II SA/Ol 86/19
WyrokWSA w Olsztynie2019-03-12
Skład orzekający: Beata Jezielska, Tadeusz Lipiński, Ewa Osipuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie fermy brojlerów kurzych może zostać wydana w trybie uproszczonym, jeśli inwestycja ta nie znajduje się na działce siedliskowej, a inwestor posiada duże gospodarstwo rolne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie fermy brojlerów kurzych może zostać wydana w trybie uproszczonym, nawet jeśli inwestycja nie znajduje się na działce siedliskowej, a inwestor posiada duże gospodarstwo rolne. Kluczowe jest funkcjonalne i organizacyjne powiązanie inwestycji z gospodarstwem rolnym, a nie jej fizyczne położenie na działce siedliskowej. W przypadku dużych gospodarstw rolnych dopuszczalne jest rozproszenie przestrzenne zabudowy zagrodowej.Stan faktyczny
Wójt Gminy wydał decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie fermy brojlerów kurzych na działkach stanowiących użytki rolne. Organ uznał, że inwestycja stanowi zabudowę zagrodową w ramach dużego gospodarstwa rolnego wnioskodawców, co wyłączało konieczność spełnienia wymogu dobrego sąsiedztwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili m.in. wydanie decyzji ponad żądanie wnioskodawcy, błędne uznanie inwestycji za zabudowę zagrodową oraz rozbieżności między decyzją środowiskową a decyzją o warunkach zabudowy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 12 marca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2019 roku sprawy ze skargi I. S. i K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy - oddala skargę.
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 10 listopada 2016 r. do Urzędu Gminy w A wpłynął wniosek S. R. i Z. R. (dalej jako inwestorzy) o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie fermy brojlerów kurzych wraz infrastrukturą towarzyszącą na działkach nr "[...]" położonych w obrębie ewidencyjnym A, gm. A.
Decyzją z dnia "[...]" Wójt Gminy (organ I instancji) ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie fermy brojlerów
kurzych o łącznej obsadzie 172.800 sztuk (691,2 DJP) wraz z obiektami zaplecza
technicznego i urządzeniami infrastruktury technicznej na działkach nr "[...]" w
obrębie ewidencyjnym A, gm. A. Jest to kolejna decyzja w
przedmiotowej sprawie, gdyż wcześniejsze zostały w postępowaniach odwoławczych
uchylone, zaś sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., że teren objęty wnioskiem nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w trybie uproszczonym z art. 61 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, albowiem wnioskowane zamierzenie inwestycyjne dotyczy zabudowy zagrodowej we własnym i osobiście prowadzonym przez inwestorów gospodarstwie rolnym o powierzchni ok. 300 ha terenów użytkowania rolniczego (na terenie jednej gminy A), które to gospodarstwo znacznie przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie A, wynoszącą ok. 20 ha.
W ramach gospodarstwa wnioskodawcy prowadzą działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej oraz sadowniczej i planowana inwestycja jako uzupełnienie zabudowy zagrodowej wejdzie w skład ich siedliska, zlokalizowanego na sąsiednich działkach ozn. nr geod.: "[...]", w obrębie A, gmina A - zabudowanego już budynkiem zamieszkanym mieszkalnym jednorodzinnym oraz pięcioma budynkami gospodarczymi, w tym dwoma do hodowli trzody chlewnej.
Podkreślono, że to, iż inwestycja dotyczy zabudowy zagrodowej oraz fakt, iż
powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa w gminie A, wyłącza stosowanie art. 61 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czyli konieczność ustalenia warunku "kontynuacji funkcji" w ramach dobrego sąsiedztwa. Dlatego też niezbędnym było jedynie łączne spełnienie warunków z art. 61 ust. 1 pkt 2-5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W ocenie organu przedmiotowa inwestycja spełnia wskazane warunki.
Podniesiono, że obszar analizowany wyznaczono na działkach ozn. nr geod. "[...]" położonych w obrębie ewidencyjnym A, gmina A, i przeprowadzono na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2-5 rzeczonej ustawy. Teren objęty wnioskiem na działkach ozn. nr geod. "[...]" o łącznej powierzchni ok. 3,0 ha nie jest zabudowany i stanowi teren użytków rolnych (łąki i grunty orne). Ponadto projektowane uzbrojenie techniczne jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego, teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntu z produkcji rolniczej i leśnej, ma dostęp do drogi publicznej.
W decyzji organu I instancji zaznaczono, że planowana inwestycja należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Wójt Gminy decyzją z dnia "[...]" określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie Fermy Drobiu na działkach "[...]" oraz "[...]’ w miejscowości A, gmina A (załącznik nr 4 do decyzji), przy czym wymienione działki uległy podziałowi i powyższy teren inwestycji jest
obecnie oznaczony numerami ewidencyjnymi "[...]" (z podziału działki nr "[...]") i "[...]" (z podziału działki nr "[...]"). Ponadto teren inwestycji wskazany w decyzji środowiskowej jest tożsamy z terenem, który powstał po podziale ww. działek, a tym samym teren inwestycji w decyzji środowiskowej dotyczy obszaru, dla którego ustalono warunki zabudowy.
Odwołanie od ww. decyzji wnieśli, działając poprzez pełnomocnika, I. S. i K. S.. Zakwestionowanej decyzji zarzucili naruszenie:
1) art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) w związku z art. 59 ust. 1 i art. 60 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego i niewłaściwą jego ocenę, które doprowadziły do dokonania błędnych ustaleń przez organ pierwszej instancji i uznanie, że inwestycja jest zabudową zagrodową, zaś gospodarstwo rolne wnioskodawców ma jakikolwiek związek funkcjonalny z planowaną
fermą wielkoprzemysłową,
2) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez braki w uzasadnieniu faktycznym i prawnym skarżonej decyzji, w której nie wskazano podstaw, ani nie przedstawiono materiału dowodowego przemawiającego za uznaniem, iż wskazana inwestycja winna posiadać decyzję o warunkach zabudowy dla zabudowy zagrodowej,
3) art. 8 ust. 1 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady wzbudzania zaufania obywateli do organów państwa, bezstronności i równego traktowania poprzez sprzyjanie poczynaniom inwestorów i próbę wydania decyzji o warunkach zabudowy w trybie uproszczonym, pomimo, iż inwestycja nie spełnia przesłanek dla tego typu zabudowy,
4) art. 86 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko poprzez dopuszczenie się rozbieżności pomiędzy decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach a decyzją o warunkach zabudowy, w kwestii uznania, że teren inwestycji we wskazanych decyzjach jest tożsamy, pomimo, iż numeracja działek jest inna, a organ nie wykazał bezspornie tożsamości terenu inwestycji,
5) art. 61 ust. 1 pkt 1-5 u.p.z.p. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - poprzez przeprowadzenie analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w nieprawidłowy sposób oraz poprzez błędne wyznaczenie obszaru analizowanego.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło m.in., że z akt sprawy wynika, iż średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w Gminie A wynosi 18,09 ha. Natomiast działki objęte wnioskiem ("[...]") mają powierzchnię ok. 3,0 ha, nie są zabudowane i stanowią teren użytków rolnych (łąki i grunty orne). Inwestorzy zaś
prowadzą działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej oraz sadowniczej. Siedlisko jest zlokalizowane na sąsiednich działkach oznaczonych nr geod.: "[...]" w obrębie A, gmina A. Znajduje się tam budynek mieszkalny jednorodzinny (zamieszkały przez wnioskodawców) oraz pięć budynków gospodarczych, w tym dwa do hodowli trzody chlewnej o obsadzie 2400 sztuk oraz 6 silosów zbożowych o poj. 1000 ton do magazynowania zbóż z własnych upraw. Powierzchnia gospodarstwa rolnego inwestorów to ok. 300 ha.
Organ odwoławczy zaznaczył, że sama zabudowa zagrodowa nie musi znajdować się na tym samym gruncie, którego areał i produkcja rolna, ogrodnicza czy hodowlana związane są z tą zabudową. To nie oznacza też, że powierzchnia gospodarstwa rolnego związana z zabudową musi być położona w tej samej gminie, na terenie której planowana jest zabudowa.
W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do badania, czy wskazana zabudowa z uwagi na wielkość gospodarstwa rolnego ma już charakter zabudowy przemysłowej. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawcy posiadają tzw. siedlisko, natomiast w obecnych warunkach rolnicy, którzy posiadają duże gospodarstwo prowadzą swego rodzaju przedsiębiorstwa.
Kolegium podkreśliło, że znajdująca się w aktach sprawy analiza funkcji wykazała, że inwestycja spełnia przesłanki wynikające z art. 61 ust. 1 pkt 2 – 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Podkreślono również, że działki posiadają dostęp do drogi publicznej, istniejące uzbrojenie jest wystarczające dla wnioskowanego zamierzenia budowlanego. Ponadto, teren inwestycji nie
wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.
