II SA/Ol 70/25

WyrokWSA w Olsztynie2025-03-27

Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Beata Jezielska, Piotr Chybicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza część działki stanowiącej drogę publiczną na drogę wewnętrzną, narusza prawo własności i zasadę proporcjonalności?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że rada gminy, uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, działała na podstawie obowiązującego prawa i nie przekroczyła granic władztwa planistycznego. Zmiana oznaczeń symboli terenów w planie nie oznaczała zmiany ich przeznaczenia, a jedynie doprecyzowanie. Gmina nie naruszyła zasady proporcjonalności, gdyż prawo własności nie ma charakteru absolutnego i może być ograniczane w granicach prawa dla ochrony interesu publicznego.
Stan faktyczny
Skarżący, będący współwłaścicielami działki nr A, zaskarżyli uchwałę Rady Gminy Giżycko w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zarzucili naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz Konstytucji RP, twierdząc, że uchwała w sposób nieuzasadniony przeznaczyła część ich działki na drogę wewnętrzną, ograniczając ich prawo własności i naruszając zasadę proporcjonalności. Rada Gminy wniosła o odrzucenie lub oddalenie skargi, argumentując, że uchwała nie narusza prawa własności i że działka ta już wcześniej była częściowo przeznaczona na drogi wewnętrzne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 27 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant starszy specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2025 roku sprawy ze skargi D. T. i M. T. na uchwałę Rady Gminy Giżycko z dnia 18 grudnia 2024 roku nr XI/105/2024 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie geodezyjnym Gajewo, gmina Giżycko - oddala skargę. W dniu 18 grudnia 2024 r. Rada Gminy Giżycko (dalej jako: "Rada Gminy") podjęła uchwałę Nr XI/105/2024 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie geodezyjnym Grajewo, gmina Giżycko (dalej: "uchwała Nr XI/105/2024"). Na powyższą uchwałę D.T. i M.T. (dalej: "skarżący") wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się stwierdzenia nieważności § 5 pkt 11 lit. a uchwały w odniesieniu do działki nr A, ul. [...], obr. [...] (dalej: "działka nr A). Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie: 1. art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1130 ze zm., dalej: "u.p.z.p."), poprzez przekroczenie granicy władztwa planistycznego i niezachowanie równowagi pomiędzy koniecznością ochrony interesu powszechnego a wymogami dotyczącymi ochrony prawa skarżących; 2. art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm., dalej: "u.g.n.") polegającym na podziale w części graficznej dotychczasowej drogi publicznej - działki nr A na działki o symbolu 2KDD na teren drogi dojazdowej, oraz na część działki o symbolu KR na teren komunikacji drogi wewnętrznej; 3. art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie prawa własności działki nr A w sposób naruszający zasadę proporcjonalności przez przeznaczenie części działki nr A na drogę wewnętrzną; 4. art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") polegające na braku uzasadnienia zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący są współwłaścicielami działki nr A, objętej regulacjami skarżonej uchwały. Zdaniem skarżących, zaskarżoną uchwałą dokonano, z naruszeniem władztwa planistycznego, zmiany części ww. działki z drogi publicznej gminnej o symbolu KDD5 na drogę publiczną o symbolu KDD2, a kolejną część ww. działki – z drogi publicznej gminnej o symbolu DG na drogę wewnętrzną o symbolu KR. W ocenie skarżących, podział działki nr A na drogę publiczną i drogę wewnętrzną nie znajduję żadnego uzasadnienia i dokonany został bez podstawy prawnej. Cała działka nr A spełnia wymogi drogi publicznej, z której może korzystać każda osoba bez ograniczeń, nie jest drogą zamkniętą. Na zakończeniu ww. działki znajduje się [...] stanowiąca własność Gminy G., a wzdłuż całej ulicy przebiega sieć wodociągowa, kanalizacyjna, gazowa, elektryczna służąca na potrzeby ogółu mieszkańców. Zdaniem skarżących, podział działki nr A na część działki stanowiącej drogę publiczną i na część działki stanowiącej drogę wewnętrzną zostały dokonane z naruszeniem równowagi pomiędzy interesem publicznym i interesem skarżących. Na skarżących został przerzucony ciężar utrzymania drogi wewnętrznej. Poza tym skarżący podnieśli, że uchwała w zaskarżonej części ogranicza ich prawo własności i narusza zasadę proporcjonalności. W