II SA/Ol 538/21
WyrokWSA w Olsztynie2021-11-03
Skład orzekający: Beata Jezielska, Piotr Chybicki, Tadeusz Lipiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu budowy sieci elektroenergetycznej może obejmować swoim zakresem istniejącą linię napowietrzną niepodlegającą przebudowie, wykraczając poza zakres wniosku inwestora?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy, ograniczając sposób korzystania z nieruchomości, wyszedł poza granice wniosku inwestora, obejmując swoim zakresem istniejącą linię napowietrzną niepodlegającą przebudowie. Zakres ograniczenia prawa własności musi być ściśle określony i mieścić się w granicach wniosku, zgodnie z art. 124 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. S. na decyzję Wojewody, która ograniczyła sposób korzystania z jego nieruchomości w celu budowy sieci elektroenergetycznej. Wcześniejsza decyzja Starosty została uchylona przez Wojewodę z powodu błędów w ustaleniach. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Wojewodę, decyzja została wydana z uwzględnieniem wytycznych WSA, jednak skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności poprzez objęcie decyzją istniejącej linii napowietrznej niepodlegającej przebudowie.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Starosta decyzją z dnia "[...]", działając na wniosek spółki A, ograniczył sposób korzystania z nieruchomości gruntowej, oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu A, gmina A, nr działki "[...]" stanowiącej własność M. S. (strona, skarżący) poprzez udzielenie zezwolenia na wykonanie prac polegających na budowie sieci elektroenergetycznej średniego napięcia dla okolicznych mieszkańców gminy A i gminy B, poprzez zdemontowanie istniejącej linii napowietrznej średniego napięcia oraz wybudowanie nowej sieci elektroenergetycznej napowietrznej i kablowej oraz wymianie dwóch stanowisk słupowych (wymiana istniejących słupów i posadowienie nowych słupów przy granicy działki).
Wojewoda (Wojewoda, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia "[...]" uchylił w części decyzję Starosty z dnia "[...]" i orzekł merytorycznie, bowiem decyzja Starosty nie odpowiadała w pełni ustaleniom dowodowym. Organ orzekł odmiennie o wielkości powierzchni zajętego terenu i ilości stanowisk słupowych.
Skargę na decyzję Wojewody złożył skarżący, działając przez pełnomocnika. Po rozpatrzeniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 3 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/OI 583/20 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. Wskazał kwestie, które Wojewoda winien uwzględnić przy ponownym wydawaniu decyzji.
Następnie Wojewoda decyzją z dnia "[...]" uchylił decyzję Starosty z dnia "[...]" i orzekł w ten sposób, że: 1) ograniczył sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu A, gmina A, nr "[...]" o pow. 15,5415 ha, "[...]", stanowiącej własność M. S., poprzez zezwolenie Spółce A (inwestor, spółka) na wykonanie prac polegających na budowie sieci elektroenergetycznej średniego napięcia dla okolicznych mieszkańców gminy A i gminy A.
Ograniczenie polega na:
a) prawie do korzystania z działki nr "[...]" w zakresie niezbędnym do: wymiany istniejącego odcinka linii napowietrznej od stacji transformatorowej do istniejącego słupa na sieć elektroenergetyczną kablową, wymiany istniejącego stanowiska słupowego na nowy (słup na jednej żerdzi) i przewieszeniu linii napowietrznej na projektowany słup;
b) pas służebności dla linii napowietrznej wynosi " długość 2462 m2 , szerokość 3,6 m",
c) pas służebności dla linii kablowej jest o długości 2 m i szerokości 0,5 m. Ustalono również, że
d) pas techniczny, czyli obszar zajęcia na czas prowadzenia prac budowlanych dla sieci elektroenergetycznej wynosi 125 m2.