Wskazano także, że projekt decyzji został też uzgodniony z organami współdziałającymi. Natomiast decyzja organu pierwszej instancji zawiera
elementy, o których mowa w art. 54 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Skargę na ww. decyzję wywiedli I. S. i K. S. (skarżący), działając przez pełnomocnika. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:
- błąd w ustaleniach faktycznych mogący mieć wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 52 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez orzeczenie ponad żądanie wnioskodawcy, czyli uznanie, iż wniosek inwestorów z dnia 10 listopada 2016 roku był wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla zabudowy zagrodowej, pomimo tego, iż takie żądanie nie wynika z treści tego wniosku, ani wniosek ten nie był uzupełniany przez wnioskodawców co do wskazanego żądania;
- błąd w ustaleniach faktycznych mogący mieć wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez uznanie, iż pomimo zlokalizowania inwestycji poza działką siedliskową, na działkach niezabudowanych, stanowiących teren użytków rolnych inwestycja ma charakter zabudowy zagrodowej oraz łącznie spełnia wszystkie przesłanki z art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;
- naruszenie przepisu art. 86 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu
informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez dopuszczenie się rozbieżności pomiędzy decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, a decyzją o warunkach zabudowy, w kwestii uznania, że teren inwestycji we wskazanych decyzjach jest tożsamy, pomimo, że numeracja działek jest inna, a organ II instancji nie wykazał bezspornie tożsamości terenu inwestycji z decyzji środowiskowej z terenem z decyzji o warunkach zabudowy.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że w ich ocenie wniosek inwestorów z dnia 10 listopada 2016 r., na podstawie którego została wydana decyzja z dnia "[...]", nie był wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy zagrodowej w gospodarstwie rolnym. Ponadto według skarżących analiza organu odwoławczego co do tożsamości terenów spornej inwestycji jest zbyt lakoniczna i ogólnikowa.
W skardze podniesiono, że działkami siedliskowymi dla inwestorów są działki "[...]" oraz "[...]" w obrębie A, gmina A, które są już zabudowane budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym oraz pięcioma budynkami gospodarczymi. Wynika to z decyzji z dnia "[...]". Ta sama inwestycja wskazuje, że sporna inwestycja znajduje się na działkach "[...]", które są działkami niezabudowanymi i stanowią teren użytków.
W ocenie strony skarżącej organ I instancji nie mógł wydać decyzji ustalającej warunki zabudowy dla spornej inwestycji, z uwagi na to, iż wniosek inwestora nie obejmował żądania inwestorów co do wydania warunków zabudowy dla zabudowy zagrodowej, ani nie był w tej kwestii doprecyzowany przez wnioskodawców. Wskazana inwestycja nie spełnia zatem przesłanki z art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż nie ma charakteru zabudowy zagrodowej. Nie zostały również dostatecznie wyjaśnione okoliczności tożsamości terenu z decyzji środowiskowej wydanej dla niniejszej inwestycji oraz terenu z decyzji o warunkach zabudowy dla zabudowy zagrodowej z dnia "[...]".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji
w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy
(art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł
do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", którym to rozstrzygnięciem Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie fermy brojlerów kurzych o łącznej obsadzie 172.800 sztuk (691,2 DJP) wraz z obiektami zaplecza technicznego i urządzeniami infrastruktury technicznej na działkach nr "[...]" w obrębie ewidencyjnym A, gm. A.
Przypomnieć należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1945 j.t.), dalej u.p.z.p., każdy ma prawo w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeśli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich.
Celem postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy jest ocena, czy zamierzona przez inwestora zmiana zagospodarowania terenu, dla którego nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jest dopuszczalna. Dlatego też wydanie decyzji musi poprzedzać postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez właściwy organ w zakresie spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 ust. 1 wspomnianej ustawy, przy zachowaniu warunków określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy
i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588).
Zgodnie zaś z art. 59 ust. 1 u.p.z.p. zmiana zagospodarowania terenu, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, jeżeli dany teren nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wymaga ustalenia w drodze decyzji warunków zabudowy. Dla wydania takiej decyzji niezbędne jest spełnienie wszystkich wymogów, o których mowa w art. 61 ust. 1 u.p.z.p., w tym wymogu, aby co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, była zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu.
Jednakże zgodnie z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. przepisów ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie.
Organy uznały w niniejszej sprawie, że wnioskowane zamierzenie inwestycyjne dotyczy zabudowy zagrodowej we własnym i osobiście prowadzonym przez wnioskodawców gospodarstwie rolnym. Dlatego też do przedmiotowej inwestycji nie stosuje się wymogów z art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.