odpowiedzi na skargę Rady Gminy wniosła o jej odrzucenie bowiem zaskarżona uchwała nie została opublikowana i nie weszła w życie, ewentualnie o jej oddalenie. Ponadto Rada Gminy wyjaśniła, że Gmina w ramach przysługującego jej władztwa planistycznego może kreować przeznaczenie terenów służących obsłudze komunikacyjnej. Ma możliwość stosowania w nich terenów zarówno komunikacji wewnętrznej, jak i publicznej. W ocenie Rady Gminy, wskazane w planie miejscowym przeznaczenie terenu, jako tereny komunikacji drogowej wewnętrznej, w żaden sposób nie ogranicza prawa własności. Nieruchomość, na której wskazano przeznaczenie, jako teren komunikacji drogowej wewnętrznej, dalej może być użytkowana i w żaden sposób konstytucyjne prawo własności nie zostaje naruszone. Rada Gminy wyjaśniła również, że zaskarżoną uchwałą nie dokonano podziału części dotychczasowej drogi publicznej na drogę publiczną i drogę wewnętrzną. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w części wsi Gajewo, gmina Giżycko z dnia 27 czerwca 2006 r. (uchwała Nr XXXVIII/385/06), odcinek drogi w części podnoszonej przez skarżących stanowi teren drogi wewnętrznej (symbol na rysunku planu 2KDW). Ponadto Rada Gminy wskazała, że zaskarżona uchwała posiada obszerne uzasadnienie, które zostało sporządzone, zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.z.p. Projekt planu miejscowego wraz z uzasadnieniem wyłożono do publicznego wglądu. W odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu, w piśmie z dnia 26 marca 2025 r. Wójt Gminy poinformował, że teren aktualnie stanowiący działkę nr A znajdował się w granicach objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i był oznaczony w sposób następujący: 1. w okresie od 9 października 2006 r. do 6 sierpnia 2018 r.: a) 2KDW - teren dróg wewnętrznych - zgodnie z uchwałą Nr XXXVIII/385/06 z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi Gajewo, Gmina Giżycko (Dz.Urz. Woj. Warm.-Mazur. z 2006 r. Nr 131, poz. 2029) – dalej: "uchwała Nr XXXVIII/385/06". 2. w okresie od 7 sierpnia 2018 r. do 15 marca 2022 r.: a) fragment działki nr A - 2KDW - teren dróg wewnętrznych - zgodnie z uchwałą Nr XXXVIII/385/06; b) fragment działki A - KDD2 - teren dróg publicznych klasy drogi dojazdowej zgodnie z uchwałą Nr XLVI/502/2018 z dnia 22 maja 2018 r. sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu wsi Gajewo, gmina Giżycko (Dz.Urz. Woj. Warm.-Mazur. z 2018 r., poz. 3290) - dalej: "uchwała Nr XLVI/502/2018". Dodatkowo wskazano, że oznaczenie symbolem DG działki nr A na mapie stanowiącej załącznik nr 1 do uchwały Nr XLVI/502/2018 ma charakter wyłącznie informacyjny i nie ustala przeznaczenia tego terenu. Plan ten nie obejmuje tego fragmentu działki nr A. 3. w okresie od 16 marca 2022 r. do 7 marca 2025 r.: a) fragment działki nr A - 2KDW - teren dróg wewnętrznych - zgodnie z uchwałą Nr XXXVIII/385/06; b) fragment działki nr A - KDD2 - teren dróg publicznych klasy drogi dojazdowej - zgodnie z uchwałą Nr XLVI/502/2018; c) fragment działki nr A - KDD5 - teren dróg publicznych klasy drogi dojazdowej - zgodnie z uchwałą Nr XLII/445/2021 z dnia 30 grudnia 2021r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu geodezyjnego Gajewo po wschodniej stronie ul. Węgorzewskiej, gmina Giżycko (Dz.Urz. Woj. Warm.-Mazur. z 2022 r. poz. 962) - dalej: "uchwała Nr XLII/445/2021". 4. w okresie od 8 marca 2025 r.: a) fragment działki nr A - 2KR - teren komunikacji drogowej wewnętrznej - zgodnie z zaskarżoną uchwałą Nr XI/105/2024 z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie geodezyjnym Gajewo, gmina Giżycko (Dz.Urz. Woj. Warm.-Mazur. z 2025 r. poz. 838); b) fragment działki A - 2KDD - teren drogi dojazdowej - zgodnie z ww. uchwałą Nr XI/105/2024; c) fragment działki A - KDD2 - teren dróg publicznych klasy drogi dojazdowej[?]zgodnie z uchwałą Nr XLVI/502/2018. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola ta obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach ze skarg na uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, będące aktami prawa miejscowego. Natomiast w myśl art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności. Przeprowadzona w świetle przytoczonych wyżej przepisów kontrola zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały nie wykazała podstaw do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Należy zauważyć, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa powszechnie obowiązującego i musi spełniać wysokie wymagania stawiane tej kategorii aktów normatywnych oraz odpowiadać