II SA/Ol 810/12

Dnia 11 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2012 roku sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" organ I instancji odmówił I. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad teściową H. P. wskazując, że nie jest ona osobą spełniającą przesłanki przyznania takiego świadczenia, wynikające z art. 17 ust. 1 czy też art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, ponieważ nie należy do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym wobec podopiecznej. Odwołanie od ww. decyzji wniosła I. G., podkreślając, że to ona sprawuje opiekę nad swoją schorowaną teściową. Najbliższa rodzina z uwagi na obowiązki zawodowe i rodzinne nie jest w stanie przejąć tej opieki. Odwołująca podkreśliła, że zrezygnowała z pracy zawodowej właśnie w celu sprawowania pieczy nad teściową. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnioskodawczyni, gdyż nie jest ona osobą, na której ciąży w stosunku do jej podopiecznej, obowiązek alimentacyjny, który należy rozumieć zgodnie z brzmieniem art. 128, a który można wywieść również z art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. W myśl tych przepisów wspomniany obowiązek obciąża krewnych w linii prostej (wstępnych i zstępnych) oraz rodzeństwo, a także w określonym zakresie małżonków. Odwołująca zaś jest synową osoby wymagającej opieki. Skargę na ww. decyzję wywiodła I. G., wnosząc o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach. W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła, że organy oparły się tylko na dosłownej wykładni obowiązujących przepisów, nie wgłębiając się zupełnie w sytuację jej rodziny. Tymczasem według skarżącej sprawując opiekę nad teściową "wyręcza" w ten sposób wszystkie instytucje mające w zakresie swoich obowiązków opiekowanie się chorymi. Strona przywołała również na poparcie swoich argumentów orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych wydane w przedmiocie świadczeń pielęgnacyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W związku z tym podkreślenia wymaga fakt, że sąd administracyjny nie posiada kompetencji do przyznania lub odmowy przyznania spornego świadczenia. Rola sądu ogranicza się do zbadania, czy właściwe organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z prawem je regulującym oraz, czy prawidłowo zastosowały prawo materialne będące źródłem przyznania lub odmowy przyznania uprawnienia. Podkreślić należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Niniejsza skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przesłanki przyznania, wysokość oraz zasady wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego określa art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.). W ust. 1 stanowi on, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przesłanek podmiotowych dotyczy też art. 17 ust. 1a ustawy, który stanowi, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Z przedstawionych przepisów wynika, że uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wiążą się ściśle z obowiązkiem alimentacyjnym. Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym, uregulowanym w Dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej K.r.o. Stosownie do art. 128 K.r.o. polega on na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Zgodnie z art. 617 § 1 K.r.o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, zaś stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (§ 2). Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, itd.) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki, itd.). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca jest synową H. P., a zatem nie należy do osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, gdyż nie jest krewną w linii prostej. Stosunek łączący żonę syna z jego matką to stosunek powinowactwa (art. 618 § 1 K.r.o). Oznacza on wprawdzie przynależność do rodziny małżonka, nie jest jednak oparty o więzy krwi. Uznać zatem należy, iż organy administracji słusznie stwierdziły w niniejszej sprawie brak uprawnienia skarżącej do spornego świadczenia. Wobec tego nie miały możliwości przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać przy tym należy, że argumenty podnoszone przez skarżącą w skardze, niewątpliwie istotne z punktu widzenia sytuacji życiowej i materialnej rodziny, nawet przy najwyższym stopniu zrozumienia, nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ dotyczą one sfery pozaprawnej. Odnośnie zaś przywołanych przez stronę wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, to należy wskazać, że nie są one wiążące dla Sądu w niniejszej sprawie. Natomiast wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 listopada 2011r., II SA/Łd 943/11, na który powołała się skarżąca, został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2012r., I OSK 329/12, w którym Sąd II instancji jednoznacznie wskazał, że na gruncie obowiązujących przepisów synowej nie przysługuje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec powyższego, Sąd na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako bezzasadną oddalił