e) długość linii napowietrznej przeznaczonej do demontażu wynosi 3m i stanowisko słupowe. Istniejąca linia napowietrzna niepodlegająca przebudowie wynosi 684 m.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że inwestycja ta zgodna jest z ustaleniami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego obszaru A gm. A, zatwierdzonego na podstawie Uchwały nr "[...]" Rady Gminy z dnia "[...]". Zgodnie z ustaleniami tego planu działka nr "[...]" znajduje się na terenie oznaczonym symbolem T-10 - tereny rolne szczególnie chronione. Zapisy miejscowego planu w zakresie infrastruktury technicznej w § 22 pkt 3, dopuszczają tworzenie lokalnych korytarzy infrastruktury technicznej równolegle do pasów drogowych oraz kanałów systemu melioracyjnego. Zapis § 27 ust. 8 wskazuje, że przy modernizacji sieci lub budowie nowych linii obowiązują zasady określone w § 22 ust. 3. Wnioskowana przebudowa uwzględnia § 22 pkt 3 miejscowego planu, zgodnie z którym linia kablowa i słup zostaną posadowione przy granicy działki z pasem drogowym.
Zdaniem organu odwoławczego spełniony został również warunek poprzedzenia wydania decyzji rokowaniami, zmierzającymi do uzyskania zgody właściciela nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z wykonaniem prac polegających na budowie sieci elektroenergetycznej średniego napięcia. Pełnomocnik inwestora przeprowadził w jego imieniu próby polubownego ustalenia warunków umowy w sprawie budowy sieci elektroenergetycznej średniego napięcia, które zostały zakończone wynikiem negatywnym. Pismami z dnia 21.06.2019 r. i 12.07.2019 r. pełnomocnik Spółki występował do właściciela działki nr "[...]" z propozycją ustanowienia służebności przesyłu oraz jednorazowego wynagrodzenia za wejście na nieruchomość. Pomiędzy stronami nie doszło jednak do porozumienia z uwagi na fakt, że właściciel pomimo skutecznego doręczenia przesyłanej korespondencji, nie ustosunkował się do przedstawionych propozycji
Pismem zaś z dnia 20.12.2019 r. inwestor udzielił odpowiedzi na propozycję właściciela nieruchomości, z którego wynika jednoznacznie o odmienności w kwestii ustanowienia służebności czy żądaniu wynagrodzenia, które zdaniem inwestora przewyższa wartość gruntu. Rokowania zostały zatem przeprowadzone, jednakże nie doprowadziły do uzyskania zgody na wykonanie inwestycji na działce nr "[...]"..
Odnosząc się do rozważań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22.01.2021 r. sygn. akt II SA/OI 583/20, organ stwierdził, że po uzyskaniu załącznika graficznego w postaci mapy w skali 1:500 umożliwia on w pełni dokładne zobrazowanie zamierzenia inwestora. Oznaczony jest teren konieczny do zajęcia działki na "[...]". Wskazany jest też przebieg linii kablowej. Widoczny jest przebieg linii napowietrznej i słup przeznaczony do zdemontowania. Z uwagi na długość całej linii napowietrznej odstąpiono od zobrazowania jej w całości. Ponadto z mapy i legendy do niej, można odczytać, jaki teren inwestor uznał za konieczny do zajęcia działki w celu realizacji inwestycji.
Skargę na decyzję Wojewody wywiódł skarżący, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
- naruszenie dyspozycji art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, w zakresie podjęcia rozstrzygnięcia w punkcie 1 lit. b) oraz 1 lit. e) wydanego aktu normatywnego, poprzez objęcie osnową decyzji istniejącej linii napowietrznej niepodlegającej przebudowie, a zatem wydanie w tym zakresie decyzji bez podstawy prawnej;
- naruszenie dyspozycji art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieprawidłowe określenie pasa technologicznego polegające na błędnym nazwaniu go w punkcie 1 lit. b) i c) osnowy decyzji pasem służebności, nadto w punkcie 1.b) w/w aktu władczego nieprawidłowym określeniem pasa technologicznego polegającym na wskazaniu powierzchni w metrach kwadratowych bez określenia długości i szerokości tego pasa jak i zaniechaniu wskazania w stosunku do całej decyzji, że rzeczone pasy technologiczne ustanawiane są na czas przebudowy sieci.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu i nie podzielając zarzutów zawartych w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 t. j).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.), uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto, wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie ustalono, że nie wszystkie strony postępowania posiadają możliwości techniczne uczestniczenia w zdalnej rozprawie. Dlatego zarządzeniem z 6 października 2021 r. Przewodnicząca Wydziału II skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia spraw.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.), u.g.n. Zgodnie z art. 124 ust. 1 tej ustawy, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd, że przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. obejmuje zarówno roboty inwestycyjne celu publicznego realizowane od podstaw, jak i polegające na przebudowie już istniejącej inwestycji celu publicznego w zakresie przekraczającym zwykłe prace konserwatorskie, bieżące remonty czy usuwanie awarii, których to robót dotyczy art. 124b ust. 1 ug.n. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 7 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 1102/17).
W myśl art. 124 ust. 2 u.g.n., udzielenie zezwolenia następuje z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej.
Zgodnie z art. 124 ust. 3 u.g.n., udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1.
Należy podkreślić, że wynikające z art. 124 ust. 1 u.g.n. uprawnienie organu administracyjnego do ograniczenia prawa właściciela ma charakter wyjątkowy i może być realizowane tylko wówczas, gdy nie ma zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego nieruchomości niezbędnych prac związanych z realizacją określonej inwestycji infrastrukturalnej, a negocjacje między inwestorem, a właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 692/12, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z tym, że decyzje wydawane na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, naruszają interes właściciela nieruchomości poprzez ograniczenie prawa własności, ustawodawca dopuścił możliwość ich wydawania jedynie w celu umożliwienia uprawnionym jednostkom realizacji inwestycji celu publicznego, a więc takich, które są realizowane w interesie społecznym i mają służyć ogółowi (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 567/10). Jednocześnie zakres ograniczenia prawa własności musi być ściśle określony, a zatem należy wskazać jednoznacznie przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 692/12; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 85/09).
W niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby. Sąd zatem jest związany ustaleniami WSA w Olsztynie zawartymi w wyroku z 3 listopada 2020 r., w sprawie II SA/Ol 583/20.
W wyroku tym stwierdzono, że mimo braku przedstawienia przebiegu nowej linii kablowej, mając na uwadze jej zakres 2 m, można stwierdzić spójność planowanej przebudowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zamierzenie dotyczy przebudowy istniejącej już linii, która była uwzględniona w planie miejscowym, a przebudowa dotyczy tylko fragmentu tej linii, która musi pozostawać w połączeniu z pozostałymi jej fragmentami niepodlegającymi przebudowie.
Stwierdzono również, że wymóg poprzedzenia wniosku obowiązkiem prowadzenia rokowań został w sprawie spełniony. Skarżący sam przyznał, że otrzymał propozycje zawarcia porozumienia co do realizacji na nieruchomości wnioskowanej inwestycji i na nie w ogóle nie odpowiedział, tym samym nie przejawiał woli współpracy.
Sąd przesądził zatem w wyroku z 3 listopada 2020 r., że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest zgodne z planem miejscowym a przeprowadzone rokowania okazały się nieskuteczne.
Dalej wskazać należy, że w zaskarżonej decyzji określono długość pasa służebności dla linii napowietrznej (długość – 2462, 4 m2 i szerokość – 3,6 m) i dla linii kablowej (długość – 2 m i jedno stanowisko słupowe a szerokość – 0,5 m). Ustalono również, że pas techniczny czyli obszar zajęcia na czas prowadzenia prac budowlanych dla sieci elektroenergetycznej wynosi 125 m kw.. Długość zaś linii napowietrznej przeznaczonej do demontażu wynosi 3 m i stanowisko słupowe. Lokalizację zaś projektowanego stanowiska słupowego oraz przebieg projektowanej linii kablowej na działce nr "[...]" przedstawia załącznik graficzny nr 1 do decyzji.
Spółka A zaś w swoim wniosku z 4 października 2019 r., doprecyzowanym 30 marca 2021 r. wskazała, że długość projektowanej sieci elektroenergetycznej na dz. Nr "[...]" wynosi 2 m i jedno stanowisko słupowe. Pas służebności wynosi 3,6 m dla linii napowietrznej oraz 0,5 m dla linii kablowej. Łączna powierzchnia zajętego terenu wynosi 2 m kw. Natomiast, co istotne, długość linii sieci elektroenergetycznej nie podlegającej przebudowie wynosi 684 m a pas służebności wynosi 3,6 m. Natomiast powierzchnia zajętego terenu to 2462, 4 m kw. (wniosek o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, akta adm. – k. – 56).
Jak słusznie podniesiono w skardze, swoim rozstrzygnięciem w punkcie 1 lit. b) oraz e) objęto linię napowietrzną, która nie podlega przebudowie - co na rysunku graficznym stanowiącym załącznik do decyzji zostało oznaczone kolorem różowym, w zakresie wykraczającym poza obszar objęty pracami – oznaczonym z kolei kolorem niebieskim jako pas techniczny. Przyjęcie takiego założenia za słuszne, sprawiłoby, że rzeczywiście nawet najmniejsza przebudowa części infrastruktury, powodowałaby konieczność objęcia ograniczeniem całej linii i co za tym idzie ograniczeniem prawa własności nieruchomości i ingerencją w to prawo jeszcze w szerszym zakresie. Jest to niedopuszczalne i niewątpliwie stanowi naruszenie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, będącego podstawą prawną decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.
W ocenie Sądu zatem Wojewoda wydając ograniczenie dla całej linii napowietrznej de facto wyszedł poza granice wniosku, który nie przewidywał przebudowy całej linii napowietrznej, błędnie ustalając pas służebności o powierzchni 2462,4 m2 (jak słusznie wskazano w skardze, będący iloczynem 684 m oraz szerokości 3,6 metra – punkt 1b decyzji).
Konieczne jest zatem precyzyjne wyznaczenie całkowitej powierzchni obszaru tego ograniczenia, który dodatkowo musi mieścić się w granicach wniosku inwestora, co wynika wprost z przepisu art. 124 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (wyroki NSA z: 21 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1062/20 i sygn. akt I OSK 657/20, 17 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1184/20 oraz 18 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1418/20). Nie jest zatem dopuszczalne rozszerzanie przez właściwy organ obszaru ograniczenia bez stosownego i uzasadnionego wniosku inwestora (vide: wyrok NSA z 24 lutego 2021 r., I OSK 2246/20 (dostępny w CBOSA).
Trzeba mieć bowiem na uwadze, że decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ogranicza sposób korzystania z nieruchomości nie tylko poprzez zajęcie części tej nieruchomości przez przewody i urządzenia elektryczne, ale również ogranicza możliwości użytkowania tej nieruchomości na określonym pasie terenu, wzdłuż założonych przewodów elektroenergetycznych, na przykład poprzez zakaz zabudowy tego terenu lub zakaz nasadzeń przekraczających określoną wysokość (zob. wyroki NSA: z 21 października 2020 r., sygn. I OSK 1062/20, z 10 października 2019 r., sygn. II OSK 1977/17, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przy czym właśnie, decyzja o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości chronionej prawem własności może być wydana tylko wobec takiej części obszaru tej nieruchomości, który jest niezbędny dla wykonania wnioskowanych przez inwestora robót. Niezbędny zakres pasa ograniczenia wskazuje we wniosku przedsiębiorstwo energetyczne i powinien on być następstwem ustaleń, wynikających z planu miejscowego lub decyzji o lokalizacji celu publicznego. Określenie zakresu ograniczenia może być spełnione w formie graficznej, tj. na mapie pełniącej funkcję uzupełniającą do decyzji.
Gdy chodzi zatem o pas ograniczenia dla właściciela gruntu obciążonego (jego korelatem jest właśnie owa swoista "służebność" dostępu do linii elektroenergetycznej), to niezbędny zakres tego pasa definiuje we wniosku przedsiębiorstwo energetyczne. Tak więc jeżeli zakres pasa ograniczenia z art. 124 ust. 1 u.g.n. zaproponowany we wniosku przez przedsiębiorstwo energetyczne nie budzi wątpliwości (tak w zakresie jego racjonalnej oceny jak i zgodności z planem miejscowym bądź decyzją lokalizacyjną – nie jest zbyt szeroki), to nie ma konieczności prowadzenia w każdym przypadku przez organ z urzędu postępowania dowodowego mającego na celu potwierdzenie zapotrzebowania przedsiębiorstwa energetycznego na taką a nie inną "służebność". Przedsiębiorstwo to jest bowiem profesjonalistą, ustawowo wyznaczonym Prawem energetycznym do działań w sferze energetyki, a więc i jego oświadczenia mają wyższą wiarygodność.
Nie negując natomiast faktu, że to wnioskodawca – inwestor – w swoim wniosku zakreśla jego przedmiot, a więc w tym przypadku – określa zasięg (powierzchnię) ograniczenia prawa własności, i tym wskazaniem zasadniczo organ prowadzący postępowanie jest związany - to jednak oczywiście nie zwalnia organów prowadzących postępowanie administracyjne z obowiązku wyjaśnienia stronie zasadności dokonania ograniczenia jego prawa w takim, a nie innym zakresie (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lutego 2021 r., II SA/Gd 642/20 (dostępny w CBOSA).
W niniejszej sprawie analiza przedłożonego wniosku i zaskarżonej decyzji wskazuje, że Wojewoda wydając ograniczenie dla całej linii napowietrznej wyszedł poza granice wniosku, który nie przewidywał przebudowy całej linii napowietrznej, tylko jej niewielką część. Takie działanie Wojewody jest niezgodne z przepisem art. 124 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Nie można natomiast zgodzić się z zarzutem nieprawidłowego wyznaczenia pasa technologicznego, który utożsamiany jest z pojęciem pasa ochronnego (zwykle szerszego niż pas zajętości, czy nawet pas służebności), który określa szerokość obszaru wzdłuż linii, gdzie istnieją istotne ograniczenia dla jego wykorzystania, odnoszące się na przykład do lokalizowania obiektów budowlanych w sąsiedztwie linii (definicja z wyroku WSA w Poznaniu z 5 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Po 1112/19). Jest on wyznaczany w celu bezpiecznego i swobodnego dostępu do modernizowanych czy przebudowywanych urządzeń energetycznych, a wymagania odległościowe dla sieci elektroenergetycznych są określane w specjalistycznych przepisach technicznych (tak NSA w wyroku z 24 września 2019 r., sygn. akt I OSK 180/19).
Teoretycznie gmina może więc według swojego uznania: a) wyłączyć lub ograniczyć w zabudowie szerokie tereny wzdłuż linii (na przykład kierując się względami urbanistycznymi), b) może wprowadzić węższy, ściśle rozumiany pas technologiczny, czyli wprowadzić w zakresie niezbędnego minimum ograniczenia w zagospodarowaniu terenu wzdłuż linii, tak aby na przyszłość minimalizować zagrożenia dla jej bezpiecznego funkcjonowania, c) możliwa jest też sytuacja, że wzdłuż linii nie zapewnia się w drodze samego planu żadnych specjalnych ograniczeń (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2019 r., IV SA/Po 1247/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z załącznika graficznego do decyzji w postaci mapy z legendą wynika, jaki obszar objęty jest pasem technologicznym. Określenie tego pasa na mapie (pas techniczny oznaczony kolorem niebieskim) jest jasne i można odczytać, jaki teren jest nim objęty, wraz z określeniem jego długości i szerokości. Precyzyjnie wyznaczony jest zatem teren pasa technologicznego działki nr "[...]" i trudno ingerować w jego powierzchnię, skoro organ po analizę wniosku uznał, że taki obszar ochronny jest niezbędny dla realizacji planowanej inwestycji. Zaznaczyć należy, że pas technologiczny dotyczy konkretnej planowanej inwestycji, a nie całej nieruchomości.
Należy mieć na uwadze, że planistyczny pas technologiczny w terminologii inżynieryjnej funkcjonalnie łączyć należy właśnie z pojęciem pas ochronnego (szerszego niż pas zajętości, czy nawet pas służebności), który określa szerokość obszaru wzdłuż linii, gdzie istnieją istotne ograniczenia dla jego wykorzystania, odnoszące się na przykład do lokalizowania obiektów budowlanych w sąsiedztwie linii. Jak wskazano, jego wyznaczenie przez organ na gruncie niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości i jest zobrazowane w załączniku graficznym, stanowiącym integralną część zakwestionowanej decyzji.
Zaskarżona decyzja jest jednak wadliwa ze względu na zaprezentowane nieprawidłowe ograniczenie korzystania z nieruchomości, obejmujące całą linię (wraz z częścią niepodlegająca przebudowie), co wykraczało w rzeczywistości poza granice wniosku i stanowi naruszenie art. 124 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Organ weźmie pod uwagę ocenę prawną oraz zalecenia zaprezentowane w niniejszym wyroku.
Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w pkt I wyroku uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło