II SA/Ol 408/09

WyrokWSA w Olsztynie2009-05-27

Skład orzekający: Alicja Jaszczak-Sikora, Beata Jezielska, Hanna Raszkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dochód uzyskany przez członka rodziny w roku bieżącym (po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy) powinien być dodany do przeciętnego miesięcznego dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy, czy też do sumy dochodów z tego roku, a następnie podzielony przez 12, aby ustalić miesięczny dochód na osobę w rodzinie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dochód uzyskany w roku bieżącym powinien zostać dodany w całości do dochodów uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a następnie wynik tego działania powinien zostać podzielony przez 12, aby ustalić miesięczny dochód na osobę w rodzinie. Tylko takie rozumienie art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych uzasadnia powiększenie dochodu stanowiącego podstawę do przyznania świadczeń o dochód uzyskany. W związku z tym, decyzja o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta o uznaniu świadczeń rodzinnych wypłaconych skarżącej za okres od listopada 2007 r. do sierpnia 2008 r. za nienależnie pobrane. Organ pierwszej instancji pierwotnie przyznał świadczenia, jednak następnie zmienił decyzję, stwierdzając, że dochód rodziny przekroczył kryterium dochodowe po uwzględnieniu dochodu uzyskanego przez syna skarżącej z tytułu zatrudnienia. Skarżąca kwestionowała zasadność naliczenia dochodu i utraty prawa do świadczeń, wskazując na brak swojej winy w zaistniałych nieprawidłowościach.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające ją decyzje organu pierwszej instancji, orzekając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2009 roku sprawy ze skargi M. B. – reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego U. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia "[...]" nr "[...]", a także decyzję Prezydenta Miasta z dnia "[...]" nr "[...]"; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia 17 września 2007 r. Prezydent Miasta E. przyznał na M.D. i M.B. zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, ponadto przyznał na M.D. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, natomiast na M.B. dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia, na okres zasiłkowy od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. Organ pierwszej instancji stwierdził w uzasadnieniu, że wnioskodawczyni U.D. spełniła warunki do otrzymania powyższych świadczeń, przewidziane w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) i rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881, z późn. zm.). Decyzją z dnia 7 listopada 2008 r., organ pierwszej instancji orzekł o zmianie powyższej decyzji w ten sposób, że przyznał do dnia 31 października 2007 r. zasiłek rodzinny na M.D. i M.B., dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka na M.D. oraz dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na M.B. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wnioskodawczyni poinformowała organ o podjęciu przez M.D. zatrudnienia od dnia 21 września 2007 r. Za miesiąc październik 2007 r. osiągnął on dochód w kwocie netto 1.188,42 zł. Zgodnie z art. 5 ust. 4a w zw. z art. 3 pkt 24 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych kwota ta stanowi dochód uzyskany, o który należało powiększyć dochód rodziny przy ustalaniu świadczeń rodzinnych. Zgodnie z § 18 w zw. z § 2 ust. 2 pkt 6 lit. m powołanego wyżej rozporządzenia należało dodać kwotę dochodu uzyskanego do dochodu rodziny. Obliczony w ten sposób dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 685,33 zł i przekroczył ustawowy próg dochodowy o kwotę 102,33 zł. Wobec powyższego, zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia, od dnia 1 listopada 2007 r. przedmiotowe świadczenia nie przysługują stronie. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawniał organ pierwszej instancji do zmiany ostatecznej decyzji, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych. Następnie, decyzją z dnia 11 grudnia 2008 r. Prezydent Miasta E. orzekł o uznaniu kwoty wypłaconej U.D. tytułem świadczeń rodzinnych za okres od dnia 1 listopada 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r., w łącznej wysokości 3.820,00 zł, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że decyzją z dnia 17 września 2007 r. przyznano wnioskowany zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, gdyż dochód na osobę w rodzinnie strony wynosił 289,19 zł. Natomiast z przedłożonych w dniu 4 września 2008 r. dokumentów wynikało, że członek rodziny podjął zatrudnienie w dniu 21 września 2007 r. i osiągnął z tego tytułu dochód w kwocie 1.188,42 zł. Obliczony z uwzględnieniem uzyskanego wynagrodzenia, na podstawie § 18 w zw. z § 2 ust. 2 pkt 6 lit. m powołanego wyżej rozporządzenia, dochód na osobę w rodzinie wyniósł 685,33 zł. Przekroczył więc kryterium dochodowe, które dla rodziny wynosiło 583,00 zł. Decyzją z dnia 7 listopada 2008 r. zmieniono pierwotną decyzję na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ pierwszej instancji podniósł, że wnioskodawczyni znała warunki uprawniające do uzyskania świadczeń rodzinnych, gdyż podpisała stosowne oświadczenie na wniosku złożonym w tej sprawie, a ponadto mogła się z nimi zapoznać w siedzibie organu. Wnioskodawczyni została również pouczona o obowiązku niezwłocznego zawiadomienia organu o podjęciu zatrudnienia przez członka rodziny. Wobec powyższego przedmiotowe świadczenia, pobrane za wskazany okres, są świadczeniami nienależnymi w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W złożonym odwołaniu U.D. wywiodła, że nieprawidłowości w określeniu dochodu nie wynikły z jej winy. Nie jest bowiem osobą, która zna przepisy prawa. Była przekonana o spełnieniu warunków do otrzymania spornych świadczeń. Obecnie nie może podjąć żadnej pracy, gdyż musi opiekować się niepełnosprawnym ojcem. Odwołująca się wyraziła zdziwienie, że w decyzjach nr "[...]" i "[...]" ponownie wskazano, że spełniła warunki do przyznania świadczeń. Stwierdziła również, że nie jest w stanie spłacić przedmiotowego zadłużenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. decyzją z dnia 2 lutego 2009 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił argumentację organu pierwszej instancji. Wskazał ponadto, że ustalenie świadczenia nienależnie pobranego nie jest tożsame z żądaniem jego zwrotu. Strona może bowiem zwrócić się o umorzenie tej należności, rozłożenie jej na raty lub odroczenie terminu płatności. Udzielenie powyższych ulg pozostawionej jest jednak uznaniu organu administracji. W złożonej skardze U.D. podniosła, że jej jedynym błędem było to, że nie dostarczyła zaświadczenia o podjęciu pracy przez syna. Wywiodła, że pomimo podjęcia zatrudnienia kryterium dochodowe rodziny nie zostało przekroczone. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł (ust. 2). Dochód rodziny jest to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Okresem zasiłkowym jest natomiast okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10). Ustawodawca przewidział, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne (art. 25 ust. 1 cytowanej ustawy). W przypadku bowiem uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego, zgodnie z art. 5 ust. 4a tej ustawy, ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Jednocześnie stosownie do art. 30 ust. 1 osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1). Rozpoznając przedmiotową skargę zgodnie z przedstawionymi kryteriami Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie koniecznym było dokonanie także oceny legalności decyzji z dnia 7 listopada 2008r. "[...]", zmieniającej decyzję z dnia 17 września 2007r. w sprawie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, poprzez skrócenie okresu zaliczkowego do 31 października 2007r. Rozstrzygnięcie to poprzedziło wydanie zaskarżonej decyzji, stanowiącej w konsekwencji o uznaniu kwoty świadczeń rodzinnych wypłaconych w okresie od 1 listopada 2007r. do 31 sierpnia 2008r., za świadczenie pobrane nienależnie. Obie decyzje, tj. z dnia 7 listopada i 11 grudnia 2008r. oparte zostały o takie same okoliczności faktyczne, w świetle których, w ocenie Sądu, doszło do naruszenia wskazanych poniżej przepisów prawa materialnego. Uzasadniało to zastosowanie regulacji z art. 135 p.p.s.a. w celu wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia wydanego na wcześniejszym etapie postępowania administracyjnego, wprawdzie nie zaskarżonego, ale wadliwego i rzutującego w sposób istotny na legalność aktów wydanych w jego następstwie. W rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji stwierdziły, że zaistniała sytuacja opisana w hipotezie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca nie zgłosiła bowiem niezwłocznie organowi pierwszej instancji, że syn podjął pracę i otrzymał z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 1.188,42 zł za miesiąc października 2007 r. Wynagrodzenie to doliczone do dochodu rodziny, skutkowało, zdaniem organów obu instancji, przekroczeniem kryterium dochodowego, a w konsekwencji utratą prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Powyższe wynikało z zastosowania § 18 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Zgodnie z § 18 ust. 1 tego rozporządzenia w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu (ust. 3 § 18). Z powyższego wynika przede wszystkim, że dochód rodziny z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy może zostać powiększony o dochód uzyskany po tym roku, o ile został on osiągnięty do momentu ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt: II SA/Bk 102/09). W rozpoznawanej sprawie wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku obejmował okres od dnia 1 września 2007 r., zatem należało ustalić dochód rodziny osiągnięty w 2006 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że składał się na niego dochód skarżącej opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych w kwocie 6.810,76 zł oraz zaliczka alimentacyjna w kwocie 3.600,00 zł. Przeciętny miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wyniósł 867,56 zł, zaś dochód na osobę w rodzinie – 289,19 zł. Bezspornie więc nie zostało przekroczone kryterium dochodowe, które na osobę w rodzinie skarżącej wynosiło 583,00 zł. M.D. podjął pracę od dnia 21 września 2007 r. i otrzymał z tego tytułu w miesiącu październiku 2007 r. wynagrodzenie w kwocie netto 1.188,42 zł. Dochód ten uzyskał zatem niewątpliwie już po dacie ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, co nastąpiło dnia 17 września 2007 r. Wobec czego, w stanie faktycznym sprawy § 18 ust. 1 rozporządzenia nie mógł mieć zastosowania. Niezależnie od powyższego, nieprawidłowo określono dochód rodziny skarżącej jako sumę przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy i miesięcznej kwoty dochodu uzyskanego po tym roku. W decyzji z dnia 7 listopada 2008 r. organ pierwszej instancji wyliczył bowiem, że przeciętny miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wyniósł 2.055,98 zł, zaś dochód na osobę w rodzinie – 685,33 zł. Wprawdzie powyższe odpowiada wykładni gramatycznej cytowanego § 18 ust. 1 rozporządzenia, jednakże pozostaje w sprzeczności z funkcją tego przepisu oraz celami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podzielić należy pogląd, że wykładnia językowa ma odpowiednią wartość tylko przy założeniu, że ustawodawca jest racjonalny, zna język prawny i w nienaganny sposób posługuje się technikami legislacyjnymi. W sytuacji braku odpowiedniego stopnia spójności systemu prawa i dyscypliny legislacyjnej, sama wykładnia językowa daje wyniki niepewne i musi być wspierana przez inne rodzaje wykładni. W przeciwnym razie wyprowadzane wnioski mogą być mylące i mogą prowadzić do merytorycznie błędnych, niezgodnych z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy, a w konsekwencji niesprawiedliwych i krzywdzących rozstrzygnięć (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 1996 r., sygn. III CZP 24/96, POP 1997/1/2). Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisy wykonawcze do niej nieprecyzyjnie i niejednoznacznie regulują sposób obliczania wysokości dochodu uprawniającego do uzyskania świadczeń rodzinnych, co potwierdza analiza wyroków sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 709/08 (niepublikowany) uznał bowiem, że przepisy te są nieprecyzyjne, brak im spełnienia kryterium zupełności i jednoznaczności, a ich stosowanie wymaga złożonego sposobu wykładni. Natomiast w wyroku z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1843/07 (niepublikowany), Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd, że § 18 cytowanego rozporządzenia jest sprzeczny z ustawową definicją dochodu i stwierdził, że dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku, ustawodawca uznał za decydujący dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i wyłącznie od jego wysokości uzależnił prawo strony do wnioskowanego świadczenia. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyrokach z dnia 21 kwietnia 2009 r. (sygn. akt: II SA/Bk 102/09 i II SA/Bk 107/09, niepublikowane) również uznał za niewłaściwe działanie polegające na dodaniu kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego przez członka rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Sąd ten, kierując się wykładnią celowościową, przyjął, że miesięczny dochód członka rodziny uzyskany po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych winien być traktowany jako element składowy dochodu rodziny, w oparciu o który ustala się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny w okresie obejmującym kolejny miesiąc, w którym członek rodziny uzyskał dochód. Tym samym użyte w rozporządzeniu pojęcie "dochodu rodziny" nie należy traktować jako przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym, a więc stosownie do treści przepisu art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz jako sumę wszystkich składników stanowiących dochód rodziny, na podstawie którego ustala się dopiero przeciętny miesięczny dochód uzyskany w określonym okresie. Należy zgodzić się z twierdzeniem, że zastosowanie tylko wykładni gramatycznej § 18 ust. 1 powoduje, że nawet niewielki, jednostkowy dochód miesięczny uzyskany przez członka rodziny po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, może pozbawić stronę prawa do świadczenia rodzinnego. Świadczenia tego pozbawiona byłaby również rodzina, która przez rok poprzedzający okres zasiłkowy nie uzyskała jakiegokolwiek dochodu, a po zakończeniu tegoż okresu uzyskała jednorazowo miesięczny dochód nieznacznie przekraczający kryterium warunkujące przyznanie zasiłku rodzinnego. Nie można również pominąć zasady, że ustalony sens normy prawnej nie może być sprzeczny z konstytucyjnym porządkiem prawnym. Zgodnie zaś z art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Konstytucyjny nakaz uwzględniania przez organy władzy publicznej dobra rodziny, jest normą prawną, którą należy uwzględniać przy ustalaniu treści aktów prawnych niższej rangi. Pomoc ze strony Państwa osobom o niskich dochodach, polegająca na zapewnieniu środków umożliwiających wsparcie osób wychowujących dzieci, w szczególności niepełnosprawnych czy w rodzinie niepełnej, nie może być niweczona wskutek takiej wykładni przepisów wykonawczych, która nakazuje liczenie dochodu, od którego zależy prawo do świadczeń rodzinnych, w sposób nieracjonalny. Przyjęcie rezultatu wykładni gramatycznej cytowanych wyżej przepisów prowadzi do wyniku, którego nie sposób zaakceptować w demokratycznym państwie prawa, respektującym zasadę sprawiedliwości społecznej. Wobec powyższego należy posłużyć się innymi metodami wykładni, a przede wszystkim wykładnią celowościową. Uwzględniając reguły tej wykładni należy zauważyć, że celem art. 5 ust. 4 i ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiących o pomniejszeniu dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się o utracony dochód oraz o powiększeniu tego dochodu o dochód uzyskany, jest niewątpliwie aktualizacja dochodu rodziny na dzień ustalania uprawnienia do świadczeń rodzinnych. Z analizy definicji legalnych dochodu rodziny (art. 3 pkt 2) i okresu zasiłkowego (art. 3 pkt 10) wynika bowiem, że pomiędzy okresem, który jest istotny dla ustalenia dochodu rodziny, a datą ustalania prawa do przedmiotowych świadczeń, upływa na tyle długi okres, że w sytuacji dochodowej rodziny mogą nastąpić istotne zmiany spowodowane uzyskaniem nowych lub utratą dotychczasowych źródeł dochodów. Przy czym zasadą jest, że dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Tak ustalony dochód rodziny powiększa się o uzyskany -do dnia ustalania prawa do świadczeń rodzinnych- nowy (dodatkowy) dochód. Przyjęcie przez ustawodawcę takiego mechanizmu ustalenia dochodu rodziny, uprawniającego do wnioskowanych świadczeń rodzinnych, ma zatem na celu zweryfikowanie źródeł dochodów rodziny z roku poprzedzającego okres zasiłkowy. Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych powinien być rozumiany w ten sposób, iż dochód uzyskany w roku bieżącym (w niniejszej sprawie - 2007 r.) powinien zostać dodany w całości do dochodów uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (w niniejszej sprawie - 2006 r.), a nie do przeciętnego miesięcznego dochodu z tego roku. Tak uzyskaną kwotę należy podzielić na 12 miesięcy i dopiero wynik tego działania będzie stanowił miesięczny dochód na osobę w rodzinie, o której mowa w powołanym przepisie. Tylko takie rozumienie art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych uzasadnia powiększenie dochodu stanowiącego podstawę do przyznania świadczeń o dochód uzyskany w rozumieniu przepisów tej ustawy. Wobec powyższego, decyzja z dnia 7 listopada 2008 r., którą organ pierwszej instancji zmienił własną decyzję ustalającą prawo od zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, została wydana z naruszeniem powołanych wyżej przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Stosownie zatem do art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, decyzję tę Sąd uchylił. W konsekwencji nie zaistniały również przesłanki do orzeczenia o uznaniu kwoty wypłaconej skarżącej tytułem świadczeń rodzinnych za okres od dnia 1 listopada 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r., za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ administracji uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa materialnego i wyda rozstrzygnięcia: w sprawie zmiany własnej decyzji z dnia 17 września 2007 r. oraz w sprawie uznania wypłaconych skarżącej w spornym okresie zasiłków rodzinnych i dodatków do tych zasiłków za nienależne świadczenia rodzinne. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło