II SA/Ol 791/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2012 r. sprawy ze skargi P.M. – reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego D.M. na decyzję Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]". Nr"[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że orzeczeniem z dnia "[...]" Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności działając na podstawie art. 6b ust. 1 w związku z art. 4a ust. 1 i art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, nie zaliczył P. M. do osób niepełnosprawnych. Odwołanie od ww. rozstrzygnięcia wywiodła D. M. jako przedstawiciel ustawowy (matka) P. M.. Podniosła, że badanie spirometryczne jej syna wykazuje wystarczającą niewydolność oddechową pozwalającą zakwalifikować syna do osób niepełnosprawnych. Następnie decyzją z dnia "[...]" Wojewódzki Zespół Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności. W uzasadnieniu podniesiono, że P. M. 28 maja 2012r. ukończył 16 rok życia, a zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, powiatowe zespoły i wojewódzkie zespoły wydają orzeczenia o niepełnosprawności osób, które nie ukończyły 16 roku życia. Skargę na ww. orzeczenie wywiodła D. M. jako przedstawiciel ustawowy P. M.. Podkreśliła w niej, że stosowny wniosek w sprawie został złożony jeszcze przed ukończeniem przez jej syna 16 roku życia. Dlatego też rozstrzygnięcie zapadłe w II instancji jest według autorki skargi nie do przyjęcia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest jedynie pod względem legalności, czyli zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) - zwanej dalej ustawą ppsa., zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych kryteriów oraz w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż w niej podniesiono. Na wstępie rozważań warto wskazać, że charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 kpa). Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy zawisłej przed organem I instancji. Dlatego rola organu odwoławczego nie ogranicza się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozpatrzyć i rozstrzygnąć w jej całokształcie, według stanu prawnego i faktycznego aktualnego na datę orzekania przez ten organ, do czego ustawodawca wyposażył ten organ w środki prawne wskazane w art. 136, art. 138 i art. 140 kpa (tak: NSA w wyroku z dnia 27 kwietnia 2010r., sygn. akt II GSK 1005/08, por. także wyrok NSA z dnia 7 maja 2010r., sygn. akt II OSK 789/08, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Należy jednak mieć na uwadze, że organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły w sprawie w okresie między wydaniem orzeczenia I instancji, a orzeczeniem II instancji. Zarówno uchylenie przepisów stanowiących podstawę do wydania decyzji w pierwszej instancji i wyłączenie dopuszczalności wydania decyzji w sprawach danego rodzaju, jak i utrata właściwości do rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, prowadzi do konieczności uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania I instancji, ponieważ postępowanie pierwszej instancji stało się bezprzedmiotowe, chociaż nie było bezprzedmiotowe w chwili wszczęcia (vide: yrok SN z dnia 7 maja 2002 r., III RN 59/01, OSNAPiUS 2003, nr 3, poz. 56:wyrok NSA z 5 kwietnia 2006r., II GSK 17/06 – LexPolonica nr 411077; Komentarz do art. 138 kpa, Andrzej Wróbel Lex Omega). Analogicznie zatem, jeżeli podstawę prawną orzeczenia organu I instancji stanowił § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2003r., Nr 139, poz. 1328), a podstawa ta odpadła przed rozpatrzeniem odwołania wskutek zmiany okoliczności faktycznych – ukończenia 16 roku życia przez P. M., to organ odwoławczy powinien uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie w I instancji. Takiemu rozstrzygnięciu nie stoi na przeszkodzie sformułowanie "umarza postępowanie pierwszej instancji", w istocie bowiem znaczy ono tylko to, że umarza postępowanie w sprawie (patrz teza druga wyroku NSA OZ w Gdańsku z 8 sierpnia 1997r.., I SA/Gd 514/96 – POP 1999, nr 4, poz. 102). Warto też dodać w tym miejscu, że bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego w pierwszej instancji może być wynikiem stwierdzenia, że nie ma podstaw do wydania decyzji w sprawie (patrz teza pierwsza wyroku NSA z 19 lutego 1999r., IV SA 310/97 – Lex nr 48252). Natomiast umorzenie postępowania odwoławczego, co też uczynił organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie, nie oznacza zniesienia postępowania prowadzonego w pierwszej instancji. Skutkiem zaś umorzenia takiego postępowania odwoławczego jest zatem wiążąca moc decyzji organu I instancji, co w świetle aktualnych okoliczności faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy, jest niedopuszczalne. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił w pkt 1 sentencji wyroku zaskarżoną decyzję. Z mocy art. 152 tejże ustawy Sąd orzekł w pkt 2, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.