W pierwszej kolejności należy zatem ustalić znaczenie zabudowy zagrodowej. Wprawdzie w u.p.z.p. brak jest definicji pojęcia "zabudowy zagrodowej", ale w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że zabudowa zagrodowa to w szczególności budynki mieszkalne, budynki gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz w gospodarstwach leśnych (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., II OSK 1100/09; wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2007 r., II OSK 1118/06, dostępne CBOSA). Tego rodzaju zabudowa nie wymaga zachowania tzw. zasady dobrego sąsiedztwa, czyli dostosowania się do określonych cech zabudowy i zagospodarowania terenu sąsiedniego.
Wprawdzie zarówno zabudowa zagrodowa (siedliskowa), jak i zabudowa jednorodzinna w istocie składają się z takich samych obiektów, jak budynek mieszkalny, garaż, czy budynek gospodarczy. Jednak zabudowa zagrodowa to, jak definiuje się np. w § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 j. t.), w szczególności budynki mieszkalne, budynki gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz w gospodarstwach leśnych. Funkcja zabudowy zagrodowej świadczy zatem o tym, że w istocie stanowi ona inny, szczególny rodzaj zabudowy, odróżniający ją od zabudowy jednorodzinnej i wielorodzinnej, a tym samym zabudowa jednorodzinna (mieszkalna) nie może być jej kontynuacją.
Należy zwrócić również uwagę na wykładnię celowościową art. 61 ust. 4 u.p.z.p., którego istotą, w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest umożliwienie rolnikom posiadającym duże gospodarstwa rolne, wydzielenie obszaru przeznaczonego pod budownictwo zagrodowe, czyli wchodzące w skład gospodarstwa, które może mieć charakter rozproszony. Nie sposób bowiem postrzegać współczesnego gospodarstwa rolnego, jako archaicznej zagrody, w której budynek mieszkalny otoczony jest budynkami gospodarczymi zlokalizowanymi na jednej działce czy podwórzu, zwłaszcza jeśli wymogi współczesnego prowadzenia produkcji towarowej, czy zwierzęcej wymagają lokalizacji licznych obiektów gospodarczych. Układ przestrzenny nowoczesnego dużego gospodarstwa rolnego związanego z wyspecjalizowaną produkcją rolną niekoniecznie musi być skoncentrowany na jednej działce i oceniany z perspektywy działki siedliskowej, czy siedliska. Skoncentrowanie na terenie działki siedliskowej budynków gospodarczych, w sytuacji gdy powierzchnia gospodarstwa, jak w przedmiotowej sprawie wynosi około 300 ha, jest ekonomicznie i gospodarczo nieuzasadnione. Rozproszenie zabudowy w ramach dużego gospodarstwa rolnego jest zatem jak najbardziej dopuszczalne. Trudno bowiem wymagać, by bezwarunkowo koncentrować budynki gospodarcze w ramach jednego siedliska. Takie rozumienie budownictwa zagrodowego uniemożliwiałoby rozwój nowoczesnych gospodarstw rolnych. Obiekty wielkogabarytowe jak np. silosy, czy budynki inwentarskie o dużej obsadzie, znajdują się często w znacznym oddaleniu od budynku mieszkalnego i funkcjonującej przy nim zagrody w tradycyjnym znaczeniu. Poszczególne budynki, budowle i urządzenia mogą być położone w oddaleniu od centralnego punktu zagrody. Istotne jest jednak to, aby były one funkcjonalnie i organizacyjnie powiązane z gospodarstwem rolnym, którego elementem jest zagroda (siedlisko). Pojęcie "budownictwa zagrodowego" użyte w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. musi być zatem rozumiane w znaczeniu funkcjonalnym, tj. obejmować swym zakresem, inwestycje zagrodowe, które są organizacyjnie powiązane w ramach jednego gospodarstwa, dopuszczając ich rozproszenie przestrzenne.
