II SA/Ol 417/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Z. o zmianę w trybie art. 165 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 kwietnia 2012 r. w sprawie ze skargi A.Z na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 9 września 2010 r., nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania nagrody uznaniowej w miesiącu grudniu 1998 r. postanawia odrzucić wniosek. Postanowieniem z dnia 21 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 79/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę A.Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 9 września 2010 r., w sprawie odmowy przyznania nagrody uznaniowej w grudniu 1998 r. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z dnia 14 czerwca 2011 r.,, sygn. akt I OSK 935/11, uchylił powyższe postanowienie. Następnie, tut. Sąd postanowieniem z dnia 19 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 417/11 odrzucił skargę wniesiona na opisana wyżej decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej. W terminie do wniesienia skargi kasacyjnej od tego postanowienia, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na ustanowieniu imiennie wskazanego adwokata. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2012 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił ustanowienia dla wnioskodawcy adwokata. Po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego przez skarżącego, postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2012 r. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na ustanowieniu adwokata. W uzasadnieniu podniesiono, że złożone w sprawie oświadczenia skarżącego nie pozwalały na ocenę jego faktycznej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Skoro zaś nie przedstawił on informacji, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości na te okoliczności, to rozpoznawany wniosek należało ocenić jako niezasadny, wobec niemożności przeprowadzenia pełnej analizy posiadanych przez stronę środków. Zażalenie wniesione przez skarżącego na to postanowienie zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalone postanowieniem z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I OZ 384/12. Następnie pismem z dnia 18 maja 2012 r., które wpłynęło do Sądu w dniu 28 maja 2012 r., skarżący wniósł, na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o zmianę "treści sentencji" m.in. postanowienia tut. Sądu z dnia 11 kwietnia 2012 r. Skarżący wskazał na zmianę okoliczności faktycznych, będących podstawą odmowy przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na ustanowieniu adwokata. W uzasadnieniu podniósł, że z uwagi na to, iż nie dano wiary przedłożonym przez niego dowodom i oświadczeniom, przedłożył nowe dowody w postaci dokumentów odpowiednich instytucji państwowych, tj.: zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w B. o dochodach skarżącego za 2011 r., zaświadczenie z tego Urzędu, że skarżący nie figuruje w ewidencji podatników podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu działów specjalnych produkcji rolnej i że nie figuruje w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą. W ocenie skarżącego wymienione zaświadczenia stanowią istotne dowody w sprawie, o które Sąd jednak nie wystąpił. Dodatkowo zwrócił uwagę, że ustanowienie na jego rzecz profesjonalnego pełnomocnika ma szczególne znaczenie, gdyż jego skargi zostały odrzucone lub oddalone przez sąd administracyjny, a sporządzenie skargi kasacyjnej od orzeczeń sądu objęte jest tzw. przymusem adwokackim. Z tego też względu, w ocenie skarżącego, od przyznania mu prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, uzależniona jest realizacja konstytucyjnego prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarżący złożył wniosek o zmianę "treści sentencji" wskazanego we wniosku postanowienia tut. Sądu na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.). W pierwszej kolejności należało ocenić, czy wniosek ten jest dopuszczalny. Zgodnie z w/w przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy jednak zważyć, iż uchylenie lub zmiana prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w tymże trybie, wskutek zmiany okoliczności sprawy wchodzi w grę, jeżeli po pierwsze, doszło do zmiany podstawy faktycznej – a nie prawnej – wydanego rozstrzygnięcia, a po drugie, możliwość ta występuje tylko w toku postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, dopóki nie zostanie ona prawomocnie zakończona. Po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej nie jest dopuszczalne uchylenie lub zmiana na podstawie art. 165 P.p.s.a. postanowienia wydanego w toku tego postępowania (tak NSA w postanowieniu z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt I GZ 2/06, ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 36). Wniosek o zmianę lub uchylenie takiego postanowienia wniesiony po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 429; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, (red.) prof. R. Hauser, prof. M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 571.; postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 336/08). W przedmiotowej sprawie skarżący złożył wniosek o zmianę postanowienia z dnia 11 kwietnia 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w dniu 28 maja 2012 r., czyli już po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2011 r. skarga wniesiona w sprawie została odrzucona, a postanowienie to jest prawomocne od dnia 7 lutego 2011 r., co zostało stwierdzone postanowieniem z dnia 29 czerwca 2012 r. Skoro wniosek skarżącego o zmianę postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. został złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania głównego w sprawie, to podlega on odrzuceniu jako niedopuszczalny. Odnosząc się do wywodów skarżącego, że od przyznania wnioskowanego prawa pomocy uzależniona jest realizacja jego konstytucyjnego prawa do sądu, poprzez umożliwienie wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie, należy podnieść, że wystąpienie przez stronę z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Jednocześnie, dopuszczalne jest w takiej sytuacji przywrócenie uchybionego terminu – na ogólnych zasadach określonych w art. 85 - art. 89 P.p.s.a., z uwagi na konieczność przeprowadzenia incydentalnego postępowania dotyczącego ustanowienia dla strony profesjonalnego pełnomocnika. Reguła ta dotyczy w szczególności właśnie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej objętej bezwzględnym przymusem adwokacko-radcowskim. Jeżeli bowiem stronie przyznano pełnomocnika w ramach prawa pomocy i sporządził on skargę kasacyjną, to oznacza, że strona rzeczywiście nie była zdolna do poniesienia we własnym zakresie kosztów pomocy prawnej, a podstawy do sporządzenia skargi kasacyjnej istniały nie tylko w ocenie strony, ale także zdaniem fachowego pełnomocnika (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, (red.) prof. R. Hauser, prof. M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 825). Gdyby skarżącemu przyznano prawo pomocy polegające na ustanowieniu adwokata, to ten profesjonalny pełnomocnik, po zapoznaniu się ze sprawą i po dokonaniu jej fachowej oceny, mógłby ewentualnie wywieść skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W niniejszej sprawie skarżącemu jednak prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 11 kwietnia 2012 r. odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na ustanowieniu adwokata. Wobec tego zarzut dotyczący niemożności realizacji konstytucyjnego prawa do sądu jest bezzasadny. Mając powyższe na względzie orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.