II SA/Ol 650/13
WyrokWSA w Olsztynie2013-09-24
Skład orzekający: Marzenna Glabas, Katarzyna Matczak, Tadeusz Lipiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odbywanie kary pozbawienia wolności przez dłużnika alimentacyjnego może stanowić wystarczającą przesłankę do umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczek alimentacyjnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odbywanie kary pozbawienia wolności przez dłużnika alimentacyjnego nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczek alimentacyjnych, ponieważ jest to sytuacja wynikająca z zawinionych działań dłużnika i jest stanem przemijającym. Umorzenie należności jest dopuszczalne jedynie w sytuacjach wyjątkowych i szczególnych, gdy okoliczności nie są przemijające i nie wynikają z nagannego postępowania zobowiązanego.Stan faktyczny
Skarga dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą A. L. umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych jego synowi świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczki alimentacyjnej. Skarżący podnosił, że jego trudna sytuacja dochodowa i rodzinna, w tym konieczność opieki nad niepełnosprawnymi członkami rodziny oraz jego pobyt w zakładzie karnym, uzasadniają umorzenie zadłużenia. Organy uznały, że odbywanie kary pozbawienia wolności nie jest okolicznością szczególną i wyjątkową, a sytuacja skarżącego nie daje podstaw do umorzenia należności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2013 roku sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i wypłaconej zaliczki alimentacyjnej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" nr. "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję z dnia "[...]", wydaną przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działającego z upoważnienia Burmistrza, którą organ I instancji odmówił A. L. umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych jego synowi D. L. świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłaconej zaliczki alimentacyjnej.
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji jest jednocześnie organem właściwym dłużnika i organem właściwym wierzyciela, w rozumieniu ustawy
z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U.
z 2012r. poz. 1228 ze zm.) i mógł stosownie do art. 30 ust. 1 tej ustawy orzekać co do umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz na podstawie art. 30 ust. 2 mógł wypowiedzieć się co do wniosku o umorzenie zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kolegium wskazało,
że wnioskodawca nie spełnił warunków określonych w art. 30 ust.1 i nie ma możliwości umorzenia należności z tego tytułu. Natomiast rozpatrując wniosek w kontekście art. 30 ust. 2 organ wyjaśnił, że kwestia umorzenia wypłaconych należności pozostawiona jest uznaniu administracyjnemu. Respektując suwerenność organu właściwego wierzyciela do orzekania w ramach uznania administracyjnego, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie przekroczył granic tego uznania. Organ II instancji stanął na stanowisku, że umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego powinno być stosowane
w sytuacjach wyjątkowych, szczególnych, zwłaszcza gdy okoliczności nie są przemijające (np. stwierdzony orzeczeniem właściwego organu stan zdrowia, który nie rokuje żadnych możliwości podjęcia pracy zarobkowej przy całkowitym braku dochodów i korzystaniu z pomocy społecznej). Z tego powodu Kolegium podzieliło w całości stanowisko organu I instancji co do oceny sytuacji dłużnika alimentacyjnego. Uznało, że sytuacja, w jakiej znajduje się wnioskodawca nie daje dostatecznych podstaw do zastosowania instytucji umorzenia zadłużenia. Wyjaśniono, że A.L., lat 40, jest osobą posiadającą wykształcenie kierunkowe - mechanik samochodowy, nie jest osobą niezdolną do zatrudnienia, bowiem nie legitymuje się stosownym orzeczeniem
w tym zakresie. Został osadzony w zakładzie karnym od dnia 08.05.2012 r. do 03.05.2016 r. Organ II instancji przyjął, że odbywanie kary pozbawienia wolności przez dłużnika alimentacyjnego nie jest okolicznością szczególną i wyjątkową, a przede wszystkim jest stanem przemijającym. Podkreślono, że odbywanie przez skarżącego kary pozbawienia wolności nie stanowi samo w sobie wystarczającej przesłanki do uwzględnienia wniosku, gdyż stanowi efekt zabronionych działań. Kolegium zaznaczyło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że za wyjątkową nie może zostać uznana sytuacja będąca efektem zawinionych działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji. Uznanie takiej sytuacji za wyjątkową prowadziłoby bowiem do tego, iż naganne działanie dłużnika, sprzeczne z normami karnymi, byłoby dodatkowo premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń
z funduszu alimentacyjnego, uprzednio spełnianych na koszt podatnika (wyrok WSA
w Łodzi z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt 11 SAlŁd 1111/10, wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1166/09, wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 544/07 - publikowane na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Kolegium nie uwzględniło również podnoszonej przez dłużnika alimentacyjnego argumentacji dotyczącej konieczności sprawowania, po opuszczeniu zakładu karnego, opieki nad niepełnosprawną matką i bratem oraz niemożności podjęcia z tego względu zatrudnienia. W ocenie organu odwołujący się swoim własnym działaniem przyczynił się do tego, że jego bliscy pozbawieni zostali jego wsparcia i pomocy.