Wskazać należy w tym kontekście, że zgodnie z art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 - określanej dalej jako k.c.) za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Innymi słowy, zabudowa zagrodowa polega na tym, że na terenie gospodarstwa rolnego buduje się w miejscu do tego najbardziej dogodnym budynki składające się na zagrodę. Związanie gospodarstwa rolnego z zabudową zagrodową należy rozumieć funkcjonalnie, przyjmując cywilistyczne rozumienie gospodarstwa jako pewnej całości produkcyjnej. Tym samym w przypadku dużego gospodarstwa jak najbardziej możliwe jest planowanie inwestycji na innych działkach niż te, na których posadowione jest siedlisko. Powyższy stanowisko jest ugruntowane w aktualnym orzecznictwie (por. wyroki NSA z dnia: 8 listopada 2017 r., II OSK 2860/16, 18 kwietnia 2018 r., II OSK 2674/17, z 18 kwietnia 2018 r. o sygn. II OSK 1674/17, 10 kwietnia 2018 r., II OSK 1068/17, 30 sierpnia 2018 r., II OSK 2157/18, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 listopada 2018 r. II SA/Gd 484/18, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 7 czerwca 2018 r., II SA/Bk 200/18, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2018 r., II SA/Po 281/18). Podobne poglądy wyrażane są również w piśmiennictwie (por. K. Świderski, Pojęcie zabudowy na tle przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, Przegląd Prawa Rolnego 2013, nr 1).
Dodać trzeba, że obiekty wielkogabarytowe jak np. silosy, czy budynki inwentarskie o dużej obsadzie, znajdują się często w znacznym oddaleniu od budynku mieszkalnego i funkcjonującej przy nim zagrody w tradycyjnym znaczeniu. Produkcyjny charakter gospodarstwa rolnego oraz konieczność zapewnienia bezpiecznych warunków mieszkaniowych w ramach zagrody wymuszają, aby niektóre budowle, zwłaszcza te uciążliwe dla otoczenia, pozostawały we właściwej odległości od zabudowań domowych i przydomowych. Nie istnieją aktualnie powody, aby pojęcie zagrody rozumianej jako zaplecze mieszkaniowe, maszynowe i infrastrukturalne dla gospodarstwa rolnego ograniczać do pojęcia podwórza lub obejścia, na którym przede wszystkim znajduje się budynek mieszkalny. Poszczególne budynki, budowle i urządzenia mogą być położone w oddaleniu od centralnego punktu zagrody. Istotne jest jednak to, aby były one funkcjonalnie i organizacyjnie powiązane z gospodarstwem rolnym, którego elementem jest zagroda (siedlisko) (tak NSA w wyroku z dnia 8 listopada 2017 r., II OSK 2860/16, dostępny w CBOSA).
W ocenie Sądu wniosek inwestora w niniejszej sprawie dotyczył niewątpliwie zabudowy zagrodowej. We wniosku tym, w punkcie dotyczącym określenia funkcji i sposobu zagospodarowania terenu, jednoznacznie wskazano funkcję zagrodową w gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych. Potwierdza to również podana przez inwestorów charakterystyka planowanej zabudowy, z której wynika, że projektowane zamierzenie dotyczyć będzie budowy 4 budynków inwentarskich przeznaczonych do chowu brojlerów kurzych wraz z obiektami infrastruktury zaplecza technicznego. W wyniku planowanej inwestycji ma powstać zbiornik na gaz, zbiornik na ścieki, silosy na pasze i zbiornik na ścieki bytowe.
Ponadto oceniając charakter planowanej inwestycji należy również wziąć pod uwagę, że inwestorzy prowadzą działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej oraz sadowniczej. Siedlisko inwestorów jest zlokalizowane na działkach oznaczonych nr geod.: "[...]" w obrębie A, gmina A, gdzie posadowiony jest budynek mieszkalny jednorodzinny - zamieszkiwany przez inwestorów, oraz pięć budynków gospodarczych, w tym dwa do hodowli trzody chlewnej o obsadzie 2400 sztuk oraz 6 silosów zbożowych do magazynowania zbóż z własnych upraw. Natomiast działki objęte wnioskiem zlokalizowane są w ramach tego samego gospodarstwa inwestorów ale na działkach sąsiednich ("[...]"). Mają one powierzchnię ok. 3,0 ha, nie są zabudowane i stanowią teren użytków rolnych (łąki i grunty orne). Co istotne zaś powierzchnia gospodarstwa rolnego inwestorów wynosi około 300 ha, przy czym średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w Gminie A wynosi 18,09 ha.
Biorąc pod uwagę rozważania dotyczące zabudowy zagrodowej oraz charakterystykę i obszar gospodarstwa rolnego inwestorów, stwierdzić należy z całą pewnością, że ich wniosek dotyczy warunków zabudowy dla zabudowy zagrodowej. W ocenie Sądu niewątpliwie wykazano, że planowana inwestycja będzie powiązana funkcjonalnie i organizacyjnie z gospodarstwem rolnym inwestorów, a to jest kluczowy warunek uznania istnienia zabudowy zagrodowej.