standardom legalności. Z tych względów, mimo że ustawodawca jednoznacznie przyznał organom gminy uprawnienie do uchwalania planów zagospodarowania przestrzennego, to równocześnie nałożył na nie obowiązek przestrzegania reguł stanowienia prawa. Ranga powinności praworządnego działania organów gminy w sferze planistycznej podkreślona została w przepisie art. 28 u.p.z.p. stanowiącym, że istotne naruszenie zasad sporządzania planu ogólnego lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Z powyższymi przesłankami stwierdzenia nieważności uchwały w całości lub w części koresponduje art. 91 ust. 1 u.s.g., z którego wynika, że uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Ustawodawca postanowił też, że kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie gminnych aktów planowania przestrzennego, należy do zadań własnych gminy (art. 3 ust. 1 u.p.z.p.). W planie miejscowym określa się obowiązkowo m.in. przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania (art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.) Jednakże przyznana radzie gminy ww. kompetencja nie oznacza pełnej dowolności i musi być wykładana przez pryzmat obowiązującego prawa W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że złożona w niniejszej sprawie skarga spełnia warunki formalne, umożliwiające jej merytoryczne rozpoznanie przez Sąd. Skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.) – dalej: "u.s.g.", który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skuteczne wniesienie skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., umożliwiające sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, następuje zatem wtedy, gdy skarżący wykaże naruszenie interesu prawnego unormowaniami zaskarżonej uchwały. W judykaturze wskazuje się, że skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 marca 2003 r. sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004, nr 7, poz. 114). W orzecznictwie sądów administracyjnych ustalono jednocześnie, że interes prawny skarżącego, do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2021 r., II GSK 1290/18, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: "CBOSA"). Z kolei naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony i następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem wykazanie przez stronę, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego jej prawa. Innymi słowy, należy wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanej uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego. W przypadku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zasadniczo podmiotami legitymowanymi do jego zaskarżenia na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. są właściciele nieruchomości położonych na terenie objętym planem. Zgodnie bowiem z art. 6 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (ust. 1). Każdy ma przy tym prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich (ust. 2 pkt 1); ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych (ust. 2 pkt 2). Przyjmowane więc w planie miejscowym ustalenia co do przeznaczenia i warunków zabudowy konkretnych nieruchomości oraz sposobu zagospodarowania określonego terenu pozostają w bezpośrednim związku z uprawnieniami i obowiązkami właścicieli nieruchomości, chronionymi zarówno przepisem art. 140 k.c., jak i przepisami art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 6 ust. 2 u.p.z.p. Skarżący są współwłaścicielami działki nr A, objętej regulacjami zaskarżonej uchwały. Zdaniem skarżących, zaskarżoną uchwałą dokonano, z naruszeniem władztwa planistycznego, zmiany części ww. działki z drogi publicznej gminnej o symbolu KDD5 na drogę publiczną o symbolu KDD2, a kolejną część ww. działki zmieniono z drogi publicznej gminnej o symbolu DG na drogę wewnętrzną o symbolu KR. W ocenie skarżących, podział działki nr A na drogę publiczną i drogę wewnętrzną nie znajduję żadnego uzasadnienia i dokonany został bez podstawy prawnej. W świetle powyższego należało uznać, że skarżącym przysługuje legitymacja skargowa w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. To otworzyło drogę do merytorycznej kontroli legalności zaskarżonej uchwały w zakresie postanowień odnoszących się do działki będącej współwłasnością skarżących. Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania skargi należy powtórzyć, że uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Jak już wyżej zasygnalizowano, wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii odwołać się zatem należy do przepisów u.s.g., w których mowa jest o dwóch rodzajach naruszeń prawa, które mogą wystąpić przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy, tj. naruszenia istotne lub nieistotne. W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102; wyroki NSA: z 11 lutego 1998 r. sygn. akt II SA/Wr 1459/97, z 8 lutego 1996 r. sygn. akt SA/Gd 327/95). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Dokonując kontroli zachowania przez Radę Gminy zasad uchwalania planu miejscowego należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie gminnych aktów planowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych ustalonych przez organ inny niż minister właściwy do spraw transportu, należy do zadań własnych gminy. Oznacza to, że gminie przysługuje prawo do władczego przeznaczania terenu pod określone funkcje i ustalania zasad zagospodarowania terenu, określone w doktrynie jako "władztwo planistyczne". Stosownie zaś do art. 4 ust. 1 u.p.z.p. ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, którego postanowienia kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. W konsekwencji, przysługujące gminie "władztwo planistyczne" jest ograniczone przepisami prawa oraz szczegółowymi przepisami, w tym Konstytucji RP, chroniącymi prawo własności. Zakres ochrony prawa własności nie jest jednak bezwzględny, a gmina - kształtując i prowadząc politykę przestrzenną na swoim terenie - musi uwzględniać nie tylko prawo własności, ale również wymagania ładu przestrzennego, walory architektoniczne i krajobrazowe, wymagania ochrony środowiska i potrzeby interesu publicznego. Ustalenia w zakresie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu powinny być zatem wynikiem wyważenia interesu publicznego i prywatnego, potrzeb i możliwości, które decydują o konkretnych rozwiązaniach, oczywiście przy zachowaniu jawności i przejrzystości procedur planistycznych. Wynika to wprost z treści art. 1 u.p.z.p. Tym samym, prawo własności, mimo że jest najsilniejszym prawem podmiotowym do nieruchomości, korzystającym z gwarancji ustawowych (art. 21 ust. 1 Konstytucji RP) i ponadustawowych (w szczególności art. 6 ust. 1 oraz art. 1 Protokołu nr 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności), nie ma jednak - co podkreśla jednolicie orzecznictwo w obszarze planowania przestrzennego - charakteru bezwzględnego, absolutnego i nieograniczonego (zob. wyroki NSA: z dnia 5 marca 2020 r., II OSK 1131/18 i z dnia 3 grudnia 2019 r., II OSK 2648/19, dostępne w CBOSA). Prawo własności może być poddane w określonych sytuacjach ograniczeniom. Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, tj. zakazu ingerencji w sferę praw i wolności jednostki nadmiernej w stosunku do chronionej wartości. Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do ww. celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, przy czym ograniczenia te powinny być dokonane wyłącznie w formie przepisów ustawowych. Zgodnie z art. 140 k.c. w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Jak już wyżej wskazano ustalenia miejscowego planu kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1 u.p.z.p.). Ograniczenia te mają swoje źródło w ustawie, tak jak tego wymaga Konstytucja RP, a jeżeli tak, to ograniczenia wykonywania prawa własności wynikające z miejscowego planu są prawnie dopuszczalne (tak np. NSA w wyroku z 4 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 1883/07, dostępny w CBOSA). Gmina, w ramach koncepcji władztwa planistycznego, może zatem ingerować w wykonywanie prawa własności, taka ingerencja musi jednak uwzględniać zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którą ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, a same ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Nie w każdym więc przypadku ingerencja w prawo własności, postrzegana przez właścicieli nieruchomości jako niekorzystna, musi wiązać się z przekroczeniem przez gminę granic władztwa planistycznego. Sam fakt wprowadzenia ograniczeń w zakresie wykonywania prawa własności zapisami planu nie świadczy jeszcze o jego wadliwości. Istotne jest przy tym to, aby gmina - wprowadzając te ograniczenia - nie dopuściła się nadużycia swoich uprawnień do ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu, nie zachowała proporcji między interesem właściciela nieruchomości a interesem publicznym. Prawnie wadliwymi będą zatem te ustalenia planu, które naruszają przepisy prawa, jak i te, które będą wynikiem ewentualnego nadużycia przysługujących gminie uprawnień, skutkujących wprowadzeniem ograniczeń nieproporcjonalnych lub niezasadnych. Dokonując oceny legalności zaskarżonej uchwały Sąd uznał, że Rada Gminy podejmując tę uchwałę działała na podstawie obowiązującego prawa i nie przekroczyła granic przyznanego przez ustawodawcę władztwa planistycznego. Jak wynika bowiem z regulacji zawartych we wcześniejszych oraz aktualnie obowiązujących miejscowych planach oraz dołączonych do nich załączników graficznych teren stanowiący obecnie działkę nr A był oznaczony w sposób następujący: 1. w okresie od 9 października 2006 r. do 6 sierpnia 2018 r.: a) 2KDW - teren dróg wewnętrznych - zgodnie z uchwałą Nr XXXVIII/385/06. 