II SA/Ol 416/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Prezydenta Miasta "[...]" odmówiono przyznania K. P. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności – Z. F. W uzasadnieniu podano, iż zgodnie z art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeśli łączny dochód rodziny sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł. Wskazano przy tym, że przez dochód rodziny rozumie się sumę dochodów członków rodziny, natomiast przez dochód członka rodziny - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Podano, że dochód na osobę w rodzinie w 2012r. wyniósł "[...]" zł, a zatem przekracza próg dochodowy o 549,91 zł. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 16a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, czyli obecnie o 77 zł, specjalny zasiłek przysługuje jeśli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Od decyzji tej odwołała się K. P. Zarzuciła, że błędnie policzono dochód jej rodziny. Wyjaśniła, że mąż prowadzi działalność gospodarczą i rozlicza się na podstawie zryczałtowanego podatku od przychodów ewidencjonowanych. Każdy przychód musi wpisać do ewidencji i dlatego jego przychód jest taki duży. Z przychodu tego nie może odliczyć kosztów utrzymania zakładu, takich jak podatek od nieruchomości, prąd, koszty dzierżawy, koszty utrzymania pracownika, który w 2013r. otrzymywał wynagrodzenie w wysokości "[...]" brutto. Podniosła, ze jeśli firma męża rozliczałaby się na podstawie książki przychodów i rozchodów to dochód byłby pomniejszony o te koszty. Podała, że organ nie wyjaśnił jak ustalił dochód rodziny i wyraziła obawę, że błędnie zinterpretowano uzyskiwane przychody. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczono treść art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczącego zasad przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wskazano, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy tj. 623 zł. Podano przy tym definicję rodziny (art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych), a także definicję dochodu i sposób jego ustalania w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych), a także prowadzenia działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Wyjaśniono, że rodzina wnioskodawczyni składa się z 4 osób, zaś osoba wymagająca opieki jest osobą samotną. Wskazano, że w roku poprzedzającym okres zasiłkowy mąż wnioskodawczyni – A. P. osiągnął dochód z działalności gospodarczej opodatkowanej w formie zryczałtowanej w wysokości "[...]" (po odliczeniu zryczałtowanego należnego podatku oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne), a także dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości "[...]" (po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne i składek na ubezpieczenie zdrowotne). Zatem ustalono, że dochód rodziny wnioskodawczyni w 2012r. wyniósł "[...]". Natomiast osoba wymagająca opieki – Z. F. -uzyskała dochód w kwocie "[...]" (po odliczeniu należnego podatku oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne). W związku z tym łączny dochód rodziny wnioskodawczyni, czyli osoby sprawującej opiekę oraz osoby wymagającej opieki wyniósł w 2012r. kwotę "[...]", a miesięcznie na osobę w rodzinie dochód ten wyniósł "[...]". Zatem przekroczony został ustawowy próg dochodowy, co skutkowało negatywnym rozpatrzeniem wniosku. Wyjaśniono, że zapisy ustawy określające sposób ustalania dochodu rodziny są jasne i precyzyjne. Ustawodawca określił, o jakie składniki należy pomniejszyć uzyskany przychód, a w związku z tym organy nie mogą dokonywać obliczenia dochodu w sposób inny, aniżeli określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Skargę na powyższą decyzję złożyła K. P. Ponownie wskazała, że dochód osiągnięty przez jej męża z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jest źle policzony. Wyjaśniła, że jej mąż w 2012r. zatrudniał 2 pracowników na umowę o pracę, a znaczna część dochodów pochłonęły opłaty na ZUS oraz zaliczka na podatek dochodowy. Zarzuciła, że organ nie wskazał aby przepisy o specjalnym zasiłku opiekuńczym nie dawały możliwości odliczenia kosztów zatrudnionych pracowników, a ustawodawca nie przewidział że osoba rozliczająca się na podstawie zryczałtowanego podatku może zatrudniać pracowników. Wskazała, ze gdyby jej mąż w momencie zatrudnienia pracowników zmienił formę opodatkowania, to mógłby odliczyć koszty pracownicze. Jednak nie mógł zmienić formy opodatkowania, gdyż aktualnie zatrudnia tylko 1 pracownika. W związku z tym skarżąca zarzuciła, że twierdzenie organu co do wysokości jej dochodu jest nieprawdziwe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest zasadna. Podnieść należy, iż z dniem 1 stycznia 2013r. weszła w życie ustawa z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r. poz. 1548), na mocy której znowelizowano przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Na mocy tej nowelizacji wprowadzono do ustawy o świadczeniach rodzinnych art. 16a określający zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie zaś z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r. poz. 1456 ze zm.) specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy czym w myśl art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2, tj. obecnie kwoty 623 zł (§ 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych). Zatem w obecnym stanie prawnym jednym z warunków otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest spełnienie tzw. kryterium dochodowego. Łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie może przekroczyć wyżej wskazanej kwoty. W niniejszej sprawie organ ustalił, że skarżącej nie przysługuje prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż nie spełnia kryterium dochodowego. Łączny dochód jej rodziny oraz osoby wymagającej opieki przekracza bowiem kwotę określoną ustawowo. Przy czym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyraźnie wskazało, jakie kwoty zostały uwzględnione przy obliczaniu dochodów, a także jakie przepisy kwestie te regulują. W ocenie Sądu wyliczenia organu nie budzą wątpliwości. Jak słusznie bowiem wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustawodawca ściśle określił sposób, w jaki ustala się dochód rodziny, z uwzględnieniem faktu uzyskiwania dochodów z różnych źródeł. W przypadku dochodów uzyskiwanych z prowadzenia działalności gospodarczej i opodatkowanych na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne uwzględnia się dochód deklarowany w oświadczeniu, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (art. 3 ust. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Skoro zatem przepis jednoznacznie wskazuje, co podlega odliczeniu od przychodów, to wyklucza to możliwość uwzględnienia innych odliczeń, w tym kosztów zatrudnienia pracowników, jak domaga się tego skarżąca. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez skarżącą okoliczność, że koszty takie mogłyby być uwzględnione przy prowadzeniu działalności podatkowanej na zasadach ogólnych. Ustawodawca może bowiem regulować sposób obliczania dochodów dla celów konkretnej ustawy w zależności od sposobu opodatkowania źródła dochodów. Także twierdzenie skarżącej, że ustawodawca nie przewidział możliwości zatrudniania pracowników przez przedsiębiorców opodatkowanych na zasadach ryczałtowych nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie podjęte w niniejszej sprawie. Organy administracji, a także sąd administracyjny mają obowiązek stosowania obowiązujących, a nie postulowanych regulacji prawnych. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Skarżącej należy jedynie wskazać, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła sprawa (Sygn. akt K 38/13) z wniosku grupy posłów o stwierdzenie niezgodności między innymi art. 16a ust. 2, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2012r., poz. 1548) z przepisami art. 2 i art. 32 ust. 1 w zw. z art. 69 Konstytucji RP w zakresie w jakim regulacja ta uniemożliwia nabycie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego osobom obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (zdolnym do pracy, a niezatrudnionym ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny), poprzez wprowadzenie tzw. kryterium dochodowego. Orzeczenie Trybunału w tej sprawie jeszcze nie zapadło. Zgodnie jednak z art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Przy czym skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Zatem wyrok zapadły w niniejszej sprawie nie wyklucza możliwości wystąpienia przez skarżącą o wznowienie postępowania administracyjnego, o ile Trybunał Konstytucyjny zakwestionuje zaskarżony przepis. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.