II SA/Ol 923/11

WyrokWSA w Olsztynie2011-12-15

Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Marzenna Glabas, Tadeusz Lipiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia z tego powodu, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, mimo że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyłączająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, jest nieuprawniona i niweczy skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Sąd podkreślił, że kluczowe jest ustalenie, czy niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej przez opiekuna wynika z konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, niezależnie od jego stanu cywilnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M. K. z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ I instancji odmówił świadczenia, uznając, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą nie jest spowodowane koniecznością sprawowania opieki, a także powołując się na przepis wyłączający świadczenie, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, argumentując, że skarżąca nie zrezygnowała z pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy. Skarżąca wniosła skargę, podkreślając nieuleczalną chorobę męża i konieczność stałej opieki, która uniemożliwiła jej podjęcie pracy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1\ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2\ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" organ I instancji odmówił M. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem M. K. uznając, że niepodejmowanie przez stronę pracy zarobkowej nie jest spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad mężem, a także powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. K.. Wskazała w nim, że jej mąż od dłuższego czasu choruje na nieuleczalną chorobę, przez co wymaga stałej opieki, którą sprawuje odwołująca. Strona podniosła, że właśnie ze względu na konieczność sprawowania tej opieki została zmuszona do rezygnacji z pracy zawodowej. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium w uzasadnieniu decyzji wskazało na art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem przysługującym z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego niepodejmowania. Kolegium uznało, że wnioskodawca nie zrezygnowała z pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy oświadczeniach rodzinnych, w związku z czym nie spełnia przesłanki pozytywnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wskazano przy tym, że ostatnie zatrudnienie M. K. obejmowało okres od 3 marca 2008r. do 8 listopada 2008r., a stosunek pracy ustał w wyniku wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę. Ponadto ustał on przed zaliczeniem męża do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przerwa między końcem zatrudnienia a zaliczeniem do znacznego stopnia niepełnosprawności trwała ponad 2,5 roku. Brak jest zatem bezpośredniego związku przyczynowego między ustaniem zatrudnienia wnioskodawczyni a zaliczeniem niepełnosprawnego męża do znacznego stopnia niepełnosprawności. Organ podniósł również, że niepełnosprawny M. K. jest osobą pozostającą w związku małżeńskim. Przesłanka ta jednak jest w ocenie Kolegium przesłanką wtórną w stosunku do przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skargę na ww. decyzję wywiodła M. K.. Podkreśliła w niej, że jej mąż jest nieuleczalnie chory i już od 2000r. niezdolny do samodzielnej egzystencji. Skarżąca zaznaczyła, że jest jedyną osobą, która zajmuje się jej mężem. Przyznała, że z ostatniego zakładu pracy została zwolniona, jednocześnie stwierdzając, że i tak nie byłaby w stanie pracować, właśnie ze względu na wspomnianą konieczność intensywnej opieki nad ciężko chorym mężem. Do skargi dołączono protokół badań sądowo-lekarskich M. K. z dnia 6 lipca 2000r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139 po. 992 ze zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Wykładni powyższych przepisów nie można jednak dokonywać w sposób literalny, gdyż należy mieć na względzie zarówno orzecznictwo sądowoadministracyjne, jak i stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie. Zważyć należy, iż przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych korespondował z poprzednim brzmieniem art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, który przewidywał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka. Jak zauważył NSA w wyroku z dnia 26 kwietnia 2010r. (Sygn. akt I OSK 61/10) taka regulacja związana była z faktem, że obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka, zgodnie z art. 133 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.) istnieje do czasu, w którym dziecko jest już w stanie utrzymać się samodzielnie (chyba, że pozostaje w niedostatku). Obowiązek natomiast alimentacyjny między małżonkami, a nawet obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa, wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka (art. 130 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Z tego powodu ustawodawca ustalił, iż zawarcie związku małżeńskiego przez osobę wymagająca opieki powodowało, że rodzice dziecka, tracąc - z tą chwilą - obowiązek alimentacyjny względem niego, tracili jednocześnie prawo do pobierania na nie świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązek opieki nad taką osobą przechodził bowiem na współmałżonka, który - z mocy art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - miał od tego momentu m.in. obowiązek zaspakajania potrzeb nowopowstałej rodziny (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem oba omawiane przepisy były ze sobą powiązane. Jednakże wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07, OTK-A 2008/6/107) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż w art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy mamy do czynienia z pominięciem legislacyjnym, zawężającym w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ustawodawca pominął możliwość nabycia prawa do świadczenia przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone jest obowiązkiem alimentacyjnym. Przypisując znaczenie usankcjonowanemu prawnie obowiązkowi alimentacyjnemu, Trybunał uznał, iż skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, godząc dodatkowo w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji RP. Ponadto wskazując na wyrok z dnia 15 listopada 2006r., sygn. akt P 23/05, Trybunał zwrócił uwagę, iż świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych. Na skutek tego wyroku przepisem art. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 233, poz. 1456) zmieniono przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który obecnie przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka (w tym ostatnim przypadku z zastrzeżeniami jak poprzednio). Pomimo dokonywanych nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie został zmieniony, czy też uchylony. Należy jednak zważyć, iż literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 17 ust. 1 tej ustawy nie czyni zadość wywodom zawartym w cytowanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego odnoszącym się do nakazu właściwego odczytywania i stosowania treści art. 17 ust. 1 wskazanej ustawy. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a tej ustawy musi zatem być - zdaniem Sądu - odczytywane przez pryzmat przepisu art. 17 ust. 1. Jeżeli bowiem prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z istnienia obowiązku alimentacyjnego, to literalne odczytywanie normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych niweczyłoby skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim. Nieuprawniona jest zatem taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 60/09, wyrok z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1699/09, wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 115/10, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 723/09 oraz I OSK 722/09; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Pogląd, iż fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie wyklucza możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego uzyskał aprobatę w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010r. (Sygn. akt P 38/09). Dostrzec trzeba, że na gruncie niniejszej sprawy organ I instancji dokonał nieuprawnionej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, natomiast organ II instancji stwierdził, że przesłanka ta jest przesłanką wtórną w stosunku do przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Według Kolegium podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stronie było to, że wnioskodawczyni nie zrezygnowała z pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z czym nie spełnia przesłanki pozytywnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1 pkt 2 rzeczonej ustawy. W ocenie Sądu, Kolegium nie wykazało, iż niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą nie ma związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem. W tym kontekście podniesiono, że ostatnie zatrudnienie M. K. obejmowało okres od 3 marca 2008r. do 8 listopada 2008r., a stosunek pracy ustał w wyniku wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę i nastąpiło to przed zaliczeniem męża do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przerwa między końcem zatrudnienia a zaliczeniem do znacznego stopnia niepełnosprawności trwała ponad 2,5 roku. Brak jest zatem bezpośredniego związku przyczynowego między ustaniem zatrudnienia wnioskodawczyni a zaliczeniem niepełnosprawnego męża do znacznego stopnia niepełnosprawności. Jednocześnie Kolegium nie zakwestionowało, że wnioskodawczyni faktycznie opiekuje się swoim mężem, ani też tego, że pomoc ta jest niezbędna. W ocenie Sądu przywołana wyżej argumentacja organu jest bezzasadna. Organ arbitralnie stwierdził, że skarżąca nie zrezygnowała z pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, pomijając faktycznie tą część przepisu art. 17 ust. 1 rzeczonej ustawy, która stanowi o niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Tymczasem skarżąca stwierdziła jednoznacznie, że stan zdrowia jej męża i konieczność permanentnej opieki nad nim absolutnie uniemożliwiają jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. M. K. nie