2. w okresie od 7 sierpnia 2018 r. do 15 marca 2022 r.: a) fragment działki nr A - 2KDW - teren dróg wewnętrznych - zgodnie z uchwałą Nr XXXVIII/385/06; b) fragment działki nr A - KDD2 - teren dróg publicznych klasy drogi dojazdowej zgodnie z uchwałą Nr XLVI/502/2018. 3. w okresie od 16 marca 2022 r. do 7 marca 2025 r.: a) fragment działki nr A - 2KDW - teren dróg wewnętrznych - zgodnie z uchwałą Nr XXXVIII/385/06; b) fragment działki nr A - KDD2 - teren dróg publicznych klasy drogi dojazdowej - zgodnie z uchwałą Nr XLVI/502/2018; c) fragment działki nr A - KDD5 - teren dróg publicznych klasy drogi dojazdowej - zgodnie z uchwałą Nr XLII/445/2021. 4. w okresie od 8 marca 2025 r.: a) fragment działki nr A - 2KR - teren komunikacji drogowej wewnętrznej - zgodnie z zaskarżoną uchwałą Nr XI/105/2024; b) fragment działki A - 2KDD - teren drogi dojazdowej - zgodnie z ww. uchwałą Nr XI/105/2024; c) fragment działki A - KDD2 - teren dróg publicznych klasy drogi dojazdowej[?]zgodnie z uchwałą Nr XLVI/502/2018. Należy zatem zauważyć, że początkowo działka nr A, zgodnie z uchwałą Nr XXXVIII/385/06, była oznaczona w planie miejscowym symbolem 2KDW - teren dróg wewnętrznych. Podczas uchwalania planu miejscowego w 2018 r. działka skarżących nr A prawie w całości znajdowała się poza obszarem objętym uchwałą Nr XLVI/502/2018 (k. 60 akt sądowych). Oznacza to, że nie doszło do zmiany przeznaczenia tej działki, choć na mapie stanowiącej załącznik nr 1 do uchwały Nr XLVI/502/2018 obszar ten został nieprawidłowo oznaczony symbolem DG – droga gminna położona poza obszarem objętym planem miejscowym. Zgodzić się należy z organem, że oznaczenie symbolem DG działki nr A na ww. mapie ma charakter wyłącznie informacyjny i nie ustala przeznaczenia tego terenu. Nadal w większości działka nr A stanowiła teren dróg wewnętrznych, zgodnie z uchwałą Nr XXXVIII/385/06. W 2021 r. w trakcie uchwalania kolejnego miejscowego planu powiększono obszar oznaczony jako teren dróg publicznych klasy drogi dojazdowej o kolejny fragment działki nr A (uchwała Nr XLII/445/2021, symbol KDD5), ale nadal część tej działki (kierunek południe-północ aż do końca ulicy) była oznaczona symbolem 2KDW - teren dróg wewnętrznych. Zaskarżoną uchwałą jeden fragment działki nr A - 2KDW - teren dróg wewnętrznych został oznaczony jako 2KR - teren komunikacji drogowej wewnętrznej, drugi fragment działki nr A - KDD5 - teren dróg publicznych klasy drogi dojazdowej został oznaczony jako 2KDD - teren drogi dojazdowej, a trzeci fragment działki pozostał bez zmian - KDD2 - teren dróg publicznych klasy drogi dojazdowej. Nie doszło zatem do kolejnej zmiany przeznaczenia którejś z części działki nr A. W nowym miejscowym planie zostały zmienione symbole odnoszące się do poszczególnych terenów, ale przeznaczenie tych terenów jest nadal takie same. W rozpoznawanej sprawie Gmina nie przekroczyła zatem granic władztwa planistycznego, jak również nie została naruszona zasada proporcjonalności. Stwierdzić bowiem należy, że osoba (fizyczna, prawna) mająca prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości nie ma publicznoprawnego roszczenia do organu ustawodawczego gminy o podjęcie procedury uchwalania (zmiany) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a tym bardziej ustalenia konkretnego przeznaczenia terenu w tymże planie, co w realiach niniejszej sprawy zarzut nieprzekwalifikowania planistycznego części drogi wewnętrznej do kategorii dróg publicznych czyni - z założenia- bezzasadnym. Za niezasadny należy również uznać zarzut dotyczący braku uzasadnienia zaskarżonej uchwały. Wbrew zarzutom skargi Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała zawiera uzasadnienie. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że nie zaistniały takie okoliczności, które powodowałyby nieważność uchwały Rady Gminy w całości lub części i, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło