II SA/Ol 562/11
WyrokWSA w Olsztynie2011-10-04
Skład orzekający: Marzenna Glabas, Katarzyna Matczak, Adam Matuszak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jej opiekunowi, nawet jeśli małżonek tej osoby nie jest w stanie sprawować opieki z powodu własnego stanu zdrowia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dokonały niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, stosując go wyłącznie literalnie. Sąd przychylił się do wykładni celowościowej i systemowej, zgodnie z którą pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie może stanowić automatycznej przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli małżonek nie jest w stanie zapewnić opieki z powodu własnego stanu zdrowia. Sąd stwierdził również, że niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną jest wystarczającą przesłanką do przyznania świadczenia, nawet jeśli wynika to z braku ofert pracy, a nie z odrzucenia konkretnej propozycji.Stan faktyczny
Skarżąca U.P. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką T.P., która ma znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga pomocy innej osoby. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na dwie przesłanki: pozostawanie matki w związku małżeńskim (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz brak związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki (art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Skarżąca argumentowała, że jej ojciec, będący małżonkiem matki, również wymaga opieki z powodu stanu zdrowia i nie jest w stanie jej zapewnić. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, uznając wykładnię organów za błędną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Sekretarz sądowy Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2011 r. sprawy ze skargi U. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
W dniu 13 grudnia 2011 r. U.P. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką T.P., wobec której orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności, oraz która wymaga pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Do wniosku załączono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki oraz zaświadczenie o stanie zdrowia ojca.
Po rozpatrzeniu wniosku działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., decyzją z dnia "[...]" orzekł o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką – T.P.
Od tej decyzji złożyła odwołanie U.P., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W motywach uzasadnienia wskazano na konieczność wyjaśnienia, czy drugi małżonek nie może świadczyć pomocy w związku z własnym stanem zdrowia oraz nie ustalono jednoznacznie, czy w sprawie tej zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. czy wnioskodawczyni nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy i uzupełnieniu materiału dowodowego, działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. decyzją z dnia "[...]" orzekł o odmowie przyznania U.P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawna matką T.P. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu zacytowano przepis art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wyjaśniono, że wnioskodawczyni nie pracuje zawodowo oraz jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna od 17 września 2003 r. Po tej dacie z uwagi na brak ofert pracy strona podejmowała liczne prace dorywcze, z których była w stanie się utrzymać. Obecnie jednak z uwagi na stan zdrowia matki i konieczność zapewnienia jej stałej opieki i pomocy, nawet gdyby zaoferowano jej pracę to nie mogłaby jej podjąć z uwagi na konieczność opieki nad matką. Ustalono także, iż w toku postępowania administracyjnego w tej sprawie ojciec wnioskodawczyni J.P. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym do dnia 30 kwietnia 2014 r., przy czym w jego przypadku także wskazano na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Stwierdzono, iż obecnie strona faktycznie sprawuje taką opiekę nad obojgiem swoich rodziców, jednakże powodem odmowy przyznania świadczenia jest fakt pozostawania matki w związku małżeńskim, co potwierdza przedstawiony odpis skrócony aktu małżeństwa. Dlatego też z uwagi na małżeństwo rodziców organ zmuszony był odmówić wnioskowanego świadczenia.
Od decyzji tej U.P. złożyła odwołanie wnosząc o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśniła, iż spełnia wszystkie przesłanki wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy, jak również matka jej jest osobą wymagającą stałej opieki drugiej osoby. Odmowę przyznania świadczenia uzasadniono okolicznością pozostawania matki w związku małżeńskim lecz okoliczność ta nie ma żadnego związku dla potrzeby sprawowania opieki przez drugą osobę nad chorym członkiem rodziny, zwłaszcza, że ojciec sam wymaga opieki i pomocy drugiej osoby. Podała, iż stwierdzony u niego udar mózgu pozostawił nieodwracalne ślady, niedowład prawej strony, problemy z poruszaniem się. W takim stanie nie jest w stanie sam podołać swoim potrzebom. Tak więc faktycznie sprawuje opiekę nad obojgiem swoich rodziców.
Decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach uzasadnienia wskazano, iż zasady i tryb przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej reguluje art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej: ustawa ś.r.). Negatywne przesłanki uniemożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przewidziane zostały w ust. 5 art. 17, gdzie wskazano m.in., iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego oraz gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.
Z akt sprawy przekazanych Kolegium wynika, iż matka odwołującej się od 3 lat choruje na chorobę nowotworową, w tym czasie z wypisów leczenia szpitalnego wynika, iż była trzykrotnie operowana, zaś od listopada 2010 r. jest poddawana chemioterapii i radioterapii, po każdym wlewie bardzo źle się czuje. Pozostaje w związku małżeńskim z J.P., który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia "[...]" został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Wskazano, iż z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy wynika, że U.P. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna od dnia 17 września 2003 r. bez prawa do zasiłku.
Nadto w uzasadnieniu podniosło, że z art. 17 ust. 1 ustawy ś.r. wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem przysługującym "z tytułu" rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego niepodejmowania. Wyrażenie "z tytułu" należy rozumieć jako rekompensata z powodu określonej przyczyny. Określając w ten sposób tytuł tego świadczenia ustawodawca wskazał, że omawiane świadczenie przysługuje wymienionym w tym przepisie osobom pod warunkiem, że nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki m.in. nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli zrzekają się dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w zamian za pomoc państwa w formie świadczenia pielęgnacyjnego. Niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia muszą być zatem zdeterminowane celem jakim jest opieka nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle powyższego, organ odwoławczy stwierdził, iż dla spełnienia przesłanki, wynikającej ze wskazanego wyżej przepisu, konieczne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy niepozostawaniem w zatrudnieniu lub rezygnacją z niego, a koniecznością sprawowania opieki. Punktem wyjścia dla ustalenia tego związku jest ustalenie, czy rzeczywistym powodem rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania jest konieczność sprawowania opieki, czy też powody takiego stanu rzeczy były lub są inne. Dla wypełnienia dyspozycji przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o ś.r. istotne są zatem okoliczności i intencje niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia.
Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie wskazany związek przyczynowy nie istnieje. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy ś.r. Skarżąca nie pracuje od 8 lat, jest osobą w wieku 33 lat i przepracowała w swoim życiu 3 miesiące. W dalszej części uzasadnienia przedstawiono rozważania dotyczące pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Nadto zawarto stwierdzenie, iż z doświadczenia Kolegium wynika, iż po dniu 1 stycznia 2010 r. zdecydowanie przybyło osób ubiegających się o to świadczenie, gdyż z tą datą jego przyznanie nie jest już uzależnione od spełnienia tzw. kryterium dochodowego. Do faktycznych rezygnacji z zatrudnienia jednak nie dochodzi, a przesłanka niepodejmowania zatrudnienia jest w większości spraw problematyczna, gdyż wynika raczej z braku możliwości zatrudnienia z uwagi na wysoki wskaźnik bezrobocia i brak kwalifikacji poszukiwanych na rynku. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, iż w niniejszej sprawie nie jest spełniona przesłanka pozytywna z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o ś.r..
W dalszej części uzasadnienia, organ odwoławczy dodał, iż w związku z niewprowadzeniem przez ustawodawcę zmian do ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a), organ ten zmienił dotychczasową linię orzeczniczą, powracając do poglądu, zgodnie z którym pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim stanowi z woli ustawodawcy negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji, uznał również, że organ I instancji działał zgodnie z prawem, odmawiając przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pozostawanie jej matki w związku małżeńskim. Dodał, iż mimo że organ I instancji uznał za spełnioną przez skarżącą przesłankę pozytywną, to z uwagi na odmienną ocenę w tym względzie Kolegium oraz fakt pozostawania w związku małżeńskim osoby wymagającej opieki podjęto rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Na tę decyzję U.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której wniosła o uchylenie decyzji Kolegium w całości. Wskazała, że jej sprawa została rozpoznana bez odniesienia się do przedstawionego materiału dowodowego. Po raz kolejny podniosła, iż aktualnie stan zdrowia ojca tak bardzo się pogarsza, iż nie jest w stanie sprawować opieki nad matką. Sam jest po przebytym udarze mózgu, ma zaniki pamięci, nie wie jak się nazywa, gdzie mieszka, czy już jadł posiłek czy nie. Ostatnio także z tego powodu poparzył sobie rękę i stwierdzono u niego trzeci stopień poparzenia. W tej sytuacji nie może pozostawić samych sobie obojga rodziców, którzy wzajemnie nie mogą się sobą opiekować z uwagi na ich własny stan zdrowia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzono, że nie kwestionuje organ tego, iż skarżąca faktycznie opiekuje się rodzicami, ani tego, że pomoc ta jest im niezbędna. Podkreślono, iż to jedynie brak spełnienia po stronie skarżącej pozytywnej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - spowodowało wydanie decyzji odmownej. Nadto Kolegium podtrzymało także swój pogląd, iż w sprawie tej zaistniała także przesłanka negatywna, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej: ustawą ppsa.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie organ odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej z powodu opieki nad matką T.P., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymagającą opieki osoby drugiej, pozostającą w związku małżeńskim z J.P. Podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, o którym stanowi art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) dalej: ustawa ś.r., było uznanie przez organy administracji publicznej, że w sprawie wystąpiła przesłanka negatywna, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) powołanej ustawy oraz brak przesłanki pozytywnej, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji Kolegium będąc świadome stanowiska Trybunału Konstytucyjnego oraz judykatury, dotyczącego właściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o ś.r., wykluczającej do stosowania tego przepisu wyłącznie wykładni gramatycznej, zastosował ten przepis według jego literalnego brzmienia uznając, że skoro ustawodawca nie podjął stosownych działań w celu zmiany lub uchylenia tego przepisu, to tym samym wyłączone jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, mimo że małżonek tej osoby ze względu na swój stan zdrowia nie może tej opieki zapewnić i sam wymaga opieki. Sąd nie podziela takiego stanowiska i takiej wykładni przepisu prawa.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, organy administracji publicznej obu instancji dokonały niewłaściwej wykładni przytoczonego przepisu. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela bowiem pogląd, przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych i zaaprobowany przez Trybunał Konstytucyjny (w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt P 38/09, OTK 2010, Nr 5, poz. 53), zgodnie z którym stosowanie do przytoczonego przepisu wyłącznie wykładni językowej jest niedopuszczalne, gdyż pozostaje ona w sprzeczności z podstawowymi wartościami konstytucyjnymi, takimi jak ochrona małżeństwa i dobra rodziny (art. 18 i art. 71 Konstytucji RP) oraz równość wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Stosując ten przepis należy zatem przyznać pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej przed wykładnią językową. Przy zastosowaniu zaś tych wykładni przychylić należy się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonego w wyrokach z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 722/09 i sygn. akt I OSK 723/09 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którymi "osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowy sposób wymagać będą opieki osób trzecich".
W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż pozostawanie przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim nie może stanowić automatycznie przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jej opiekunowi. Małżonek takiej osoby może być bowiem niezdolny do sprawowania nad nią opieki. Istnieją przecież takie sytuacje, gdy stan zdrowia lub wiek obojga małżonków powoduje, że nie mogą być oni już dłużej dla siebie wzajemnie wsparciem.
W niniejszej sprawie, z materiału zgromadzonego przez organy administracji publicznej wynika, że J.P. (mąż matki skarżącej) legitymuje się orzeczeniem, stwierdzającym jego niezdolność do samodzielnej egzystencji od dnia 23 marca 2010 r. Z ustaleń organu I instancji poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego wynika ponadto, że po przebytym udarze mózgu jego stan zdrowia uległ dalszemu pogorszeniu w związku z zanikami pamięci, niedowładem lewej strony i jaskry.
W toku ponownego rozpoznawania niniejszej sprawy organ I instancji powinien ocenić przedstawione okoliczności faktyczne mając na uwadze zaprezentowaną przez Sąd wyżej wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W dalszej kolejności odnieść należy się do poruszonej przez organ odwoławczy kwestii braku spełnienia przez skarżącą warunku, o którym stanowi art. 17 ust. 1 in fine ustawy ś.r., a mianowicie niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą, legitymującą się określonym w tym przepisie orzeczeniem lekarskim. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą, legitymującą się określonym w tym przepisie orzeczeniem lekarskim.
W ocenie organu odwoławczego, pomiędzy niepodejmowaniem pracy lub rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, legitymującą się odpowiednim orzeczeniem lekarskim, konieczne jest istnienie związku przyczynowego, dla którego ustalenia konieczne jest zbadanie, czy rzeczywistym powodem rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania jest konieczność sprawowania opieki, czy też powody takiego stanu rzeczy były lub są inne. Istotne są zatem okoliczności i intencje niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia. Mając też na uwadze powyższe, organ odwoławczy uznał, że w warunkach niniejszej sprawy, bezpośrednią przyczyną niepodejmowania zatrudnienia i braku aktywności zawodowej skarżącej nie jest konieczność opieki nad matką, lecz fakt braku ofert pracy.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, organ odwoławczy dokonał niewłaściwej wykładni przytoczonego przepisu. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 in fine ustawy o ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jeżeli osoba, wskazana w pkt 1-3, nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się określonym w tym przepisie orzeczeniem lekarskim. W świetle tego przepisu istotne jest zatem, aby niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej służyło opiece nad osobą niepełnosprawną. Celem tego przepisu jest bowiem udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować jej utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjalnego dochodu. Powyższe nie oznacza jednak, jak przyjmuje to organ odwoławczy, że przedmiotowe świadczenie przysługuje jedynie w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie rzeczywiście rezygnuje z pracy zarobkowej, którą aktualnie wykonuje, czy też z realnej propozycji takiej pracy, w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W świetle tego przepisu, przyjąć bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje generalnie osobie zdolnej do pracy zarobkowej, co oznacza, że ubiegając się o przedmiotowe świadczenie nie musi dowodzić ona, że odrzuciła konkretne oferty pracy w celu opieki nad osobą niepełnosprawną. W tym też kontekście ewentualne problemy z podjęciem pracy przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spowodowane, czy to niekorzystną sytuacją na rynku pracy, czy też jak sugeruje organ odwoławczy w stosunku do skarżącej - wysokim poziomem bezrobocia w regionie oraz znaczącym wzrostem wniosków o taką pomoc po dniu 1 stycznia 2010 r., gdy zostało zniesione kryterium dochodowe do przyznania takiego świadczenia – nie ma istotnego znaczenia dla sprawy w sytuacji, gdy osoba ta jest zdolna do pracy, a czasowo lub trwale rezygnuje z jej poszukiwania i podjęcia, w celu sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 1273/10 i w Olsztynie z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 187/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro bowiem wywiązuje się ona ze swoich obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych, wobec wymagającej opieki osoby niepełnosprawnej, rezygnując w tym celu z aktywności zawodowej, to powinna otrzymać od państwa wsparcie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu i w przypadku uznania, iż materiał dowodowy sprawy jest pełny rozpoznać merytorycznie wniosek skarżącej.
W świetle powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, należało uchylić zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęte zostało stosownie do art. 152 ustawy ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło