II SA/Ol 663/15

Dnia 9 października 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 9 października 2015 roku w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy na skutek sprzeciwu D.P. od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 25 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 663/15 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia odmówić ustanowienia dla skarżącego adwokata. Po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego, D.P. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Podał, że jego dochód miesięczny brutto z tytułu zasiłku stałego wynosi 529 zł, wskazał, że jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a jego miesięczne wydatki wynoszą: na lekarstwa - 350 zł, opłaty za mieszkanie - 32 zł, środki czystości - 28 zł, "przejazdy, dojazdy" - 55 zł, co łącznie stanowi 465 zł. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 663/15 Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił ustanowienia dla skarżącego adwokata. W uzasadnieniu wyjaśniono, że w niniejszej sprawie skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Jedynymi kosztami postępowania, do poniesienia których będzie zobowiązany, są koszty związane z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. W warunkach niniejszej sprawy sytuacja procesowa, w jakiej znalazł się skarżący, nie powoduje konieczności ustanowienia dla niego zawodowego pełnomocnika. Skarżący pomimo tego, że nie korzysta z pomocy zawodowego pełnomocnika, wniósł do sądu skargę w terminie i w sposób jasny wyraził w niej przyczyny niezadowolenia z zaskarżonego rozstrzygnięcia. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazał natomiast przyczyn, dla których za konieczne uważa występowanie w sprawie adwokata. Ponadto zauważono, że wprawdzie podstawowym źródłem utrzymania skarżącego jest zasiłek stały w kwocie 529 zł, lecz otrzymuje on również zasiłki celowe. Skarżący objęty jest stałą pomocą ośrodka pomocy społecznej, uzyskuje wsparcie na zaspokojenie rożnych swoich potrzeb. Średnio miesięcznie otrzymuje do dyspozycji łącznie ok. 891 zł (tak w 2015 r.), co oznacza, że wysokość pomocy, jaką skarżący otrzymuje od Państwa, przekracza nawet wysokość najniższego świadczenia emerytalnego. Mając to na uwadze, jak również wysokość wykazanych wydatków, w tym stosunkowe niskie opłaty mieszkaniowe, stwierdzono, że środki, którymi dysponuje skarżący umożliwiają mu, przy rozsądnym gospodarowaniu, poczynienie pewnych oszczędności. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw podnosząc, że żyje w ubóstwie, gdyż otrzymuje zasiłek stały w wysokości 529 zł miesięcznie oraz inne zasiłki. Na wyżywienie skarżący wydaje 570 zł miesięcznie. Zasiłek stały jest niewystarczający, aby się utrzymać, dlatego otrzymuje zasiłki celowe na zaspokojenie innych potrzeb bytowych. Skarżący podniósł, że nie jest w stanie opłacić adwokata z "ciągle brakujących środków pieniężnych", a udział adwokata w jego sprawie jest pożądany i niezbędny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W wyniku wniesienia sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej: p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2015 r., poz. 658)). Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Tym samym w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje jedynie kwestia ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., ustanowienie adwokata następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, iż niniejsza sprawa jest jedną z wielu - o podobnym charakterze, jakie skarżący prowadził przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. Prawomocnie zakończono już postępowanie w sprawach skarżącego m.in. o sygn. akt: II SA/Ol 1274/14, II SA/Ol 1081/14, II SA/Ol 51/15, II SA/Ol 52/15. Ostatnio tut. Sąd oddalił skargi skarżącego m.in. wyrokami z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 398/15 i z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 367/15. Wskazane sprawy dotyczyły odmowy przyznania skarżącemu zasiłków celowych we wnioskowanym przez niego zakresie na zakup leków czy butli gazowych. Należy podkreślić, że MOPS w M. w miarę swoich możliwości finansowych przyznaje skarżącemu zasiłki celowe na zaspokojenie jego potrzeb. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych kart świadczeń skarżącego za okresy: 1 stycznia - 31 grudnia 2014 r. (k. 1-5) oraz 1 stycznia - 28 lutego 2015 (k. 6-7) wynika, iż poza zasiłkiem stałym w wysokości 529 zł otrzymuje on zasiłki celowe (na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, na zakup posiłku lub żywności, na zakup opału, na zakup odzieży, "na zaspokojenie innych potrzeb"), których łączna wysokość w 2014 r. wyniosła 4.245 zł, co w przeliczeniu na miesiąc stanowi 353,75 zł, natomiast w okresie dwóch pierwszych miesięcy 2015 r. - 724 zł, co w przeliczeniu na miesiąc stanowi 362 zł. Zatem skarżący objęty jest stałą pomocą ośrodka pomocy społecznej, średnio miesięcznie otrzymuje do dyspozycji łącznie ok. 891 zł (tak w 2015 r.), co oznacza, że wysokość pomocy, jaką skarżący otrzymuje od Państwa, przekracza nawet wysokość najniższego świadczenia emerytalnego. Jednak organ ze względu na ograniczone środki finansowe i wiele osób potrzebujących nie jest w stanie w pełni zaspokoić oczekiwań skarżącego odnośnie zapewnienia mu środków na zakup leków czy inne wskazywane przez niego potrzeby, co wielokrotnie wyjaśniał w wydawanych decyzjach. Zaskarżając decyzje MOPS w M. skarżący za każdym razem podnosi tożsame argumenty. Wskazuje, że zgodnie z obowiązującym prawem powinien mieć zagwarantowaną ochronę zdrowia i oddzielny zasiłek celowy na lekarstwa. Podnosi, że został pozbawiony możliwości zarobkowania poza miejscem swojego zamieszkania w związku z prowadzeniem przed sądami powszechnymi i Trybunałem Konstytucyjnym sprawy dotyczącej przydzielenia mu lokalu zamiennego, który nie został mu dostarczony w latach 1990-2005. Jego zdaniem, Burmistrz Miasta nie zabezpiecza niezbędnych środków na lekarstwa, które skarżący musi wykupić w całości, natomiast organy przerzuciły koszt zakupu niezbędnych leków na zasiłek stały, który i tak jest niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Argumentacja skarżącego została już wielokrotnie poddana kontroli WSA w Olsztynie, który we wskazanych powyżej przykładowych sprawach rozpatrywanych przez tut. Sąd precyzyjnie wyjaśnił nietrafność zarzutów skarżącego w powielanych treściowo skargach. W tej sytuacji należy stwierdzić, że pełna tożsamość argumentacji skarżącego, prezentowana w kolejnych skargach prawomocnie rozpoznanych przez WSA w Olsztynie, a także w kolejnej wniesionej skardze, jest podstawą do odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a. ze względu na oczywistą bezzasadność jego skargi (por. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2015 r., II FZ 684/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. Sytuacja taka zachodzi w rozpoznawanej sprawie, bowiem skarga skarżącego, która tym razem dotyczy odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup obuwia i trzech par skarpet, ponownie powiela argumentację prawną ocenioną jako chybiona w ww. sprawach sądowoadministracyjnych. Wniesiona skarga jest bezzasadna, bowiem bez głębszej analizy prawnej, na pierwszy rzut oka, nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona (por. postanowienia NSA: z dnia 19 sierpnia 2009 r., I OZ 788/09; z dnia 28 stycznia 2009 r., I OZ 35/09 oraz z dnia 4 czerwca 2008 r., II OZ 561/08, dostępne w CBOSA). Nie wnosi ona żadnych nowych argumentów prawnych lub faktycznych dotyczących zagadnienia tożsamego dla wszystkich ww. spraw zakończonych prawomocnymi wyrokami WSA w Olsztynie. Kolejna skarga skarżącego wyraża jedynie jego ciągłe niezadowolenie z decyzji organów administracyjnych, jednakże już przy jej pobieżnej analizie wstępnej można skonstatować, że nie będzie ona możliwa do uwzględniania, bowiem tak samo jak we wcześniejszych sprawach skarżący nie przyjmuje do wiadomość treści prawa powszechnie obowiązującego. Należy jednocześnie podkreślić, że o ile sąd zobligowany jest wszcząć postępowanie na skutek wniesienia każdej skargi, to już przyznanie uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w tym postępowaniu, musi być racjonalnie uzasadnione. Sąd, jako gospodarz postępowania, będący jednocześnie dysponentem środków publicznych w tym zakresie, nie może akceptować sytuacji, w której koszty wszczętych przez skarżącego, licznych i merytorycznie wątpliwych postępowań sądowych, zostałyby sfinansowane przez Skarb Państwa. Reasumując, Sąd uznał, że pełne powielenie przez stronę w skardze zarzutów i argumentacji prawnej oraz twierdzeń dotyczących stanu faktycznego, przedstawionych już we wcześniejszych skargach wniesionych w podobnych sprawach dotyczących przyznania zasiłku celowego, a oddalonych prawomocnie przez sądy administracyjne, pozwala na stwierdzenie, że kolejna skarga jest oczywiście bezzasadna, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. W związku z tym, na podstawie art. 247 p.p.s.a., orzeczono jak sentencji postanowienia.