II SA/Ol 815/18

WyrokWSA w Olsztynie2018-12-10

Skład orzekający: WSA Katarzyna Matczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji) w sytuacji, gdy organ I instancji nie wykazał wystarczająco szczegółowo możliwości finansowych organu, liczby osób oczekujących pomocy oraz okresu przyznawania zasiłków innym osobom, a także nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji okresu przyznania zasiłku?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd uznał, że braki postępowania dowodowego, na które powołało się Kolegium, mogły zostać uzupełnione przez organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a., a nie stanowiły podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. jest wyjątkiem i wymaga wykazania, że braki postępowania mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie i nie mogą być uzupełnione przez organ odwoławczy.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego. Organ I instancji przyznał zasiłek na okres jednego miesiąca. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na braki w ustaleniu możliwości finansowych organu, liczby osób oczekujących pomocy oraz niejasności co do okresu przyznania zasiłku. Skarżący wniósł sprzeciw do WSA, argumentując, że decyzja organu odwoławczego nie poprawia jego sytuacji i jedynie wydłuża postępowanie.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 10 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Z R K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję WSA/wyr. 1 –sentencja wyroku Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Z R K (zwany dalej: skarżącym) pismem z dnia "[...]"r. skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M (dalej: MOPS) wniósł o przyznanie zasiłku okresowego. Decyzją z "[...]"r. Burmistrz M przyznał Z K zasiłek okresowy na okres od "[...]"r. do "[...]"r. w wysokości "[...]" zł. Od powyższej decyzji skarżący odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O (dalej: Kolegium, organ odwoławczy). W treści odwołania wyraził niezadowolenie z rozmiaru udzielonej pomocy przez organ I instancji oraz przedstawił swoją trudną sytuację życiową. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O decyzją z dnia "[...]"r. nr. "[...]"uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnianiu organ odwoławczy przedstawił treść przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508) dalej: u.p.s., określających warunki przyznawania wnioskowanego świadczenia oraz okoliczności faktyczne sprawy. Wskazano, że organ I instancji przyznając pomoc w kwestionowanej wysokości, nie podał wystarczających motywów swojego rozstrzygnięcia. Z akt sprawy i uzasadnienia decyzji nie wynika wielkość środków pozostających w dyspozycji organu w chwili rozpatrywania niniejszej sprawy oraz ilość osób ubiegających się w tym czasie o przyznanie tej samej formy pomocy co skarżący, a także jaka była średnia wysokość zasiłku. Kolegium podniosło, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu z którego wynikałyby dane dotyczące wielkości środków finansowych i liczby osób oczekujących pomocy. Organ I instancji nie podał także w uzasadnieniu decyzji z jakiego powodu zasadnym było przyznanie stronie pomocy na okres jednego miesiąca. Dopiero przesyłając akta sprawy wraz z odwołaniem skarżącego, organ I instancji wyjaśnił, że zasiłek okresowy przyznał na okres jednego miesiąca z powodu zmiany wysokości kryterium dochodowego. Organ nie podał jednak na jaki okres czasu przyznał zasiłki innym ubiegającym się o nie osobom. Odnosząc się do wskazanych wyżej uchybień organ odwoławczy wskazał, że należy uzupełnić postępowanie dowodowe i udokumentować możliwości finansowe organu I instancji, liczbę osób oczekujących pomocy, sposób wydatkowania przyznanych na pomoc środków finansowych oraz wypracowane w ośrodku kryteria ustalania wysokości i okresu przyznawanych zasiłków. Po uzupełnieniu postępowania dowodowego organ powinien ponownie przeanalizować sytuację życiową i finansową strony na tle innych osób i rodzin oczekujących pomocy i dopiero wówczas podjąć decyzję, która powinna być wyczerpująco uzasadniona. Sprzeciw od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł Z K. W jego motywach wskazał, że nie zgadza się z decyzją Kolegium, gdyż celem jego odwołania od decyzji organu I instancji było uzyskanie pomocy w wyższym wymiarze. Decyzja Kolegium nie poprawia jego sytuacji, powoduje tylko wydłużenie postępowania. W obszerny sposób przedstawił także opinię dotyczącą systemu świadczeń pomocy społecznej, który uznał za niesprawiedliwy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiony sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) dalej: p.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 2017, poz. 935) dalej: ustawa nowelizująca lub nowela, która wprowadziła zmiany między innymi do p.p.s.a. Zgodnie z art. 9 pkt 7 ustawy nowelizującej, w dziale III ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po rozdziale 3 dodaje się rozdział 3a o tytule "Sprzeciw od decyzji". W myśl nowowprowadzonego art. 64a od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu znacznie uproszczono, bowiem organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3), sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1). Skróceniu uległy też terminy procesowe: sprzeciw wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c. § 1), organ, który wydał zaskarżoną decyzję, przekazuje sprzeciw od decyzji sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania (art. 64c § 4), a sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64d § 1). Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym. Z przepisu tego wynika jednocześnie, że do spraw wszczętych po wejściu w życie ustawy nowelizującej stosuje się nowe przepisy. Ponieważ doręczenie zaskarżonej decyzji, jak i wniesienie sprzeciwu od decyzji nastąpiło po wejściu w życie ustawy nowelizującej - zastosowanie do niniejszej sprawy znajdzie ustawa p.p.s.a., objęta tekstem jednolitym opublikowanym w Dz. U. z 2018 r. poz. 1302. Według nowego brzmienia przepisów p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw na decyzję kasacyjną będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej - ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15, wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przesłanka wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania wystąpi w sprawie, gdy przy rozpoznaniu sprawy organ I instancji nie ustalił okoliczności faktycznych sprawy, od których wystąpienia przepis prawa materialnego uzależnia wyprowadzenie konsekwencji prawnych jej rozstrzygnięcia przez przyznanie uprawnienia lub odmowę przyznania uprawnienia (zob. wyrok NSA z 16 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2541/18). Należy nadto wskazać, że zgodnie z poglądem NSA wyrażonym w wyroku z 9 października 2018 r. sygn. akt I GSK 3000/18, w sytuacji gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 k.p.a., to również braki dowodowe nie mogą co do zasady stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Dopiero, gdy wykazane zostanie, że prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 k.p.a., okaże się niewystarczające, należy uchylić zaskarżoną decyzję oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Art. 136 k.p.a. uprawnia bowiem organ odwoławczy do przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Wydanie decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 k.p.a. Podkreślić należy, że organ odwoławczy, w przeciwieństwie do sądu administracyjnego, jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. Mając na uwadze powyższe stwierdzić pozostaje, że istotną kwestią, którą winien poddać ocenie sąd w rzeczonym postępowaniu jest prawidłowość zastosowania przez Kolegium art. 138 § 2 k.p.a. Wydanie decyzji kasatoryjnej znajduje swoje uzasadnienie, gdy zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy nie pozwalał na dokonanie właściwej subsumpcji, tj. zestawienia stanu faktycznego ustalonego w sprawie z odpowiednią normą prawną, a braków tych organ II instancji nie może uzupełnić bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Taka sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu odwoławczego w tej sprawie, konieczne jest jednak przedstawienie materialnoprawnych norm mających w niej zastosowanie. Zgodnie z art. 38 ust. 1 u.p.s zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Jak wynika z ust. 3 cytowanego przepisu kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Zgodnie zaś z treścią art. 38 ust. 5 tej ustawy okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Jednocześnie co wynika z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji nie odniósł się w sposób wystarczający do wszystkich okoliczności sprawy. Podniósł, że na wysokość przyznanego zasiłku oprócz sytuacji wnioskodawcy wpływa ilość będących w dyspozycji organu środków finansowych przeznaczonych na daną formę pomocy, a także liczba innych beneficjentów danego świadczenia. Wpływa to bezpośrednio na faktyczne możliwości i rozmiar pomocy, której udziela organ, dlatego winien on ustalić kryteria w oparciu o które indywidualizuje wysokość świadczenia. Organ w ramach uznania administracyjnego ma bowiem możliwość zróżnicowania wysokości udzielanych zasiłków okresowych w zależności od potrzeb i sytuacji życiowej ich beneficjentów oraz własnych możliwości finansowych. Nadto organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji nie wyjaśnił dlaczego przyznał skarżącemu zasiłek okresowy tylko na okres jednego miesiąca. Kwestia ta wyjaśniona została dopiero po wniesieniu odwołania, a organ I instancji uzasadniał to mającym wejść w życie 1 października 2018 r. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U z 2018r. poz. 1358), zgodnie z którym od 1 października 2018 r. podwyższeniu ulegała wysokość kryteriów dochodowych. Zgodzić się pozostaje z organem II instancji, że pominięcie przez organ I instancji tych okoliczności w uzasadnieniu decyzji stanowi jej oczywistą wadę oraz odbija się na ocenie prowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego. Jednakże nie można uznać, by braki te nie były możliwe do uzupełnienia przez Kolegium i uniemożliwiały merytoryczną ocenę sprawy w postępowaniu odwoławczym. Podkreślić należy bowiem, że wydanie decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Dokonując wykładni art. 138 § 2 k.p.a., należy uwzględnić jego związek z art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Nadto organ odwoławczy czyniąc użytek z przepisu art. 138 § 2 k.p.a. powinien w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej nie tylko przekonująco uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w tym przepisie, lecz także wskazać, z jakich przyczyn nie zastosował przepisu art. 136 k.p.a. (por. wyroki NSA z dnia 10 kwietnia 1997 r., sygn. akt SA/Po 1237/96, z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 860/07). Istniały zatem, wynikające z przepisów procedury administracyjnej, możliwości uzupełnienia materiału dowodowego sprawy, z których organ odwoławczy nie tylko nie skorzystał, ale również nie wyjaśnił z jakich przyczyn odstąpił od takich działań. W tej sprawie, okolicznościami istotnymi z punktu widzenia rozstrzygnięcia są przesłanki wynikające z art. 38 u.p.s., gdyż zasiłek okresowy może być przyznany m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Jako warunki uzupełniające wskazano długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie. Dopiero w dalszej kolejności uwzględniać należy zasadę wynikająca z art. 3 ust. 4 u.p.s. wskazującą, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W pierwszej kolejności jednak organ ustalić winien czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania świadczenia, a dopiero następnie rozważyć czy istnieje konieczność limitowania tego świadczenia lub jego wysokości z uwagi na ilość środków jakimi dysponuje organ. Z uwagi na powyższe to kryteria wskazane w art. 38 u.p.s. mają decydujące znaczenia w przypadku przyznania i ustalenia wysokości zasiłku okresowego, a te w toku postępowania pierwszoinstancyjnego zostały ustalone. To te informacje przesądzają czy wnioskodawca jest podmiotem uprawnionym do zasiłku okresowego. Podkreślić należy przy tym, że świadczenie tego typu służyć ma wsparciu osób, które samodzielnie nie są w stanie zaspokoić sowich podstawowych potrzeb życiowych. Tym samym, to ustalenia dotyczące sytuacji wnioskodawcy zarówno majątkowej jak i życiowej mają dla postępowania pierwszoplanowe znaczenie. Ustalając wysokość zasiłku okresowego organ musi brać po uwagę kwotę środków którymi dysponuje (art. 4 ust. 4 u.p.s.), lecz są to okoliczności mające charakter uzupełniający, niejako towarzyszący głównemu wątkowi sprawy administracyjnej, jakim jest sytuacja wnioskodawcy. Co do tej ostatniej organ I instancji dokonał niezbędnych ustaleń m.in. w drodze odebrania od strony oświadczenia o stanie majątkowym oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, czego organ odwoławczy nie zakwestionował. Odnosząc się zaś do konieczności uwzględnienia przez organ pomocy społecznej ilości pozostających w jego dyspozycji środków finansowych, wyjaśnić należy, że organ I instancji zwrócił uwagę na ten fakt w uzasadnieniu swojej decyzji. Wskazał, że środki finansowe przeznaczone na świadczenia w formie zasiłków okresowych są bardzo ograniczone i dlatego świadczenia te udzielane są w minimalnej wysokości, by udzielić wsparcia jak największej liczbie osób. Choć w aktach sprawy brak jest dokumentacji w tym zakresie, przyjąć należy, że organ nie pominął tych okoliczności w toku rozstrzygania sprawy, lecz jedynie nie odniósł się do nich w sposób wyczerpujący, poprzestając na zdawkowych wyjaśnieniach w tym zakresie. Ograniczenia