II SA/Ol 412/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania budowy tymczasowego obiektu budowlanego 1/ uchyla zaskarżone postanowienie; 2/ zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego A. G. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 31 stycznia 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Giżycku (dalej jako: PINB lub organ pierwszej instancji), na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej jako: P.b.), wstrzymał A.G. (dalej jako: skarżący) budowę tymczasowego obiektu budowlanego typu "domek holenderski" o wymiarach 3,00 m x 10,58 m i wysokości 2,15 m, posadowionego na ramie stalowej wspartej kostkami betonowymi, na dz. [...]. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podniósł, że przedmiotowy obiekt budowlany usytuowany jest na działce powyżej 180 dni, dlatego też jego budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Wobec samowolnej budowy obiektu należało wszcząć w tym przedmiocie postępowanie i wstrzymać budowę do czasu zakończenia tegoż postępowania. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego "oddalenie", czyli prawdopodobnie uchylenie. Wskazał, że domek holenderski nie jest obiektem nieruchomym, gdyż oprócz stalowej ramy posiada również oś jezdną. Postępowanie jest bezzasadne, bo obiekt na działce znajduje się od lipca 2024 r., został tam usytuowany zaledwie 60 dni przed kontrolą, a może się tam znajdować do 180 dni w roku. Postanowieniem z 6 maja 2025 r. Warmińsko – Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: WINB) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ stwierdził, że przyczepa kempingowa, naczepa samochodowa czy innego rodzaju obiekty, nawet jeśli są zarejestrowane, muszą być uznane za obiekt budowlany, jeżeli zostały posadowione na nieruchomości w celu zamieszkiwania całorocznego lub okresowego. Przez "wybudowanie" takiego obiektu rozumie się już samo jego dostarczenie i pozostawienie na gruncie. Wybudowanie obiektu tymczasowego bez zgłoszenia (do 180 dni) lub pozwolenia na budowę (na okres powyżej 180 dni) wywołuje identyczne konsekwencje, bowiem jest on wybudowany samowolnie, a skutki samowoli budowlanej rozpatrywane są według procedury wynikającej z art. 48 P.b. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wywiódł A. G. wnosząc, jak się wydaje, o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wywodził, iż tymczasowy obiekt budowlany nie wymagał pozwolenia na budowę, z uwagi na to, że nie upłynęło jeszcze 180 dni od jego usytuowania. Ocena organu I instancji była przedwczesna, nie można też mówić o funkcji mieszkalnej, skoro do tego obiektu nie doprowadzono mediów. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z powołaniem się na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż w niej wskazane. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie WINB o wstrzymaniu robót budowlanych, wydane na skutek zażalenia wniesionego przez skarżącego w ustawowym terminie. Jednakże zażalenie to zawiera brak formalny, albowiem nie zostało ono podpisane. Podnieść należy, że zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a., podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Zażalenie jako podanie powinno zatem spełniać wymogi formalne określone w art. 63 § 2 k.p.a., tj. powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej, i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. W myśl art. 63 § 3 k.p.a., podanie wniesione na piśmie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Stosownie zaś do 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zatem rozpoznanie zażalenia pomimo braku podpisu stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać bowiem należy, że stosownie do art. 144 k.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zaś, że uruchomienie kompetencji ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy bez odwołania jest działaniem dotkniętym wadą, z reguły uznawaną nawet za wadę kwalifikowaną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1866/10). Brak podpisu osoby wnoszącej odwołanie, jeśli nie zostanie usunięty poprzez wezwanie do usunięcia braków, uniemożliwia wywołanie skutków prawnych wniesionego podania, tj. w przypadku odwołania powoduje niemożność rozpoznania go przez organ administracji. Odwołanie bez oryginalnego podpisu strony, a więc niespełniające określonych w art. 63 § 3 k.p.a. wymogów, nie jest bowiem odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a., a jego rozpoznanie jest dotknięte wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 16 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1252/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 736/18, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3369/21, podobnie w piśmiennictwie - zob. m.in. B. Adamiak, Komentarz do art. 128, pkt 4 (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, wyd. el. Legalis; K. Glibowski, Komentarz do art. 128, pkt III.5 (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, wyd. el Legalis). Zatem organ, do którego wpływa zażalenie, w tzw. postępowaniu wstępnym, zobowiązany jest przede wszystkim do zbadania, czy spełnia ono wszystkie formalne wymagania określone przez przepisy prawa, w tym czy jest przez wznoszącego go podpisane. Zażalenie bez oryginalnego podpisu strony, a więc niespełniające określonych w art. 63 § 3 k.p.a. wymogów, nie jest skutecznie bowiem wniesionym środkiem odwoławczym w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie zażalenie skarżącego (datowane na 11 lutego 2025 r.) na postanowienie PINB z 31 stycznia 2025 r. w przedmiocie wstrzymania budowy tymczasowego obiektu budowlanego typu "domek holenderski" o określonych wymiarach posadowionego na ramie stalowej wspartej kostkami betonowymi, na dz. [...], zostało przesłane do organu za pośrednictwem poczty. Zawiera ono wprawdzie wskazanie osoby, od której pochodzi i jej adres, jak również określa czego dotyczy, niemniej jednak nie zostało przez skarżącego podpisane. Z akt sprawy nie wynika również, aby organ, w myśl art. 64 § 2 k.p.a., wezwał skarżącego do usunięcia braku formalnego złożonego zażalenia poprzez jego podpisanie. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ odwoławczy rozpoznał złożone przez skarżącego zażalenie, mimo istniejącego braku formalnego tego podania, jakim jest brak podpisu składającego zażalenie. Zatem rozpoznanie przez WINB zażalenia, pomimo braku podpisu, nastąpiło z naruszeniem art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 63 § 3 k.p.a. W związku z tym zaskarżone postanowienie należało uchylić. Jednocześnie w tych okolicznościach Sąd nie mógł się wypowiedzieć, co do zarzutów odnoszących się do podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ wezwie skarżącego do uzupełnienia braku formalnego zażalenia, a następnie podejmie stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie powyższe rozważania Sądu. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. uwzględniając uiszczony wpis od skargi.