Reasumując, Kolegium podniosło, że w myśl art. 133 Kodeksu rodzinnego
i opiekuńczego rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody
z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Trudna sytuacja materialna rodziców nie zwalnia ich z obowiązku świadczenia na rzecz dzieci.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A.L. zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu naruszenie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz błąd w ustaleniach faktycznych. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie wszystkich zaległości alimentacyjnych ciążących na nim do dnia rozpatrzenia niniejszej skargi.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zarówno we wniosku z dnia 1 listopada 2012r., jak i w odwołaniu przedstawił szereg dowodów uzasadniających umorzenie wobec niego zaległości z uwagi na bezspornie bardzo ciężką, trwającą już od wielu lat, sytuację dochodową oraz bardzo ciężką sytuację rodzinną. Wskazał na potrzebę sprawowania przez niego stałej opieki nad niezdolnym do samodzielnej egzystencji bratem oraz mamą, zarówno obecnie jak i w przyszłości. Podkreślił fakt trwającego od wielu lat braku jakichkolwiek środków finansowych i odpłatnego zatrudnienia.
W ocenie skarżącego organy powinny uwzględnić tę okoliczność na jego korzyść. Zarzucił, że nie zbadano wnikliwie jego sytuacji rodzinnej. Wskazał, że w jego przypadku opieka nad rodziną została ograniczona przez siłę wyższą, tj. pozbawienie wolności. Zauważył też, że powołana ustawa nie przewiduje negatywnych skutków wynikających z faktu pozbawienia wolności. Zdaniem skarżącego organ nie powinien nawet podnosić tej okoliczności, gdyż skarżący wskazywał ją jako jedną z wielu. Zarzucił, że organy nie odniosły się w ogóle do podnoszonej okoliczności braku jakiegokolwiek majątku po stronie skarżącego i pominęły, że skarżący posiada szereg innych zadłużeń w łącznej kwocie ponad 80.000 zł. Wskazał, że nie uwzględniono również przedłożonego przez niego zaświadczenia lekarskiego, dowodzącego istnienia u skarżącego przewlekłych chorób, które mają znaczny wpływ na zmniejszenie jego widoków na przyszłość i możliwość podjęcia pracy zarobkowej, co w połączeniu z opisaną sytuacją rodzinną stwarza wyjątkowe i bardzo trudne dla skarżącego okoliczności, które od lat wykluczają jego możliwości spłaty zobowiązań alimentacyjnych i innych zaległości. Podkreślił, że zadłużenie powstało nie z powodu uchylania się od spłat, ale w związku z permanentnym i pogłębiającym się brakiem możliwości dokonywania tychże spłat. Dlatego, zdaniem skarżącego, uznać należy,
że jego sytuacja jest wyjątkowa i szczególna.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko i argumenty podniesione
w zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że kwestionowane rozstrzygnięcie wydane zostało w ramach uznania administracyjnego, które oznacza dla organu orzekającego swobodę przy rozstrzyganiu, a co za tym idzie, organ nie ma obowiązku uwzględnienia wniosku. Kolegium nie stwierdziło przekroczenia uznania administracyjnego przez organ I instancji. Organ przytoczył treść odwołania strony, wskazując, że argumenty o braku majątku i istnieniu zadłużenia z innych tytułów nie mogą przemawiać za uwzględnieniem wniosku skarżącego o umorzenie zaległości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1
w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst .jedn. Dz. U. z 20012r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Tym samym sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie w przypadku stwierdzenia,
iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a., uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, po myśli art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z art. 30 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a organy wyjaśniły sprawę w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie i swoje stanowisko przekonywująco uzasadniły, wobec czego skarga nie mogła zostać uwzględniona i podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 wskazanej ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:
1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
3) 100% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Stosownie do art. 30 ust. 2 tej ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową
i rodzinną.
