II SA/Ol 984/19

WyrokWSA w Olsztynie2020-02-11

Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Ewa Osipuk, Piotr Chybicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie, powołując się na cele statutowe związane z ochroną środowiska i dziedzictwa kulturowego, ma prawo do dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego dla robót budowlanych wykonanych z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego pozwolenia na budowę, jeśli postępowanie to nie dotyczy bezpośrednio naruszenia przepisów ochrony środowiska?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Stowarzyszenie nie wykazało przesłanek do dopuszczenia go do udziału w postępowaniu administracyjnym. Kluczowe było stwierdzenie, że postępowanie dotyczyło istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę w ramach Prawa budowlanego, a nie bezpośrednio naruszenia przepisów ochrony środowiska. Zgodnie z art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego, art. 31 k.p.a. nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, z wyjątkiem postępowań wymagających udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska. Ponieważ przedmiotowe postępowanie nie wymagało takich konsultacji, a Stowarzyszenie nie wykazało bezpośredniego związku między celami statutowymi a materialnoprawnym przedmiotem sprawy, ani interesu społecznego, odmowa dopuszczenia do udziału była zasadna.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie A wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego dla robót budowlanych wykonanych z istotnymi odstępstwami od pierwotnego pozwolenia. Stowarzyszenie powołało się na swoje cele statutowe związane z ochroną środowiska i zdrowia człowieka, wskazując na rzekome nieprawidłowości w instalacji kanalizacyjnej inwestycji, które mogą wpływać na rekultywację pobliskich jezior. Organ pierwszej instancji (PINB) odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia, uznając, że postępowanie nie dotyczy naruszenia przepisów ochrony środowiska. Organ odwoławczy (WINB) utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, podkreślając brak bezpośredniego związku między celami statutowymi Stowarzyszenia a przedmiotem postępowania oraz brak interesu społecznego, a także wyłączenie stosowania art. 31 k.p.a. w postępowaniach dotyczących pozwolenia na budowę, chyba że wymagają one udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia A.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 11 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2020 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia A na postanowienie ... Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia ... roku nr ... w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie budowy obiektu - oddala skargę. Stowarzyszenie A wystąpiło do Urzędu Gminy w "[...]" z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego (wobec robót budowlanych wykonanych z odstępstwami w stosunku do projektu zatwierdzonego decyzją Urzędu Rejonowego w "[...]" z dnia "[...]" dot. budowy budynku mieszkalnego z wynajmem pokoi, z przyłączami i instalacjami wewnętrznymi na działce nr "[...]" w obrębie "[...]". Stowarzyszenie wskazało, iż jego celem statutowym jest m.in. ochrona środowiska naturalnego zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, ze szczególnym uwzględnieniem miejscowości "[...]" i otulin Jezior: "[...]"; dbałość o zachowanie zdrowia człowieka, dbałość o zachowanie dziedzictwa kulturowego. W ocenie Stowarzyszenia, inwestycja zawiera nieszczelną instalację kanalizacji (niezgodną z pozwoleniem na budowę, sztuką budowlaną, która nie ma pozwolenia na użytkowanie). Nieprawidłowości przy realizacji tej inwestycji, w ocenie Stowarzyszenia, wpływają na skuteczność procesu rekultywacji ww. jezior oraz podlegają ochronie w ramach realizacji celów statutowych Stowarzyszenia. Powyższy wniosek został przekazany do Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego. Postanowieniem z dnia "[...]", działając na podstawie art. 31 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn zm.), dalej: k.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w "[...]" (dalej jako: "PINB" lub "organ pierwszej instancji") odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia A do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zatwierdzenia projektu zamiennego dla robót budowlanych dot. budowy budynku mieszkalnego z wynajmem pokoi, z przyłączami i instalacjami wewnętrznymi na działce nr "[...]" w obrębie "[...]", gm. "[...]". W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał m.in., że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte z uwagi na stwierdzone istotne odstępstwa przy realizacji odbudowy zniszczonego podczas pożaru budynku. Cele statutowe Stowarzyszenia mogą uzasadnić dopuszczenie do udziału w postępowaniu dot. naruszenia ustawy Prawo budowlane, gdzie jednym z założeń jest również ochrona środowiska np. w zakresie samowolnej zabudowy zbiorników wodnych lub samowolnej budowy na terenach rezerwatu przyrody. Prowadzone postępowanie w zakresie robót budowlanych nie dotyczy naruszenia przepisów ochrony środowiska. Inwestor realizował swoje zamierzenie budowlane na podstawie pozwolenia na budowę, niezgodnie z tym pozwoleniem, ale jednak nie były to roboty wykonywane na terenie rezerwatu przyrody. Ponadto PINB wskazał, że sprawdzi przedłożoną przez inwestora dokumentację m.in. pod względem wymogów określonych w rozporządzeniu z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. W związku z powyższym, organ pierwszej instancji, analizując wniosek Stowarzyszenia, nie dopatrzył się interesu prawnego (społecznego), uzasadniającego dopuszczenie do prowadzonego postępowania administracyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie Stowarzyszenie zarzuciło mu naruszenie: - naruszenie art. 31 § 1 i 2 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, a wynikające z błędnego przyjęcia, iż Stowarzyszenie nie wykazało powiązania przedmiotu postępowania z jego celami statutowymi oraz istnieniem interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu; - naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się tym, że zaniechano podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym przede wszystkim wyjaśnienia, czy cele statutowe wnioskującego Stowarzyszenia są tożsame z przedmiotem postępowania, w którym chce ono uczestniczyć oraz czy Stowarzyszenie ma interes społeczny w tym zakresie; - art. 9 k.p.a., poprzez zaniechania wezwania Stowarzyszenia do uzupełnienia wniosku w sytuacji, gdy organ miał wątpliwości, czy Stowarzyszenie legitymuje się interesem uzasadniającym dopuszczenie go do udziału w sprawie. Po rozpatrzeniu zażalenia strony, postanowieniem z dnia "[...]", wydanym na podstawie art. 31 § 1 i 2 i art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1198 z późn. zm.), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB" lub "organ odwoławczy"), utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że rozstrzygniecie kwestii udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby musi być połączone z rozważeniem, czy w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy za udziałem organizacji przemawia interes społeczny i czy jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. W ramach oceny, czy żądanie organizacji społecznej jest uzasadnione na tle konkretnej sprawy, organ musi rozważyć, czy pomiędzy celami statutowymi organizacji a przedmiotem sprawy administracyjnej zachodzi bezpośredni związek w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a. Między celami statutowymi organizacji społecznej a materialnoprawnym przedmiotem sprawy musi bowiem zachodzić prawny związek w tym znaczeniu, że cele statutowe tej organizacji mogą mieć wpływ na sposób załatwienia sprawy, w szczególności na treść rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca, w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, wprost wyłączył stosowanie art. 31 k.p.a. do postępowań w sprawie pozwolenia na budowę. Powołana norma dotyczy postępowań w sprawie pozwolenia na budowę, a nie jedynie w sprawie wydania pozwolenia na budowę, z wyjątkiem postępowań w tym przedmiocie wymagających udziału społeczeństwa, w których organizacje te, powołując się na swoje cele statutowe, mogą uczestniczyć. Katalog spraw, w których udział społeczeństwa musi być zagwarantowany, został określony precyzyjnie. Postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jest bowiem tylko takie postępowanie, co do którego wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa jest przewidziany konkretnym przepisem administracyjnego prawa materialnego. Takim przepisem jest art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Tym samym, należy zgodzić się z PINB, że wnioskujące Stowarzyszenie w postępowaniu prowadzonym w trybie ustawy Prawo budowlane, mogłoby skutecznie ubiegać się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, kiedy jego przedmiot wiązałby się z ochroną środowiska (np. inwestycją zrealizowaną na terenie parku krajobrazowego, samowolną zabudową działki jeziornej, inwestycją wymagająca konsultacji w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko). Tymczasem, przedmiotowa inwestycja została zrealizowana na podstawie pozwolenia na budowę. Inwestycja ta znajduje się na działce prywatnej Inwestora, a nie na terenie rezerwatu przyrody (jeziora "[...]"). Stwierdzenie przez organ pierwszej instancji istotnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę skutkowało wszczęciem postępowania naprawczego w trybie ustawy Prawo budowlane. Postępowanie naprawcze prowadzone jest w trybie art. 50-51ustawy Prawo budowane nie wymaga tu konsultacji środowiskowych w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Nieprawidłowości, zastrzeżeń, ani potrzeby udziału, czy dokonania uzgodnień co do przedmiotowej inwestycji nie zgłosiły organy działające w trybie ustawy o ochronie środowiska czy ustawy Prawo wodne (organy nadzoru budowlane działają jedynie w zakresie swojej właściwości rzeczowej określonej w ustawie Prawo budowlane, zatem dla ochrony środowiska w trybie odrębnych ustaw upoważnione są inne właściwe organy). Zarządca działki jeziornej również, nie zgłaszał nieprawidłowości lub też oddziaływania przedmiotowej inwestycji na teren jeziora "[...]". Stowarzyszenie nie wykazało w jaki prawny, a nie w jaki jedynie faktyczny sposób cele statutowe uzasadnią udział w przedmiotowym postępowaniu. WINB podniósł dodatkowo, że Stowarzyszenie we wniosku, jak i w piśmie uzupełniającym, wykazuje głównie jedynie partykularne interesy wynikające z ewentualnych roszczeń odszkodowawczych wobec osób trzecich względem działań wpływających na realizację zakładanych rezultatów z podjętych przez Stowarzyszenie prac rekultywacyjnych (polegających na wprowadzeniu substancji hamujących rozwój glonów do cieków uchodzących do jeziora "[...]" poprzez złożenie kruszyw keramzytowych lub równoważnych kruszyw lekkich) oraz statusu Stowarzyszenia jako użytkownika prawa rybackiego obwodu rybackiego jeziora "[...]". W ocenie organu drugiej instancji, partykularne prawa i obowiązki Stowarzyszenia wynikające z ewentualnych roszczeń cywilnych nie mogą stanowić uzasadnienia dopuszczenia organizacji społecznej w trybie art. 31 § 1 k.p.a., który to przepis nie podlega wykładni rozszerzającej. Stowarzyszenie nie wykazało zatem interesu społecznego uzasadniającego jego udział w przedmiotowym postępowaniu. Tym samym, cele statutowe Stowarzyszenia nie stanowią materialnej podstawy dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu. W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na postanowienie WINB, Stowarzyszenie, reprezentowane przez pełnomocnika, zarzuciło mu naruszenie: - art. 31 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w sprawie, a wynikające z błędnego przyjęcia, iż Stowarzyszenie nie wykazało powiązania przedmiotu postępowania z jego celami statutowymi oraz istnienia interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, w sytuacji, gdy z treści statutu oraz okoliczności podnoszonych przez Stowarzyszenie jednoznacznie wynika jego powiązanie z przedmiotem toczącego się postępowania oraz istnienie i konieczność ochrony interesu społecznego w toczącym się postępowaniu, co skutkowało bezzasadnym utrzymaniem w mocy decyzji o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie. - art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się tym, że zaniechano podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym przede do wszystkim wyjaśnienia, czy cele statutowe wnioskującego Stowarzyszenia są tożsame z przedmiotem postępowania, w którym chce ono uczestniczyć oraz czy Stowarzyszenie ma interes społeczny w tym zakresie, a wydane w niej rozstrzygnięcie zostało oparte na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim Statutu Stowarzyszenia i uznanie, iż brak jest interesu prawnego stowarzyszenia. W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik Stowarzyszenia wniósł o uchylenie zakwestionowanego rozstrzygnięcia WINB, jak też postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jest tylko takie postępowanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, sąd administracyjny bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu administracyjnego w aspekcie przepisów administracyjnego prawa materialnego, określających prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Wojewódzki sąd administracyjny może zakwestionować zaskarżony akt tylko wtedy, gdy jest on niezgodny z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. - organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W myśl art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a., organizacje społeczne to organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne. Dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracji w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek. Przesłankami tymi są cele statutowe organizacji uzasadniające dopuszczenie jej do udziału w sprawie oraz interes społeczny, który za tym dopuszczeniem przemawia. Spełnienie tych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji. Niespełnienie chociażby jednej przesłanki skutkuje tym, że organ administracji winien odmówić dopuszczenia organizacji udziału w postępowaniu. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, czy poszczególnym jej członkom, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 257). Przez cel statutowy uzasadniający dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie należy rozumieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej. Organ powinien zatem ocenić, czy między celami statutowymi organizacji społecznej, a przedmiotem sprawy administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Jednakże nawet wtedy, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny, a w zasadzie brak tego interesu w przystąpieniu organizacji do udziału w postępowaniu. (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286). Podkreślić należy, iż przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich, nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego, zmienia układ praw procesowych strony (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 897/08). Także w wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2161/10, NSA wskazuje, iż organizacja społeczna powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu winna uprawdopodobnić, że przyczyni się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów (wyrok NSA z 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1038/08). Organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innego podmiotu musi zatem działać w interesie społecznym, w ramach wyznaczonych celów statutowych. Przez interes społeczny rozumie się zaś dyrektywę nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. W tym miejscu należy też wskazać na postanowienia art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186). Zgodnie z tym przepisem - stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Zgodnie z art. 31 k.p.a., organizacja społeczna, jaką jest również stowarzyszenie, może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zgodnie z § 3 tego artykułu, organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. Jeżeli organizacja społeczna nie uczestniczy w postępowaniu na prawach strony, może za zgodą organu administracji publicznej przedstawić temu organowi swój pogląd w sprawie, wyrażony w uchwale lub oświadczeniu jej organu statutowego (art. 31 § 5 k.p.a.). Wyrażona w powołanym przepisie k.p.a. zasada ma charakter ogólny. Ustawodawca w art. 28 ust.3 Prawa budowlanego, normą o treści: "Przepisu art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę", wyłączył stosowanie tej zasady w określonym postępowaniu administracyjnym. W myśl reguły kolizyjnej: lex specialis derogat legi generali, w postępowaniu wszczętym wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę, organizacja społeczna spoza kręgu osób wymienionych w ust. 2 art. 28 Prawa budowlanego, nie tylko nie może uczestniczyć, jako strona, ale nie może również w sposób prawnie uzasadniony przedstawiać organowi prowadzącemu postepowanie swego poglądu w sprawie. Ust. 4 art. 28 Prawa budowlanego stanowi, że przepisów ust. 2 i 3 nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wymagającym udziału społeczeństwa, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W takim przypadku należy stosować art. 44 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Z powyższego wynika, że zasadą jest wyłączenie udziału organizacji społecznych ze wszystkich postępowań prowadzonych w sprawie pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego), z wyjątkiem postępowań w tym przedmiocie wymagających udziału społeczeństwa, w których organizacje te, powołując się na swoje cele statutowe, mogą uczestniczyć. Katalog spraw, w których udział społeczeństwa musi być zagwarantowany, został określony precyzyjnie. Postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jest bowiem tylko takie postępowanie, co do którego wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa jest przewidziany konkretnym przepisem administracyjnego prawa materialnego. Brak takiej regulacji jest więc równoznaczny z zaliczeniem określonego postępowania do grupy spraw niewymagających udziału społeczeństwa (wyrok NSA z 14 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 972/16). W myśl art. 61 ust. 1 pkt. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283), ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się bądź w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, bądź też w ramach postępowania w sprawie wydania jednej z enumeratywnie wyliczonych decyzji, w tym decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 72 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy). W ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadzona jest wyłącznie w ściśle określonych przypadkach: 1) jeżeli konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, została stwierdzona przez właściwy organ do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy); 2) na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia, złożony do organu właściwego do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy); 3) jeżeli organ właściwy do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę stwierdził, że we wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę zostały dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 72 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy). Ma więc rację WINB, że postępowanie naprawcze prowadzone w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowane, nie wymaga konsultacji środowiskowych w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. W przedmiotowej sprawie nie zaistniała zatem konieczność uzyskania przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Ponadto, nieprawidłowości, zastrzeżeń, ani potrzeby udziału, czy dokonania uzgodnień co do przedmiotowej inwestycji nie zgłosiły organy działające w trybie ustawy Prawo ochrony środowiska, czy ustawy Prawo wodne. Z powyższych względów, zarzuty skargi w zakresie naruszenia wskazanych w nich przepisów procesowych nie są zasadne. Nie doszło również do naruszenia przepisów materialnoprawnych. Organy obu instancji dokonały, w ocenie Sądu, rzetelnej i wnikliwej oceny sprawy w zakresie żądania skarżącego – dopuszczenia go do udziału w sprawie w charakterze strony lub na prawach strony i wydały postanowienia odpowiadające prawu. Tym samym, skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło w trybie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W myśl zaś art. 120 p.p.s.a. - w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło