II SA/Ol 372/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2014r. wniosku adwokata B. D. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]’, nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia odmówić przyznania adwokatowi B. D. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 5 września 2014r., sygn. akt I OZ 686/14 Naczelny Sąd Administracyjny przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 16 września 2014r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącego jako pełnomocnika z urzędu – adwokata B. D. Pismem z dnia 17 września 2014r. adwokat upoważnił do dalszego zastępstwa procesowego aplikanta adwokackiego. Na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014r. aplikant adwokacki nie zgłosił żadnych wniosków formalnych. Poparł skargę oraz zarzuty w niej zawarte. Po zamknięciu rozprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie ogłosił wyrok oddalający skargę. W dniu 9 grudnia 2014r. adwokat B. D. zwrócił się do tutejszego Sądu o przyznanie mu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Wyjaśnił, że zastępujący go aplikant przez oczywiste przeoczenie nie złożył stosownego wniosku w tym względzie oraz oświadczenia wynikającego z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348, obecnie obowiązuje tekst jednolity Dz. U z 2013r. poz. 461). Adwokat argumentował, że w niniejszej sprawie nie może istnieć wątpliwość, że spełniając rolę pełnomocnika dokonał wszelkich czynności koniecznych, niezbędnych i wymaganych na etapie postępowania, w którym reprezentacja była przezeń wykonywana. Podniósł, że będąc w pełnej gotowości do podejmowania czynności od dnia 17 września 2014r. do dnia 2 grudnia 2014r., czynności te podejmował. Przeglądał akta, złożył wniosek o wydanie zgody na wykonanie fotokopii, a następnie je wykonał. Dokonał wnikliwego zapoznania się z aktami sprawy oraz w dniu 2 grudnia 2014r. reprezentował skarżącego na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie, na podstawie art. 244 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm, dalej jako: "p.p.s.a."), przysługuje wynagrodzenie w zakresie ustanowionym w art. 250 tejże ustawy. Zgodnie z treścią art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady przyznawania opłat za czynności adwokatów reguluje powołane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, dalej zwanym rozporządzeniem. Stosownie do § 20 tegoż rozporządzenia niosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i powszechnych, jednolicie prezentowany jest pogląd, że oświadczenie pełnomocnika o zapłaceniu lub nie opłat za wykonanie czynności w ramach pomocy prawnej przyznanej z urzędu jest elementem konstrukcyjnym wniosku o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego i zawarcie tego oświadczenia w treści wniosku warunkuje pozytywne jego rozpatrzenie (tak: NSA w postanowieniu z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GZ 273/09, por także post. NSA z dnia 13 sierpnia 2014r., sygn. akt II OZ 759/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia stosownie do treści § 20 rozporządzenia, gdyż pozwala to w istocie określić zakres, w jakim wynagrodzenie musi zostać pokryte przez Skarb Państwa. Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (tak: Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 września 2011r. sygn. akt II SPP 27/11, LEX nr 1106755). Oświadczenie jest zatem nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie wynagrodzenia, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca adwokata nie została wynagrodzona i zachodzi prawna podstawa do poniesienia kosztów z tego tytułu przez Skarb Państwa na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm., por. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OZ 603/08 publ. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W postanowieniu z dnia 23 lutego 2012r., sygn. akt V Cz 133/11, Lex nr 1215161 Sąd Najwyższy również podkreślił, że oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, powinno być wyraźnie sformułowanie we wniosku adwokata o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej stronie postępowania z urzędu. Treść oświadczenie nie może więc budzić wątpliwości, a z jego brzmienia musi jednoznacznie wynikać, że strona skarżąca w tej konkretnej sprawie, w której udzielono jej pomocy prawnej, nie pokryła jej kosztów w całości lub w części. Nie wystarczy zatem powołać się tylko na § 20 rozporządzenia, a tak uczynił pełnomocnik z urzędu w niniejszej sprawie, wyjaśniając tylko że aplikant przez oczywiste przeoczenie nie złożył oświadczenia wynikającego z § 20 rozporządzenia. Sam adwokat we wniosku wymaganego oświadczenia nie złożył. Powołany przepis § 20 rozporządzenia ma charakter bezwzględnie obowiązujący, tym samym wniosek, jako dotknięty brakiem nieusuwalnym, nie mógł zostać pozytywnie rozpoznany. Z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów art. 250 p.p.s.a. oraz § 20 rozporządzenia, postanowiono jak w sentencji