II SA/Ol 873/18

Dnia 30 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 kwietnia 2019 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego - uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją z dnia "[...]", wydaną z upoważnienia Wójta Gminy J. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., na podstawie art. 2 pkt 3, art. 27 ust. 1-3 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 554 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r. poz. 1257 ze zm. – tekst jednolity obowiązujący w dacie wydania decyzji - dalej jako: k.p.a.), po ponownym rozpatrzeniu wniosku M. B. (dalej jako: skarżący), odmówiono umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2013r. do dnia 30 września 2014r. na łączną kwotę 4 200 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że skarżący jest osobą z perspektywą do podjęcia pracy ze względu na swój wiek oraz wykształcenie zawodowe, jednakże nie korzysta z możliwości jakie daje Urząd Pracy. Ponadto z uwagi na fakt, że posiada on orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, może być osobą pożądaną na rynku pracy z racji ulg, jakie przysługują pracodawcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne. Wskazano, iż jest współwłaścicielem gruntów rolnych, a także przez wiele lat pracował zarobkowo w Anglii, lecz nigdy nie łożył na własne dzieci. Podkreślono, iż przejściowa niezdolność do regulowania należności nie może być przesłanką do ich umorzenia, gdyż prowadziłoby to do uszczuplenia środków z budżetu państwa. Powyższa decyzja została doręczona skarżącemu za pośrednictwem Dyrektora Schroniska dla Bezdomnych "[...]" w C. w dniu 31 lipca 2018r. Natomiast pełnomocnik skarżącego – L.B. nie podjął przesyłki pozostawionej w urzędzie pocztowym, awizowanej w dniu 30 lipca 2018r. W dniu 19 sierpnia 2018r. (data nadania przesyłki pocztowej) skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, kwestionując podjęte rozstrzygnięcie. Postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu podniesiono, iż decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 31 lipca 2018 r. i zawierała prawidłowe pouczenie o organie i terminie wniesienia odwołania. Zatem stosownie do treści art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie mogło być wniesione najpóźniej w dniu 14 sierpnia 2018r., a tymczasem zostało sporządzone i wniesione w dniu 19 sierpnia 2018r., czyli 5 dni po terminie. Zaznaczono przy tym, iż odwołujący się nie złożył prośby o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, w której uprawdopodobniłby, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W skardze do tutejszego Sądu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskrzonego postanowienia i decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że nie ma dowodów kto i kiedy odebrał przedmiotową decyzję, ani kiedy wniesiono skargę. Strona skarżąca zakwestionowała także zasadność decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę, Sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie. Podnieść należy, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wydane na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Przy czym przez doręczenie (ogłoszenie) decyzji należy rozumieć doręczenie lub ogłoszenie w sposób unormowany w art. 39-40 k.p.a. Z treści art. 40 § 2 k.p.a. jednoznacznie wynika, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Od chwili bowiem ustanowienia pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem. W związku z tym w myśl utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych termin do wniesienia odwołania przez stronę, za którą działa pełnomocnik, rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi, choćby wcześniej decyzja została doręczona stronie (por.: wyrok NSA z dnia 5 lutego 2013r., sygn. akt II OSK 1844/11; wyrok NSA z dnia 21 listopada 2014r. sygn. akt I OSK 1855/13; wyrok NSA z dnia 13 września 2017r. sygn. akt II OSK 59/16, dostępne w Internecie). W niniejszej sprawie w postępowaniu przed organami administracji skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącego z dnia 15 lipca 2015r., którym udzielił on pełnomocnictwa do reprezentowania go w postepowaniu administracyjnym swoim braciom – R. B. oraz L.B. (k. 21 akt administracyjnych). Przy czym w aktach przekazanych Sądowi brak jest jakiejkolwiek pisma, z którego wynikałoby, że pełnomocnictwo to zostało przez skarżącego odwołane. W toku postępowania administracyjnego wszystkie rozstrzygnięcia były zatem doręczane pełnomocnikowi skarżącego – L. B. Przy czym organ I instancji doręczał swoje decyzje zarówno skarżącemu, jak i jego pełnomocnikowi. Także decyzja organu I instancji z dnia "[...]" została doręczona zarówno skarżącemu, jak i jego pełnomocnikowi. Jednakże Kolegium - stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania - przyjęło datę doręczenia decyzji skarżącemu, a nie jego pełnomocnikowi. Należy zaś zauważyć, że pełnomocnik skarżącego nie podjął skierowanej do niego przesyłki, awizowanej dwukrotnie. Biorąc zatem pod uwagę okoliczność, że była ona awizowana po raz pierwszy w dniu 30 lipca 2018r. oraz mając na względzie regulację zawartą w art. 44 § 4 k.p.a. należało uznać, że decyzja ta zostało doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 13 sierpnia 2018r. Zatem termin do wniesienia odwołania przez skarżącego (bądź jego pełnomocnika) upłynął dopiero w dniu 27 sierpnia 2018r., a nie jak przyjęło Kolegium – w dniu 14 sierpnia 2018r. W tej sytuacji odwołalnie wniesione w dniu 19 sierpnia 2018r. (data nadania pocztowego) zostało wniesione w terminie do jego złożenia. Jak wskazuje się bowiem w powołanym wyżej orzecznictwie sądowoadministracyjnym doręczenie decyzji stronie zamiast ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi ma - w stosunku do tej strony - wymiar wyłącznie informacyjny. Czynność ta wywołuje jedynie ten skutek, że strona zostaje poinformowana o treści pisma (orzeczenia). Natomiast skutki prawne związane z doręczeniem rozpoczynają się dopiero z datą skutecznego doręczenia pisma (orzeczenia) ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi. W tej sytuacji brak było podstaw do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a odwołanie to należało rozpoznać merytorycznie. Natomiast skarżącemu należy wyjaśnić, że na tym etapie postępowania Sąd nie może odnosić się do zarzutów skargi dotyczących meritum sprawy, skoro zarzutów tych nie rozpoznał jeszcze organ odwoławczy. Sąd administracyjny kontroluje bowiem rozstrzygnięcia podejmowane przez organy administracji, ale nie podejmuje orzeczeń w zastępstwie tych organów w toku postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.