Dlatego też zupełnie niezasadny jest zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia art. 52 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez orzeczenie ponad żądanie wnioskodawcy czyli uznanie, iż wniosek inwestorów z dnia 10 listopada 2016 roku był wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla zabudowy zagrodowej.
Wniosek o ustalenie warunków zabudowy znajduje się na stronie 10 akt administracyjnych, jednoznacznie z niego wynika, że dotyczy on zabudowy zagrodowej, co wprost określa jego funkcja. Dlatego też niezrozumiałe są twierdzenie skargi, że wniosek z dnia 10 listopada 2016 r. nie dotyczył zabudowy zagrodowej.
Skoro zaś przedmiotowy wniosek dotyczy zabudowy zagrodowej, a powierzchnia gospodarstwa rolnego wnioskodawców, związanego z tą zabudową, niewątpliwie przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie to nie zaistniała konieczność przeprowadzenia analizy pod kątem zachowania wymogów określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., czyli w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Tym samym niezasadny jest również zarzut skargi co do naruszenia art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez uznanie, iż pomimo zlokalizowania inwestycji poza działką siedliskową, na działkach niezabudowanych, uznano, że sporna inwestycja ma charakter zabudowy zagrodowej. Jeszcze raz podkreślić należy, że biorąc pod uwagę współczesny charakter zabudowy zagrodowej oraz wielkość gospodarstwa rolnego inwestorów, z całą pewnością można przyjąć, iż inwestycja nie musiała być realizowana na tych samych działkach, na których posadowiony jest budynek mieszkalny i budynki gospodarcze.
Niewątpliwie inwestycja spełnia przesłanki wynikające z art. 61 ust. 1 pkt 2 - 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Bezsprzecznie działki posiadają dostęp do drogi publicznej, istniejące uzbrojenie jest wystarczające dla wnioskowanego zamierzenia budowlanego. Ponadto, teren inwestycji nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.
Projekt decyzji został uzgodniony z właściwymi organami współdziałającymi.
W decyzji określono również warunki i szczegółowe zasady zabudowy i zagospodarowania terenu, a także parametry inwestycji oraz linie rozgraniczające teren inwestycji i nieprzekraczalną linię zabudowy (załącznik nr 1).
Ponadto Wójt Gminy A decyzją z dnia "[...]" określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie Fermy Drobiu na działkach "[...]" oraz "[...]" w miejscowości A, gmina A (załącznik nr 4 do decyzji), przy czym wymienione działki uległy podziałowi i teren inwestycji jest aktualnie oznaczony numerami ewidencyjnymi "[...]" (z podziału działki nr "[...]") i "[...]" (z podziału działki nr "[...]"). Nie budzi zatem wątpliwości, że obszar inwestycji wskazany w decyzji środowiskowej jest tożsamy z terenem, który powstał po podziale wskazanych działek, a tym samym teren inwestycji w decyzji środowiskowej dotyczy obszaru, dla którego ustalono warunki zabudowy. Wójt Gminy w piśmie z dnia 29 października 2018 r. skierowanym do SKO stwierdził, że dwa załączniki graficzne z decyzji o warunkach zabudowy z dnia "[...]" oraz dwa załączniki graficzne z dokumentacji o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie Fermy Drobiu na działkach "[...]" oraz "[...]’ w miejscowości A, gmina A, wskazują, że obydwie decyzje podają tożsame miejsca realizacji planowanej inwestycji.
Analiza tych decyzji oraz ich załączników graficznych w postaci map nie pozostawia w ocenie Sądu wątpliwości, że teren spornej inwestycji wskazany w tych decyzjach jest tożsamy. Nie może być zatem mowy o podnoszonym przez skarżących naruszeniu przepisu art. 86 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu
informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 r., poz. 1405 ze zm.), poprzez dopuszczenie się rozbieżności pomiędzy decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, a decyzją o warunkach zabudowy, w kwestii uznania, że teren inwestycji we wskazanych decyzjach jest tożsamy. Trudno zrozumieć w jaki sposób jeszcze i za pomocą jakich dowodów organy miałyby wykazać tożsamość terenu inwestycyjnego wskazanego w decyzji środowiskowej i w decyzji o ustaleniu warunków zabudowy.
Warto również wskazać, że treść uprzednio wydawanych w sprawie i uchylonych decyzji o warunkach zabudowy nie ma znaczenia dla kontroli legalności aktualnie kwestionowanych decyzji.
Reasumując, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.
W tej sytuacji, mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło