II SA/Ol 904/14

Dnia 27 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 roku sprawy ze skargi Sz. T. na decyzję Inspektora Transportu Drogowego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym - oddala skargę. Decyzją z dnia 4 czerwca 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił w całości decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 października 2013 r., wydaną w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, i nałożył na S.T., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]", karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia poczynione w toku kontroli przedsiębiorcy wszczętej dnia 18 kwietnia 2013 r. dotyczące: skrócenia dziennego czasu odpoczynku; niezgłoszenia na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8, w wymaganym terminie; nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek, danych z kart kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu; okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy; nieuzasadnione użycie kilku wykresówek w ciągu tego samego 24 godzinnego okresu oraz zastosowanie typu wykresówki niezatwierdzonego lub nieprzeznaczonego dla danego typu urządzenia rejestrującego. Odnosząc się do naruszenia określonego w lp. 5.3 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", organ odwoławczy przeanalizował wykresówki kierowców "[...]"z 17 i 18 maja 2012 r. oraz "[...]"z 14 marca 2012 r. i stwierdził, że z zapisów na tych dokumentach wynika, że kierowcy skrócili wymagany dzienny czas odpoczynku, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości po 300 zł. Odnośnie do naruszenia z lp. 1.4 załącznika nr 3 do ustawy organ odwoławczy podał, że wykresówki z okresu 23 kwiecień 2012 r. - 23 kwiecień 2013 r. dowodzą wykonywania na rzecz strony krajowego przewozu drogowego rzeczy pojazdem o nr rej. "[...]", który nie został zgłoszony do udzielonej stronie licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. Z pisma Urzędu Miasta w E. z dnia 7.05.2013 r. wynikało, że pojazd ten został zgłoszony do licencji dopiero w dniu 22 kwietnia 2013 r. W związku z tym organ stwierdził, że przedsiębiorca nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku zgłoszenia przedmiotowego pojazdu do posiadanej licencji w terminie 28 dni i z tego powodu nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 800 zł. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że przedsiębiorca popełnił również naruszenie wymienione w lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy, gdyż nie okazał do kontroli: wykresówek "[...]" za okres od godz. 19:00 dnia 2.03.2013r. do godz. 19:00 dnia 3.03.2013r.; 15 sztuk wykresówek lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu przez tego kierowcę w dniach 29, 30, 31.03.2013r., 1 - 8, 11, 13-15.04.2013r. oraz 20 wykresówek "[...]" za okres 14.09.2012 - 31.10.2012r. Organ zaznaczył, że dokumenty znajdujące się w aktach sprawy odpowiadają liczbom podanym w karcie pobrania zapisów z urządzenia rejestrującego z dnia 23.04.2013 r. oraz 2.05.2013 r. Ponadto, odnosząc się do nieokazania przez stronę wykresówek "[...]"z okresu 14.09 - 31.10.2012r. stwierdził, że do dnia 12.10.2012r. strona powinna była ponownie pobrać od tego kierowcy wykresówki i zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu. Przedsiębiorca nie okazał jednak dokumentu, z którego wynikałoby, że do końca trwania umowy zlecenia zawartej z tym kierowcą, tj. do dnia 31.10.2012r. podjął próbę pobrania zapisów z urządzenia rejestrującego lub wezwał kierowcę do przedłożenia wykresówek. Powyższe skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 18.000 zł, ograniczonej do kwoty 15.000 zł. Poczynione w toku kontroli ustalenia dały podstawę do stwierdzenia naruszenia z lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do ustawy. Analiza wykresówek kierowców wykazała bowiem, że na 14 wykresówkach brakowało danych o aktywności kierowców w wyszczególnionych w uzasadnienie decyzji godzinach, co uzasadnia nałożenie kar pieniężnych po 300 zł. Organ stwierdził też, że czterokrotnie kierowcy niezasadnie użyli dwóch tarcz w ciągu tego samego okresu 24-godzinnego, co stanowiło podstawę do nałożenia kary pieniężnej, w kwocie po 200 zł, stosownie do lp. 6.3.1 załącznika nr 3 do ustawy. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził także, że tarcza, która posługiwał się w dniu 10.09.2012 r. "[...]"nie zawierała danych o odpuszczeniu do używania w tachografie. Okoliczność ta uzasadnia nałożenie kary w wysokości 100 zł, zgodnie z lp. 6.3.2. załącznika nr 3, lecz organ odwoławczy uwzględnił wyjaśnienia przedsiębiorcy dotyczące wady produkcyjnej wykresówki i odstąpił od nałożenia kary pieniężnej. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że w sprawie nie zaistniały okoliczności wymienione w art. 92c i art. 92b ustawy, wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenia. Wywiódł, że z art. 14 ust. 2 i art. 15 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 wynika obowiązek przechowywania i odpowiedniego zabezpieczenia wykresówek lub kart kierowcy. Natomiast właściwa organizacja i dyscyplina pracy ogólnie wymagana w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych implikuje obowiązek bezwzględnego przestrzegania nakazu odbierania przez kierowców wymaganych przerw i odpoczynków oraz respektowania norm prowadzenia pojazdów. Organ zaznaczył, że strona nie odniosła się do szczegółów zadań przewozowych wykonywanych przez kierowców oraz okoliczności, z powodu których doszło do licznych naruszeń norm czasu pracy i braku prawidłowego opisywania wykresówek przez kierowców. W złożonej skardze S.T. podniósł, że nie kwestionował prawidłowości ustaleń dotyczących naruszeń polegających na skróceniu dziennego czasu odpoczynku, nieuzasadnionego użycia kilku wykresówek w ciągu tego samego 24 - godzinnego okresu, zastosowanego typu wykresówki niezatwierdzonego lub przeznaczony dla danego typu urządzenia rejestrującego oraz niezgłoszenia na piśmie organowi, który udzielił licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 8, w wymaganym terminie, za które łącznie wymierzono karę w wysokości 2.400 zł. Skarżący zaznaczył, że organ odwoławczy uwzględnił jego wyjaśnienia dotyczące okazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy. W ocenie skarżącego, na uwzględnienie zasługiwały również jego wyjaśnienia dotyczące naruszenia polegającego na okazaniu podczas kontroli wykresówek, które nie zawierały wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy. Skarżący stwierdził, że kara w kwocie 3.300 zł jest za wysoka w stosunku do tego naruszenia. Brak oznaczeń nie wpływa bowiem na bezpieczeństwo w pracy czy przekroczenie czasu pracy. Zaznaczył, że w większości przypadków z wykresówek wynikało, że kierowca miał odpoczynek dobowy, gdyż liczba przejechanych kilometrów nie zmieniła się. Skarżący zakwestionował ponadto zasadność wymierzenia kary za nieokazanie podczas kontroli niektórych wykresówek lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę. Stwierdził, że wszystkie wykresówki i zaświadczenia "[...]"do dnia 20 kwietnia 2013 r. wręczył pracownikowi inspekcji transportu drogowego, co znalazło potwierdzenie w protokole. Zasugerował, że sporne dokumenty mogły zaginąć organowi pierwszej instancji podczas ich transportu lub w toku kontroli. Wyjaśnił ponadto, że wykresówki i zaświadczenia z okresu 14.09.2013 - 31.10.2013 r. nie zostały zwrócone przez kierowcę "[...]", który porzucił pracę i pojazd i nie rozliczył się z dokumentacji pracy kierowcy. Z uwagi na bezskuteczność rozmów prowadzonych z kierowcą odnośnie do zwrotu tych dokumentów, skarżący 17 kwietnia 2013 r. zgłosił sprawę na Komendzie Miejskiej Policji w E. Wniósł, o wezwanie tego świadka na rozprawę w celu złożenia wyjaśnień na powyższą okoliczność. Skarżący stwierdził też, że nie miał powodu do ukrywania wykresówek, gdyż kierowcy nie popełniali rażących naruszeń. Podkreślił, że organ winien zastosować art. 92a ust. 1 ustawy i umorzyć postępowania w tej części lub uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Decyzją ta nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości ograniczonej do kwoty 15.000 zł za sześć rodzajów naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym. W niniejszej sprawie kwestią sporną jest zasadność nałożenia kary pieniężnej za naruszenie polegające na nieokazaniu w toku kontroli łącznie 36 wykresówek lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowców "[...]". Skarżący twierdzi, że przekazał wszystkie dokumenty dotyczące "[...]", wobec czego zakwestionowane dokumenty musiały zostać zagubione przez pracowników organu pierwszej instancji. Odnośnie zaś do wykresówek lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu przez "[...]"wyjaśnił, że kierowca porzucił pracę i mimo licznych rozmów telefonicznych, nie rozliczył się z dokumentacji pracy kierowcy. W ocenie skarżącego brak dokumentów kierowców był niezawiniony przez niego, co uzasadniało zastosowanie art. 92c ustawy. Stanowiska tego nie można podzieli. Należy zauważyć, że z analizy przepisów regulujących odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym wynika, że ma ona rozszerzony zakres, a wobec tego przedsiębiorca ponosi konsekwencje zarówno niewłaściwej organizacji przedsiębiorstwa, jak i braku należytego nadzoru nad osobami, którymi się posługuje (kierowcami). Jest to bowiem odpowiedzialność o charakterze administracyjnym, która nie jest oparta na zasadzie winy, a do stwierdzenia jej zaistnienia wystarczające jest - co do zasady - stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje, niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. Zaznaczyć przy tym należy, że odpowiedzialność przedsiębiorcy w powyższym zakresie nie jest odpowiedzialnością absolutną za cudze czyny (por. wyrok TK z dnia 4 lipca 2002 r., sygn. akt P 12/01, OTK-A 2002/4/50). Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym nie będzie więc prowadzone, w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Wskazane w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy przesłanki zwalniające z odpowiedzialności odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć (por. m.in. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10; wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 738/11; wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1016/11). Ponadto, zastosowanie powyższego przepisu jest możliwe, gdy przedsiębiorca wykaże stosownymi dowodami, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia lub że wystąpiły zdarzenia, których nie mógł przewidzieć. To bowiem on wywodzi skutki prawne z nich wynikające i to na nim spoczywa ciężar wykazania tych okoliczności i udowodnienia okoliczności objętych ich hipotezą (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 23 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 545/12). W kontrolowanym postępowaniu organy inspekcji transportu drogowego w sposób prawidłowy dokonały interpretacji obowiązującego stanu prawnego na tle zaistniałego stanu faktycznego i wyciągnęły trafne wnioski. Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wskazuje na okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, a więc na sytuacje powstałe w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy, np. klęski żywiołowe, katastrofy czy wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych. Wystąpienia tego rodzaju zdarzeń nie wykazano w niniejszej sprawie, stąd też skarżący jako przedsiębiorca poniósł konsekwencje materialne zaistniałych uchybień, chociaż nie był on ich bezpośrednim sprawcą. Jak już wyżej wskazano, uwolnienie się od odpowiedzialności administracyjnej wymaga od przedsiębiorcy wykazania stosownymi dowodowymi zaistnienia w danym stanie faktycznym przesłanek egzoneracyjnych. Nie można uwzględnić argumentacji skarżącego sprowadzającej się do zarzutu zgubienia pobranych od przedsiębiorcy dokumentów przez pracowników organu pierwszej instancji. Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, liczba pobranych zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu znajdujących się w aktach sprawy (63 sztuki) oraz liczba pobranych wykresówek (228 sztuk) pokrywa się z liczbami wpisanymi w karcie pobrań zapisów z urządzenia rejestrującego z dnia 2 maja 2013 r. Okoliczność, że w karcie pobrań podano, że dotyczą one okresu od 25 kwietnia 2012 r. do 20 kwietnia 2013 r., nie oznacza, że w tym okresie aktywność i odpoczynek kierowcy w każdym dniu pracy udokumentowana została wyłącznie pobranymi dokumentami. Skoro wśród 291 pobranych dokumentów nie ma wykresówki "[...]"za okres od godziny 19:00 dnia 2 marca 2013 r. do godziny 19:00 dnia 3 marca 2013 r. oraz wykresówek lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu w dniach 29- 31 marca 2013 r. oraz 1 - 8, 11, 13, 14, 15 kwietnia 2013 r., to zasadnie oceniono, że tych dokumentów nie okazano do kontroli. Nie można uwzględnić również wyjaśnień skarżącego dotyczących okoliczności nieokazania wykresówek kierowcy "[...]"z okresu 14 wrzesień 2012 r. - 31 października 2012 r. Skarżący miał obowiązek pobrania wykresówek i karty kierowcy najpóźniej w dniu ustania umowy zlecenia, to jest 31 października 2013 r. Stosownie bowiem do art. 15 ust. 2 zd. pierwsze rozporządzenia Rady (EWG) NR 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE-sp.07-1-227), przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Jednocześnie, zgodnie z art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U.EU.L Nr 102, poz. 1) przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców w taki sposób aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia (regulującego miedzy innymi czas pracy, przerwy oraz odpoczynek). Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Ponadto, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92. poz. 879 ze zm.). pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowców w formie: 1) zapisów na wykresówkach; 2) wydruków danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego; 3) plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego; 4) innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności; 5) rejestrów opracowanych na podstawie dokumentów, o których mowa w pkt 1-4. Zgodnie natomiast z ust. 2 ewidencję czasu pracy, o której mowa w ust. 1, pracodawca: 1) udostępnia kierowcy na jego wniosek; 2) przechowuje przez okres 3 lat po zakończeniu okresu nią objętego. Stosownie do art. 31 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany wystawić kierowcy wykonującemu przewóz drogowy zatrudnionemu u tego przedsiębiorcy zaświadczenie, w przypadku gdy kierowca: 1) przebywał na zwolnieniu lekarskim od pracy z powodu choroby; 2) przebywał na urlopie wypoczynkowym; 3) miał czas wolny od pracy; 4) prowadził pojazd wyłączony z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub Umowy AETR; 5) wykonywał inną pracę niż prowadzenie pojazdu; 6) pozostawał w gotowości w rozumieniu art. 9 ust. 1. Co więcej, w myśl ust. 3 wskazanego przepisu zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, wystawione na przeznaczonym do druku formularzu, o którym mowa w decyzji Komisji nr 2007/230/WE z dnia 12 kwietnia 2007 r. w sprawie formularza dotyczącego przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE L 99 z 14.04.2007, str. 14, z późn. zm.), przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego, a kierowca to zaświadczenie podpisuje. Treść cytowanych wyżej przepisów prawa wspólnotowego i krajowego prowadzi do wniosku, że to przedsiębiorca zobligowany został do przedstawienia uprawnionym do kontroli organom stosownych dokumentów, w szczególności wykresówek za wszystkie dni, kiedy dany kierowca wykonywał przewóz na rzecz przedsiębiorcy. Odstępstwem od tego obowiązku jest przedstawienie zaświadczenia o którym mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców (por. Wyrok NSA z 14 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 679/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wobec tego bezskuteczne były wyjaśnienia skarżącego, że brak wykresówek spowodowany był zawłaszczeniem ich przez kierowcę. Zaznaczyć należy, że przedsiębiorcę obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych zatrudnionych przez niego kierowców. Uwzględniając powyższe przyjąć należy, że prawidłowo stwierdzono w sprawie popełnienie naruszeń wymienionych w lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym i brak przesłanek egzoneracyjnych przewidzianych w art. 92c ustawy. Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżącego dotyczącego zbyt surowej kary za brak zaznaczenia aktywności kierowcy na odwrocie tarczy tachografu należy zauważyć, że kary przewidziane w załącznikach do ustawy o transporcie drogowym nie podlegają miarkowaniu. Decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej, co oznacza że organ administracyjny nie działa w ramach uznania administracyjnego i w przypadku stwierdzenia konkretnego naruszenia musi wymierzyć karę określoną w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.