II SA/Ol 698/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku spółki A o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" w przedmiocie cofnięcia zezwolenia w części dotyczącej punktu gier na automatach o niskich wygranych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 – sentencja postanowienia Spółka A, zwana dalej Spółką, prowadząca działalność związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi, gdyż jej przychody od 2011 r. zmalały drastycznie w stosunku do lat 2009 i 2010. Wskazała, że obecnie eksploatuje około 75% mniej automatów niż pod koniec 2009 r., co powoduje brak środków na bieżącą działalność. Podwyżka podatku od gier spowodowała ponadto, że wpływające środki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Spółka dodała, iż w dacie sporządzania wniosku posiadała na rachunku bankowym środki "wyjęte" z automatów do gier o niskich wygranych, lecz przygotowuje się do uiszczenia należności, na które składają się podatek od gier, czynsz najmu za lokale oraz pozostałe wydatki. Łączna wysokość wydatków, do których poniesienia jest zobowiązania, wynosi około 155.000 zł miesięcznie i znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Spółka wskazała również, że jej środki trwałe to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć. Jak wynika z oświadczenia o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 1.000.000,00 zł, wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) – 1.837.062,10 zł, ostatni rok obrotowy (według bilansu) przyniósł stratę w wysokości 300.486,38 zł. Stan rachunku bankowego Spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł 14.916,72 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Wniosek spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawienie motywów podjętego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od podkreślenia, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowej sytuacji, a mianowicie wówczas, kiedy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta oczywiście musi być realna. By stwierdzić jej istnienie, trzeba więc poznać sytuację wnioskodawcy. Niezbędne jest przy tym zaakcentowanie, że to na nim spoczywa ciężar przekonania oceniającego do zasadności żądania. Domaganie się zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem prawa pomocy w zakresie częściowym, podlega bowiem uwzględnieniu, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a.). Podkreślić też należy, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno; "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2008, s.587, por. też postanowienie NSA z dnia 29.03.2011r., sygn. I OZ 191/11). Do takich działań można na przykład zaliczyć uchwalenie obowiązku wniesienia dopłat przez wspólników (por. art. 275 § 3 k.s.h.). Istotne dla sprawy jest również to, że Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, iż podmiot prowadzący działalność gospodarczą, który nie wykazał, że utracił płynność finansową, i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z informacji przedłożonych przez Spółkę nie wynika, aby utraciła płynność finansową. Wprawdzie w rubryce nr 8 Spółka wykazała stratę, lecz poniesienie straty w danym roku podatkowym nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Strata stanowi różnicę pomiędzy przychodem, a kosztami jego uzyskania i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania. Będąc skutkiem podejmowanych przez ten podmiot różnorodnych decyzji gospodarczych, nie musi wcale świadczyć o złej kondycji materialnej firmy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 49/14, i z dnia 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uzasadnienia wniosku wynika też, że Spółka posiada znaczne środki finansowe, które przeznacza na inne cele (podatki, czynsz najmu, pozostałe). Nie ma zatem powodu, dla którego nie mogłaby uiścić wpisu sądowego. Pamiętać należy bowiem, że pomoc finansowa w ramach prawa pomocy nie ma na celu "wspierania " danego podmiotu w jego przedsięwzięciach gospodarczych a ma jedynie charakter "ratunkowy" i stosowana być może tylko w wyjątkowych sytuacjach. Taka jednak w rozpatrywanym przypadku, biorąc pod uwagę w/w okoliczności, z całą pewnością nie zachodzi. Stąd też, przyznanie prawa pomocy stronie skarżącej poprzez zwolnienie jej w jakiejkolwiek części od kosztów sądowych byłoby niezasadne. Mając to na uwadze, stwierdzić należy, że skoro Spółka prowadzi nadal działalność gospodarczą i to o znacznych rozmiarach (o czym świadczy wysokość wykazanej straty), powinna zabezpieczyć środki pieniężne również na ponoszenie ewentualnych kosztów spraw sądowych związanych z tą działalnością, a nie próbować przerzucić ciężar finansowania działalności w tym zakresie na Skarb Państwa. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.