II SA/Ol 533/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi H. D. na postanowienie Inspektora z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów do postępowania egzekucyjnego w sprawie rozbiórki obiektu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej zwany PINB) nakazał H.D. (dalej zwanemu skarżącym) rozbiórkę budynku rekreacji indywidualnej wraz z suchym ustępem na działce nr [...] obr. P. gm. M., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Upomnieniem z dnia [...] PINB, jako właściwy organ egzekucyjny, wezwał skarżącego do dokonania rozbiórki niniejszego obiektu w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia. W piśmie z dnia 10 listopada 2016r. pełnomocnik skarżącego poinformował PINB o zawarciu przez skarżącego w dniu [...] 2016r. umowy dzierżawy nieruchomości oraz umowy kupna-sprzedaży ruchomości (budynku). Umowy te zostały dołączone do pisma. Pełnomocnik wniósł o podejmowanie przez organ kolejnych czynności egzekucyjnych wobec nowego właściciela. W dniu [...] PINB wystawił tytuł wykonawczy dla zobowiązanego H.D. Skarżący podniósł zarzut błędu co do osoby zobowiązanego w wystawionym tytule wykonawczym oraz wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanego. W uzasadnieniu podniesiono, że błędnie został wskazany w tytule wykonawczym jako osoba zobowiązana do wykonania decyzji PINB z dnia [...], gdyż od [...] 2016r. właścicielem budynku rekreacji indywidualnej wraz z ustępem, wiatą rekreacyjną i budynkiem gospodarczym wybudowanych na działce nr [...] obr. P. jest A.A. Postanowieniem z dnia [...] PINB za bezzasadny uznał zarzut błędu co do osoby zobowiązanego zgłoszony w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 34 § 4 i 5 w zw. art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 599 ze zm.) dalej jako: u.p.e.a., art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 23 ze zm.) zwanej dalej: k.p.a. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28a u.p.e.a. w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Z kolei następcą prawnym zobowiązanego, wskazanego w decyzji nakazującej rozbiórkę, będzie osoba dysponująca urzędowym dokumentem. Za taki dokument nie można uznać umowy sprzedaży budynku sporządzonej w zwykłej formie pisemnej. Organ wyjaśnił, że budynek nie jest rzeczą ruchomą mogącą być przedmiotem odrębnej umowy. W orzecznictwie wskazuje się, że dom drewniany niezależnie od tego, czy jest posadowiony na podwalinach czy podmurówce czy w inny sposób, stanowi zawsze część składową nieruchomości. Zdaniem organu, umowa zawarta w dniu [...] 2016r. dotycząca sprzedaży m.in. budynku rekreacyjnego jest nieważna z mocy prawa, gdyż wbrew dyspozycji art. 158 k.c. umowa taka nie mogła być zawarta z wyłączeniem samej nieruchomości, a ponadto nie została zawarta w formie aktu notarialnego. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucono rozstrzygnięciu naruszenie art. 7 i art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieprzeprowadzenie oględzin spornego domku rekreacyjnego w celu wykazania sposobu jego posadowienia na gruncie, a w szczególności potwierdzenia lub wykluczenia, że jest on trwale związany z gruntem. Podniesiono, że stroną postępowania powinien być również nowy właściciel. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: WINB) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że z umowy sprzedaży z dnia [...] 2016r. wynika, iż dotyczy ona sprzedaży na rzecz A.A., zamieszkałego w B., ruchomości (tj. budynku rekreacyjnego wraz z ustępem, wiaty rekreacyjnej oraz budynku gospodarczego) znajdujących się na działce nr [...] obr. P. Kolejną umową z tego samego dnia wydzierżawiono tej samej osobie przedmiotową działkę. Organ zauważył, że umowa sprzedaży nie posiada formy aktu notarialnego, a nadto dotyczy ona ruchomości. Tymczasem przedmiotem postępowania egzekucyjnego jest budynek, który nie jest ruchomością, lecz częścią składową gruntu. Zatem przedłożona do akt sprawy umowa sprzedaży "ruchomości" (tj. budynku objętego postępowaniem egzekucyjnym), nie ma wpływu na osobę zobowiązaną do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...]. Także zawarta umowa dzierżawy nie ma wpływu na zmianę osoby zobowiązanej, gdyż nie przenosi ona własności nieruchomości na inny podmiot. Na to postanowienie H.D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jego uchylenia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zarzucił naruszenie art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez działanie poza granicami kompetencji organu, polegające na rozstrzyganiu w przedmiocie ważności bądź nieważności czynności cywilnoprawnych. W uzasadnieniu podniesiono, że organ egzekucyjny nie był uprawniony, aby przesądzić o nieważności umowy cywilnoprawnej zawartej przez skarżącego z nowym właścicielem budynku. Zdaniem skarżącego, w celu kontynuowania postępowania egzekucyjnego należało najpierw uzyskać orzeczenie sądu cywilnego stwierdzające nieważność zawartej umowy. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369, ze zm) zwanej dalej: p.p.s.a. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd, kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność zaskarżonego postanowienia WINB utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji o uznaniu za bezzasadny zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, zgłoszonego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...], stwierdził, że odpowiada ono przepisom obowiązującego prawa i brak jest jakichkolwiek przesłanek do usunięcia go z obrotu prawnego. Podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia (art. 15 § 1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Tytuł wykonawczy powinien zawierać enumeratywnie określone przepisem art. 27 § 1 u.p.e.a. elementy, w tym jak stanowi o tym art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Stosownie do treści art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z kolei z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. wynika, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być błąd co do osoby zobowiązanego. Dla potrzeb rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności wyjaśnić pozostaje, że postępowanie egzekucyjne nie służy merytorycznej kontroli ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę uruchomienia postępowania egzekucyjnego, wobec niewykonania przez zobowiązany podmiot wynikających zeń obowiązków. Oznacza to, że wierzyciel lub organ egzekucyjny, przy zgłoszeniu zarzutów z art. 33 § 1 u.p.e.a. nie mogą ponownie rozpoznawać sprawy od strony merytorycznej, gdyż postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem administracyjnym rozpoznawczym, w toku którego dochodzi do ukształtowania praw i obowiązków strony postępowania, lecz jest postępowaniem następczym, służącym realizacji (wykonaniu) obowiązków ustalonych w postępowaniu rozpoznawczym. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji, czy postanowienia kreującego egzekwowane zobowiązanie odnieść może skutek dla postępowania egzekucyjnego (por. NSA: z dnia 16 lipca 2015r., sygn. II FSK 1553/13 i z dnia 20 lutego 2014r., sygn. II OSK 2258/12, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako: CBOSA). Z materiału dowodowego niniejszej sprawy wynika, że ostateczną decyzją z dnia [...] PINB nakazał skarżącemu rozbiórkę budynku rekreacji indywidualnej wraz z suchym ustępem na działce nr [...] obr. P., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ponieważ skarżący nie wykonał dobrowolnie nałożonego na niego obowiązku, upomnieniem z dnia [...]. PINB wezwał skarżącego do dokonania rozbiórki niniejszego obiektu, a następnie w dniu [...] wystawił tytuł wykonawczy odpowiadający przepisom obowiązującego prawa. Jako podstawę wniesionego zarzutu skarżący wskazał błąd co do osoby zobowiązanego w wystawionym tytule wykonawczym. Powołując się na zawartą umowę dzierżawy nieruchomości oraz umowę kupna-sprzedaży ruchomości skarżący podniósł, że od [...] 2016r. właścicielem budynku rekreacji indywidualnej wraz z ustępem, wiatą rekreacyjną i budynkiem gospodarczym wybudowanych na działce nr [...] obr. P. jest A.A. W przekonaniu tutejszego Sądu, stanowisko WINB o braku podstaw do uwzględnienia zarzutu skarżącego, mającego oparcie w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie budzi zastrzeżeń i zasługuje w pełni na akceptację. Wyjaśnić pozostaje, że błąd co do osoby zobowiązanego ma miejsce wtedy, gdy egzekucja jest kierowana do podmiotu nie będącego adresatem egzekwowanego obowiązku. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego powinien dotyczyć jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Jeżeli pomiędzy treścią tytułu wykonawczego a treścią orzeczenia będącego podstawą jego wystawienia istnieje rozbieżność co do imienia oraz nazwiska osoby zobowiązanej, to taka sytuacja wypełnia przesłanki uznania, iż w sprawie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanej, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (por. wyroki WSA w: Krakowie z dnia 16 kwietnia 2013r., sygn. III SA/Kr 1104/12; Warszawie z dnia 10 listopada 2006r., sygn. III SA/Wa 930/06, dostępne w CBOSA). W niniejszej sprawie nie zaistniał "błąd co do osoby zobowiązanej". Zachodzi bowiem tożsamość podmiotowa pomiędzy adresatem ostatecznej decyzji PINB o nakazie rozbiórki a adresatem wystawionego przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego. Należy podkreślić, że na obecnym etapie postępowania nie jest rzeczą organu egzekucyjnego badanie prawidłowości określenia adresata decyzji rozbiórkowej, ani tym bardziej poszukiwanie innego podmiotu zobowiązanego do wykonania decyzji, czy też gromadzenie w tym zakresie materiału dowodowego i czynienie własnych ustaleń, skoro skarżący w dalszym ciągu jest właścicielem działki nr [...] obr. P., której częścią składową zgodnie z art. 48 k.c. jest usytuowany na niej budynek rekreacji indywidualnej, i to na skarżącego został nałożony obowiązek jego rozbiórki. Obecnie toczące się postępowanie egzekucyjne jest prostą konsekwencją niewykonania obowiązku rozbiórki nałożonego ostateczną decyzją administracyjną. Podsumowując, zaskarżone postanowienie WINB odpowiada prawu i brak jest podstaw do usunięcia go z obrotu prawnego. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.