budżetowe, lub dokładna wielkość pozostających w dyspozycji organów pomocy społecznej środków, traktowana może być nie tyle jako okoliczność podlegająca wyjaśnianiu, lecz uwarunkowania ich działania, które winny być brane pod uwagę z urzędu w procesie rozstrzygania spraw indywidualnych. Skoro w niniejszej sprawie organ odwoławczy w kwestionowanej decyzji uznał za niezbędne posiadanie bardziej szczegółowej wiedzy na temat wielkości posiadanych środków finansowych z przeznaczeniem na pomoc w zakresie zasiłków okresowych, jak również ilości osób korzystających z tej formy pomocy oraz wielkości zasiłków przyznawanych przez organ I instancji pozostałym osobom oczekującym na wsparcie, to nic nie stało na przeszkodzie aby w ramach właśnie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w ramach uprawnienia wynikającego z art. 136 k.p.a. wystąpić do organu I instancji o bardziej szczegółowe zestawienie informacji celem dokonania merytorycznej oceny wydanej decyzji przez organ I instancji. Oczywiste ograniczenia budżetowe muszą być brane pod uwagę przez organ w procesie rozstrzygania każdej sprawy indywidualnej związanej z dysponowaniem środkami publicznymi, lecz w realiach niniejszego postępowania okoliczność ta nie uzasadniała rozstrzygnięcia określonego w art. 138 § 2 k.p.a. Należy podkreślić, że kwota środków zarezerwowana na określony typ świadczenia socjalnego stanowi pewien ogólny wyznacznik działania organów, dotyczący nie pojedynczej sprawy administracyjnej, lecz pewnej ich kategorii. Jest on brany pod uwagę, ale jako czynnik dodatkowy, gdy organ ustalali już, że wnioskodawca spełnia kryteria przyznania świadczenia. Wskazać należy ponadto, że oceniając możliwości udzielania pomocy, organ bierze pod uwagę nie tylko pozostającą w jego dyspozycji na daną chwile pulę środków i ilość osób aktualnie korzystających lub ubiegających się o pomoc, lecz winien brać pod uwagę także potencjalne potrzeby udzielania wsparcia w przyszłości. Wynikająca z art. 4 ust. 4 u.p.s. konieczność oceny możliwości organów pomocy społecznej będzie mieć z reguły charakter szacunkowy. Ustalenie "ile środków pozostało w dyspozycji organu w chwili rozpatrywania sprawy" czego oczekuje Kolegium będzie mało - nawet w kontekście oceny faktycznych możliwości jakimi dysponują organy pomocy społecznej - znaczenie jedynie pomocnicze. Nie można zakładać, że kwota przyznanej pomocy w sprawie indywidualnej będzie zależeć wprost od puli środków jakimi dysponuje organ, np. jako pewien procent tej wartości. Nadto dokonanie w tym zakresie dokładnych ustaleń z uwagi na naturalną zmienność danych jest utrudnione, a dane takie szybko tracą aktualność. Dlatego w kontekście prowadzonego przez organ odwoławczy postępowania wskazać należy, że ma on możliwość ustalenia wysokości środków jakie przeznaczone mogą być na określony rodzaj wparcia w ramach świadczeń pomocy społecznej właśnie w trybie art. 136 k.p.a. Odnosząc się do podnoszonego przez organ odwoławczy faktu, iż od dnia 1 października 2018 r. zmianie uległa wysokość kryteriów dochodowych, tj. doszło do zmiany obowiązujących przepisów prawnych, wskazać pozostaje, że okoliczność ta winna być uwzględniona przez organ odwoławczy przy merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, jest działanie organów na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), a więc organy zawsze zobowiązane są uwzględnić zmianę stanu prawnego, jaka następuje w toku postępowania i orzekać na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji. W przypadku zmiany stanu prawnego, która następuje między wydaniem decyzji organu I instancji, a rozpatrzeniem odwołania przez organ odwoławczy, zasada dwuinstancyjności, w braku odpowiednich przepisów intertemporalnych, nakłada na organ II instancji obowiązek rozpatrzenia sprawy i wydania jednego z rozstrzygnięć, o których stanowi art. 138 § 1 pkt 1 - 3 k.p.a. z uwzględnieniem nowych bądź znowelizowanych przepisów. Uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest możliwe tylko wówczas, gdy na skutek uchybień organu I instancji bądź na skutek zmiany stanu prawnego, konieczne jest wyjaśnienie sprawy w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2762/12, H. Knysiak-Molczyk / red. /, k.p.a., Komentarz, WK 2015. t. 19 do art. 138). W tej sprawie nie miała miejsca taka sytuacja, zaś organ odwoławczy wydał objętą sprzeciwem decyzję z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., bowiem konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie miał istotnego wpływu na jej rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło