II SA/Ol 502/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "[...]" od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 502/17 w sprawie ze skargi "[...]" na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 kwietnia 2017 r., nr "[...]" w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia zmienić postanowienie z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 502/17 i zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2017 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, odmówił zwolnienia “"[...]" od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi Spółki na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego z dnia 18 kwietnia 2017 r. w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. Stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie z przyczyn podanych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II OZ 1334/14. Spółka może uzyskiwać wpływy z zewnętrznych źródeł i ponosi na bieżąco różne wydatki, którym nie można przyznać pierwszeństwa nad kosztami sądowymi. W złożonym sprzeciwie, Spółka oświadczyła, że do daty wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji budynku na bieżąco regulowała zobowiązania wynikające z prowadzenia działalności gospodarczej (należności publicznoprawne, wynagrodzenia pracownicze). Od momentu wszczęcia tego postępowania, działalność w przedmiotowym obiekcie nie jest kontynuowana. Wstrzymanie robót budowlanych skutkowało bowiem wyłączeniem z eksploatacji całej nieruchomości na czas trwania postępowania i w rezultacie pozbawiło Spółkę możliwości zarobkowania. Wyjaśniła, że jedynym źródłem finansowania są dobrowolne pożyczki wspólników, a przychody bilansowe w latach 2015-2016 wynikają z umorzenia zobowiązań Spółki wobec dawnych pożyczek od wspólników, nie zaś z działalności zarobkowej. Dodała, że nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym jest nieatrakcyjna, a jej zbycie pozostaje praktycznie niemożliwe. Skarżąca podniosła też, że nie mogła poczynić oszczędności, gdyż od 6 lat ponosi stratę, a jej trudna sytuacja ekonomiczna od 2010 r. znacząco się pogarsza. Dodała, że nie mogła podjąć innych działań celem zdobycia środków, bo przychody z wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości stanowiły jedyne źródło finansowania działalności skarżącej Spółki. Wszelkie rezerwy pochłonęło zaskarżenie postanowienia wydanego w 2014 r. Skarżąca podkreśliła, że wykonuje aktualne zobowiązania, wynikające z utrzymania nieruchomości (m.in. należności publicznoprawne, opłaty za ogrzewanie, za wodę) jedynie dzięki środkom pochodzącym od wspólników, dofinansowujących Spółkę ze źródeł osobistych. Pomoc ze strony wspólników jest udzielana dobrowolnie, gdyż do takiego działania wspólnicy nie są zobowiązani. Dodała, że długoletnie udzielanie pożyczek nadszarpnęło ich kondycję finansową i nie są oni już w stanie dłużej kredytować skarżącej. Wyjaśniła jednocześnie, że znajdujące się na jej rachunku środki stanowią środki wspólników, którzy udzielili jej pożyczki, a więc stanowią zobowiązania Spółki. Zaznaczyła, że prowadzenie procesu jest konieczne ze względu na fakt, że spór sądowy ściśle dotyczy perspektywy dalszego istnienia Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez strony. Z tego względu, przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. np. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11, dostępny [w:] Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Z powyższego również wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania istnienia okoliczności, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować, swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11, CBOSA). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z cytowanego przepisu wynika, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy i sprzeciwie wynika, że skarżąca Spółka w zasadzie nie prowadzi działalności gospodarczej od 2012 r., to jest od daty wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji budynku, w którym prowadziła działalność "[...]". Działalność ta stanowiła wyłącznie źródło przychodu strony. Obecnie, Spółka finansuje bieżące wydatki z pożyczek od wspólników. Jak jednak wyjaśniła strona, taka długoletnia sytuacja negatywnie wpłynęła na możliwości finansowe wspólników, którzy nie są już w stanie dłużej kredytować funkcjonowania Spółki. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienia NSA: z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08; z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżąca nie prowadzi jednak działalności gospodarczej, nie uzyskuje, tym samym, żadnych przychodów, a środki na jej rachunku bankowym to pożyczki od wspólników, więc stanowią zobowiązania Spółki. Spółka, w obecnej sytuacji finansowej, nie ma realnej zdolności do zaciągnięcia kredytu bankowego. Podzielić też należy stanowisko, że sprzedaż jedynego majątku Spółki, stanowiącego jednocześnie podstawę prowadzanej wcześniej działalności gospodarczej, z uwagi na nieuregulowany stan prawny budynku, jest niemożliwa. Tym samym, strona wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 3.750 zł z tytułu wpisu od skargi. Z tych też względów, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.