Wyjaśnić należy w pierwszej kolejności, że organy orzekając wadliwie przyjęły, że wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych może być rozpatrywany tylko w kontekście cytowanego art. 30 ust. 1. Wykładnia funkcjonalna i systemowa przytoczonych przepisów daje podstawę do przyjęcia, że należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych objęte są również hipotezą ust. 2 art. 30 powołanej ustawy. Wskazać można, że początkowo, po wejściu w życie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, orzecznictwo sądów administracyjnych nie było jednolite co do sposobu i warunków stosowania art. 30 ust. 2 tej ustawy. Część sądów przyjmowała, że do umarzania należności wynikających
z zaliczek stosuje się tylko art. 30 ust. 1, a warunkiem koniecznym zastosowania tego unormowania, a więc umorzenia zaległych zaliczek alimentacyjnych jest skuteczna egzekucja alimentów. W okresie późniejszym ukształtowała się nowa linia orzecznicza, zgodnie z którą użycie przez ustawodawcę w art. 30 ust. 2 ustawy określenia "świadczenia z funduszu alimentacyjnego", nie oznacza możliwości umorzenia w tym trybie jedynie należności wypłaconych wierzycielowi alimentacyjnemu w oparciu
o przepisy obowiązującej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wynika to z faktu, że fundusz alimentacyjny i świadczenia z niego wypłacane istniały również pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym
(j.t. z 1991 r. Dz. U. Nr 45, poz. 200, ze zm.). Literalne zatem odczytywanie przepisu art. 30 ust. 2 musiałoby prowadzić do wniosku, że możliwość umorzenia należności dotyczy świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego obecnego i dawnego
z pominięciem zaliczek alimentacyjnych. Tego rodzaju interpretacja w sposób nieuzasadniony dyskryminowałaby jedną kategorię dłużników alimentacyjnych.
W wyroku z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt I OSA 1095/11 (dostępnym na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że treść art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należy wyjaśniać mając na uwadze funkcję tego przepisu w całej ustawie. Naczelny Sąd Administracyjny, biorąc pod uwagę uregulowania prawne obowiązujące dotychczas
w tym przedmiocie oraz art. 2 i 32 Konstytucji, zgodnie z którymi Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, a nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny, stanął na stanowisku, że norma art. 30 ust. 2 pod pojęciem "z funduszu alimentacyjnego" obejmuje również należności powstałe pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, czyli z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Brak takiej prokonstytucyjnej wykładni art. 30 ust. 2 tej ustawy spowodowałby nieuzasadnione pozbawienie dłużników alimentacyjnych, których należności powstały w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych, możliwości ubiegania się o umorzenie powstałych należności z uwagi na sytuację życiową i dochodową dłużnika, w sytuacji, w której pozostali dłużnicy alimentacyjni (których należności powstały pod rządami ustawy z 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym oraz ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) nadal taką możliwość posiadają. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odkodowanie treści normy prawnej wymaga zastosowania nie tylko wykładni językowej, ale w niektórych sytuacjach również ważną i równoważną jest wykładnia funkcjonalna i wykładnia systemowa (podobnie: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 559/10 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 2064/10, postanowienie z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I OW 173/09, por. także wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 lutego 2013r., sygn. akt II SA/Kr 559/12, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpatrywanym przypadku dokonanie przez organy niewłaściwej interpretacji art. 30 ust. 1 pozostaje bez wpływu dla rozstrzygnięcia, gdyż organy przeanalizowały podnoszone przez skarżącego argumenty również w kontekście art. 30 ust. 2, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną wnioskodawcy.
Z zacytowanych przepisów wynika, iż decyzja w zakresie umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłaconej zaliczki alimentacyjnej pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego
i jest odstępstwem od ogólnej zasady, że osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna, ma obowiązek zwrócić świadczenia wypłacone uprawnionemu do alimentów. Stosownie do art. 27 ust. 1 omawianej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Obligatoryjnym zwrotem objęte są również należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia (art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Tym samym umorzenie takich należności dopuszczalne jest wyjątkowo
i tylko wtedy, gdy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego. Przy czym pod pojęciem "sytuacji dochodowej" należy rozumieć sytuację finansową dłużnika alimentacyjnego, w tym jego możliwości zarobkowe, skoro rozważeniu podlega umorzenie świadczeń pieniężnych. W związku z tym należy oceniać obiektywną możliwość spłaty zadłużenia, uwzględniając przy tym okoliczności jego powstania, a także biorąc pod uwagę zdarzenia zaistniałe po ustaleniu zobowiązania, które z przyczyn niezależnych od dłużnika alimentacyjnego uniemożliwiałyby mu zwrócenie długu.
W rozpoznawanej sprawie skarżący dowodził, że jego sytuacja dochodowa i rodzinna jest wyjątkowo trudna i uzasadnia uwzględnienie wniosku. Powoływał w tym względzie fakt braku jakiegokolwiek źródła dochodu, pogłębiających się zadłużeń oraz braku widoków na jakąkolwiek pracę po wyjściu z więzienia, z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad bratem i matką. Z przekazanych sądowi akt administracyjnych wynika, że skarżący odbywa karę pozbawienia wolności planowo do 3 maja 2016r. Przy czym od maja 2011r. do maja 2012r. miał przerwę w odbywaniu kary, w czasie której opiekował się chorym na schizofrenię bratem i z tego tytułu otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne. Z pisma komornika sądowego (k. 30 akt administracyjnych) wynika, że skarżący przebywał w zakładzie karnym w 2001r. i 2002r. Od 2001r. wyegzekwowano od dłużnika alimentacyjnego sumę 603,56 zł. Pozostało do zwrotu, na dzień 24 stycznia 2013r., 6604,50 zł z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych i 13600,00 z tytułu wypłaconych świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego oraz odsetki. Zgodnie
z oświadczeniem strony (k. 23 akt administracyjnych) skarżący nie posiada żadnego majątku, zamieszkiwał w domu należącym do jego matki i prowadził samodzielne gospodarstwo domowe. Z zawodu jest mechanikiem samochodowym, ma lat 40 i rozpoznano u niego zespół depresyjno-paranoidalny oraz zwyrodnienie stawów kolanowych.
Z uzasadnień decyzji organów orzekających w sprawie wynika, że dokonano rozważenia wszystkich występujących w sprawie okoliczności. Zasadnie wzięto przede wszystkim pod uwagę, że skarżący odbywa karę pozbawienia wolności, sam skarżący podkreśla, że jest to kara długoletnia, a więc za popełnienie czynu zabronionego
o znacznym ciężarze. Skarżący sam jest w związku z tym odpowiedzialny za pozbawienie się możliwości zarobkowania i wypełniania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Okoliczność odbywania kary pozbawienia wolności ma niewątpliwie wpływ na sytuację dochodową dłużnika alimentacyjnego i tylko w tym kontekście została oceniona przez organy orzekające w sprawie. Skoro zatem skarżący sam pozbawił się możliwości zarobkowania, to trudno nie podzielić stanowiska organów, że jego sytuacja nie jest szczególna i wyjątkowa, co uzasadniałoby umorzenie wnioskowanego zadłużenia. Organy słusznie argumentowały też, że odbywanie kary pozbawienia wolności jest okolicznością przemijającą, skarżący jest w sile wieku – po zakończeniu kary będzie miał 43 lata i posiada wykształcenie kierunkowe – mechanik samochodowy, a więc po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności będzie mógł podjąć pracę. Podnoszone przez skarżącego schorzenia nie wskazują na jego niezdolność do pracy, co słusznie zaakcentowano w zaskarżonej decyzji. W obecnej sytuacji skarżącego (nie zamieszkuje z rodziną) nie sposób też uwzględniać deklarowanej chęci sprawowania opieki, po opuszczeniu więzienia, nad niepełnosprawną matką i bratem, co uniemożliwić miałoby skarżącemu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie przedmiotowych należności, rozważeniu podlegać mogą jedynie zaistniałe okoliczności fatyczne, a nie pozostające w sferze możliwości czy zamiarów zdarzenia przyszłe, które ewentualnie mogłyby mieć miejsce. Ponadto nie mogą tłumaczyć trudnej sytuacji finansowej skarżącego zaległości powstałe z tytułu innych zobowiązań. Skarżący podnosił w odwołaniu, że umorzenie zadłużenia alimentacyjnego umożliwiłoby mu lepsze funkcjonowanie po wyjściu z więzienia i spłatę pozostałych zadłużeń. Zatem skarżący przewiduje wywiązanie się chociaż z części posiadanych zobowiązań. Niezrozumiałe jest przy tym przekonanie skarżącego, że zobowiązanie cywilnoprawne może usprawiedliwiać wniosek o umorzenie należności wypłaconych ze środków publicznych, które obciążają skarżącego w równym stopniu.
Mając na uwadze powyższe, zgodzić należy się z organami orzekającymi w sprawie, iż sytuacja rodzinna i materialna skarżącego nie jest sytuacją szczególną w rozumieniu cytowanego art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która uzasadniałaby umorzenie wobec skarżącego kwot wypłaconych jego synowi z tytułu należnych alimentów.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem i jej wzruszenia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Z tych też przyczyn skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu
na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło