swoim postępowaniem (LEX nr 1437153). Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 marca 2006 r. stwierdził, że przyjmowanie leków psychotropowych czyni wiarygodnym twierdzenie strony, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania było przez niego niezawinione (sygn. akt I OSK 639/05, LEX 198313). Należy pamiętać, że stany depresyjne wiążą się z niemożnością działania czy brakiem racjonalnej oceny rzeczywistości. W ocenie Sądu błędem byłoby stosowanie wobec takiej osoby takiego samego miernika staranności, jak w przypadku osoby zupełnie zdrowej. Skarżący zaś niewątpliwie przebywał w okresie, w którym wydany został rzeczony rozkaz personalny, w Specjalistycznym Szpitalu. Jak już wyżej wskazano specyfika schorzeń i chorób leczonych na takim oddziale przesądza w ocenie Sądu, że skarżącemu nie można przypisać winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Wbrew twierdzeniom organu w takiej sytuacji strona nie musiała udowadniać szczegółowo czy jego choroba rzeczywiście uniemożliwiła mu dokonanie spornej czynności procesowej. Jeśli bowiem pobyt w Specjalistycznym Szpitalu nie jest przesłanką usprawiedliwiającą uchybienie terminu to zasadne byłoby pytanie, co jest taką przesłanką. Ponadto raz jeszcze trzeba zaznaczyć, że strona nie jest zobligowana do udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu, ale do uprawdopodobnienia i to w ocenie Sądu na gruncie niniejszej sprawy uczyniła. W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a oraz c ustawy p.p.s.a., uchylił w pkt 1wyroku zaskarżone postanowienie. O kosztach obejmujących zwrot kosztów przejazdu orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.