zaprzeczyła też, że została zwolniona z ostatnio wykonywanej pracy, jednak jak podniosła i tak nie mogła by jej dłużej wykonywać ze względu na pogarszający się stan zdrowia jej nieuleczalnie chorego męża. Organy nie wyjaśniły i nie uzasadniły w swoich decyzjach w sposób spójny i logiczny, że skarżąca z całą pewnością nie podejmuje pracy zarobkowej tylko i wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad chorym mężem. Dlatego też w toku ponownego rozpoznania sprawy zobowiązane będą, odnosząc się również do twierdzeń strony, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. To zaś pozwoli dopiero na poczynienie rozważań prawnych w kontekście przesłanki z art. 17 ust. 1 – niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Nadto, mimo, że organy zdają się nie kwestionować faktu sprawowania opieki przez skarżącą nad małżonkiem, zasadne byłoby jednak wyjaśnienie, czy faktyczna opieka jest tego rodzaju, iż uniemożliwiałaby jej podjęcie zatrudnienia, nawet gdyby otrzymała propozycję pracy. W tym celu warto precyzyjnie wyjaśnić jaki charakter ma opieka skarżącej nad mężem, w jakim stopniu absorbuje ona skarżącą i wpływa na jej codzienne funkcjonowanie i czy opiekę tą sprawuje sama skarżąca. Zbadanie wskazanych okoliczności przyczyni się z pewnością do rzetelnego wyjaśnienia tego czy M. K. nie podejmuje zatrudnienia tylko i wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad mężem. Jeśli jednak organ potwierdzi sprawowanie deklarowanej przez stronę skarżąca opieki, która uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia powinien zgodnie z przesłankami ustawowymi przyznać jej rzeczone świadczenie. Nie wyjaśniając wskazanych powyżej okoliczności, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, organ naruszył art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071). Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z treści zaś przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. Zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i w tym celu dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem (vide: wyrok NSA z dn. 21 grudnia 2000r., sygn. V SA 1816/00, publ. LEX nr 77645). Nadto organy czyniąc rozważania o związku przyczynowym pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki muszą mieć na uwadze, że każda osoba bez pracy, nawet bez faktycznej rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, może szukać pracy, może deklarować gotowość do jej podjęcia, co jednak nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyby osoba taka zwróciła się do organu z odpowiednim wnioskiem z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Wykładnia odmienna w sposób niedopuszczalny różnicowałaby sytuację osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy z tymi bezrobotnymi, którzy nie są zarejestrowani. Status osoby bezrobotnej nie może eliminować osoby zainteresowanej z grona tych osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa, w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych z możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Gdyby prawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2008r., sygn. akt I OSK 1364/07, wyrok NSA z dnia 24 października 2008r. sygn. akt I OSK 1758/07 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wyjaśnienie wskazanych tu okoliczności pozwoli na zastosowanie odpowiednich przepisów prawnych, jednakże zgodnie z zaprezentowaną w niniejszym wyroku ich wykładnią. W związku z tym organ winien przeprowadzić ponownie postępowanie wyjaśniające, mając na względzie powyższe wskazania Sądu. Nie ma natomiast znaczenia dla przedmiotowego rozstrzygnięcia to, że stosunek pracy skarżącej ustał przed zaliczeniem męża do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, a przerwa między końcem zatrudnienia a zaliczeniem do znacznego stopnia niepełnosprawności trwała ponad 2,5 roku, co zdaniem Kolegium stanowi o braku bezpośredniego związku przyczynowego między ustaniem zatrudnienia wnioskodawczyni a zaliczeniem niepełnosprawnego męża do znacznego stopnia niepełnosprawności. Jak już podniesiono istotna jest sama gotowość do podjęcia zatrudnienia, która jednocześnie nie może być zmaterializowana ze względu na konieczność opieki nad osobą bliska. Ponadto, mimo, że jak wynika z akt sprawy M. K. zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 26 lipca 2011r., to jego choroba trwa bardzo długo, postępuje i ma charakter ciężki. Już w załączonym przez skarżącą orzeczeniu lekarskim z dnia 6 lipca 2000r. oceniono M. K. jako osobę niezdolną do pracy i wymagającą opieki osób drugich w czynnościach życiowo koniecznych (akta sądowe, k. – 6). Organy nie powinny więc czynić teoretycznych wywodów o braku związku przyczynowego między ustaniem zatrudnienia skarżącej a zaliczeniem jej męża do znacznego stopnia niepełnosprawności, tylko zobowiązane są do ustalenia faktycznego zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki i oceny czy skala tych obowiązków uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w pkt 2 na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło