II SAB/Ol 36/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Inspektora Służby Więziennej w udostępnieniu informacji publicznej I. oddala skargę; II. przyznaje pełnomocnikowi skarżącego - radcy prawnemu A. H. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W złożonej do tut. Sądu skardze R. S., zwany dalej "skarżącym", zarzucił, że Okręgowy Inspektor Służby Więziennej nie rozpoznał jego wniosku z dnia 25 stycznia 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia wnioskowanej informacji, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Służby Więziennej wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Podniósł, że do organu nie wpłynął żaden wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, gdyż w przeciwnym razie zostałby rozpoznany i udzielono by skarżącemu odpowiedzi pozytywnej lub negatywnej. Zauważył, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na okoliczność wniesienia przedmiotowego wniosku do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej. Zgodnie zaś z zasadą wynikającą z art. 6 Kodeksu cywilnego, ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z faktu wywodzi skutki prawne. W wykonaniu zarządzenia z dnia 24 maja 206 r. skarżący został wezwany do przedłożenia, w terminie 14 dni, od daty otrzymania wezwania, kopii wniosku z dnia 25 stycznia 2016 r. o udzielenie informacji publicznej. Pismem z dnia 6 czerwca 2016 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o wydłużenie terminu wykonania wezwania o 7 dni, gdyż nie otrzymał korespondencji od skarżącego. Następnie pismem z dnia 27 czerwca 2016 r., wniósł o zwrócenie się do Zakładu Karnego w "[...]", celem przedłożenia korespondencji skarżącego w zakresie kopii przedmiotowego wniosku. Na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że zobowiązany przez Sąd, zwracał się do skarżącego o przekazanie wniosku, z którym występował on do Okręgowego Inspektora Służby Więziennej. W czasie rozmowy telefonicznej, skarżący przekazał mu, że w Zakładzie Karnym w "[...]" nie pozwolono mu przekazać tego wniosku. Podał, że w rozmowie telefonicznej, skarżący zobowiązał go, aby wystąpił z wnioskiem do Sądu, aby to Sąd wystąpił do Zakładu Karnego o umożliwienie mu przekazania wniosku z 25 stycznia 2016 r. Wyjaśnił, że z tego co pamięta z rozmowy telefonicznej ze swoim klientem wynikało, że posiada on kopię wniosku z dnia 25 stycznia 2016 r., jednak nie mógł jej wysłać, bo zakład karny to uniemożliwił. Wyjaśnił ponadto, że nie zna treści pisma strony skarżącej, jak również strona nie poinformowała go, co jest przedmiotem tego wniosku. Sąd postanowił na rozprawie zwrócić się do Dyrektora Zakładu Karnego w "[..]" o udzielenie informacji, czy skarżący przebywający w Zakładzie Karnym w "[...]" występował z korespondencją do Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej po dniu 25 stycznia 2016 r. i czy korespondencja ta została przekazana, w terminie 14 dni. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 23 września 2016 r. Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego w "[...]" poinformował, że z rejestru korespondencji urzędowej wychodzącej osadzonych wynika, iż po dniu 25 stycznia 2016 r., skarżący występował z korespondencją do Dyrektora Okręgowego SW w dniach 21 i 29 marca 2016 r. Korespondencja ta została przekazana operatorowi pocztowemu. Dyrektor Okręgowy SW w piśmie z dnia 18 października 2016 r. poinformował, że pismo skarżącego z dnia 29 marca 2016 r. stanowi skargę do Sądu na bezczynność, która to skarga wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wpłynęła do organu w dniu 5 kwietnia 2016 r., zaś korespondencja z dnia 21 marca 2016 r., nie wpłynęła do Inspektoratu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Przedmiotem niniejszego postępowania jest bezczynność Okręgowego Inspektora Służby Więziennej w zakresie udostępniania informacji publicznej na wniosek skarżącego, przy czym istotą sporu jest skuteczność złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 2058, z późn. zm.), dalej jako: "u.d.i.p.", informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nakłada na podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej określone obowiązki. Winien on albo udzielić takiej informacji w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., albo odmówić jej udostępnienia trybie decyzji administracyjnej, o czym stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p., lub też umorzyć postępowanie (w przypadku, o którym mowa w art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Tylko w sytuacji gdy żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej, brak jest podstaw do wydawania decyzji i należy jedynie wnioskodawcę poinformować pismem, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2003 r., sygn. II SA/Gd 1153/03, LEX nr 299295). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku gdy informacja nie może być udostępniona ze względu na przepisy o tajemnicy ustawowo chronionej lub prawo do prywatności (art. 5 u.d..i.p.), podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej powinien wydać decyzję, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Jak wynika z powołanych przepisów art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1 u.d.i.p., warunkiem udostępnienia informacji jest złożenie przez osobę zainteresowaną wniosku o udzielenie konkretnej informacji publicznej. Wniosek taki nie wymaga specjalnej formy, ani też wykazania przez wnioskodawcę interesu w uzyskaniu określonych wiadomości. Dopóki jednak wniosek nie zostanie złożony, nie można zarzucić organowi zobowiązanemu do udostępnienia informacji publicznej jakichkolwiek nieprawidłowości dotyczących udostępnienia, a przede wszystkim zarzucić, że jest bezczynny w rozpoznaniu wniosku. Należy bowiem wyjaśnić, że bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej zaistnieje, gdy w ustawowo określonym terminie właściwy organ nie zareagował na wniosek o udostępnienie informacji publicznej albo wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania stosownym aktem administracyjnym lub nie podjął wymaganej czynności. Na gruncie spraw z zakresu informacji publicznej bezczynność zachodzi w szczególności wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznych, pomimo dysponowania żądaną informacją publiczną, nie udostępnia jej zgodnie z art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1, tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, bądź też w tym terminie nie wydał, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (co jest uzasadnione, np. wobec stwierdzenia, że żądana informacja objęta jest ograniczeniem opisanym w art. 5 ust. 1 i 2). W razie odmowy udostępnienia informacji publicznej, do wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, w formie odpowiadającej decyzji administracyjnej, obowiązane są na mocy art. 17 ust. 1 u.d.i.p. poza organami administracji publicznej również inne podmioty wymienione w art. 4. Podnieść też należy, że nie stanowi odmowy udzielenia informacji publicznej wskazanie, że się ich nie posiada. O tym fakcie organ jednak winien powiadomić wnioskodawcę pisemnie, wskazując, jeśli posiada taką wiedzę, gdzie zainteresowany może uzyskać żądane informacje. Organ nie ma natomiast obowiązku wydawania w takiej sytuacji decyzji administracyjnej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2002 r., sygn. akt II SAB 289/02). Z powyższego wynika, że składając wniosek o udzielenie informacji publicznej wnioskodawca nakłada na podmiot zobowiązany określone obowiązki, np. co do terminu rozpoznania wniosku czy formy udzielenia informacji publicznej, z uchybieniem którym może wiązać się ewentualna bezczynność podmiotu zobowiązanego. Innymi słowy, dopóki organ, czy inny podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, nie otrzyma stosownego wniosku w ogóle nie może pozostawać w bezczynności (zob. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1187/16, dostępny [w:] Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej wprowadzają minimum formalizmu w zakresie procedury wnioskowej. W celu udzielenia odpowiedzi niezbędnym jest jednak, aby złożony wniosek o udostępnienie informacji dotarł do adresata. Ciężar dowodu w tym zakresie obciąża wnioskodawcę. Zdaniem Sądu, w sytuacji gdy adresat nie potwierdza otrzymania wniosku, samo twierdzenie strony skarżącej o wysłaniu przesyłki zawierającej żądanie udostępnienia określonej informacji publicznej, należy uznać za niewystarczające dla udowodnienia spornej okoliczności. Dla wykazania skuteczności doręczenia konieczne jest posługiwanie się dowodem doręczenia. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie posiada dowodu doręczenia wniosku adresatowi, który fakt ten kwestionuje. W świetle powyższego – wobec niedoręczenia organowi wniosku, w dacie wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Stosowny wniosek nie został bowiem przed datą wniesienia skargi złożony przez skarżącego. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 § 1 tej ustawy i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805). Sąd uwzględnił § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715), z którego wynika, że chociaż to rozporządzenie weszło w życie z dniem 2 listopada 2016 r., to jednak w sprawach wszczętych i niezakończonych przed tą datą, stosuje się przepisy dotychczasowe, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Sąd stwierdził, że nie ma podstaw prawnych do zasądzenia wydatków radcy prawnego w wysokości 259,25 zł, zawartych w spisie kosztów złożonym na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. Przyznanie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu zwrotu kosztów podróży na rozprawę jest możliwe pod warunkiem zarządzenia przez sąd takiego stawiennictwa, stosownie do art. 91 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z dnia: 11 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 2943/11; 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 838/13, CBOSA). Nie ma też podstaw do przyznania pełnomocnikowi strony skarżącej zwrotu poniesionych przezeń szeroko rozumianych kosztów korespondencji z Sądem i stroną. Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury, zakres wydatków profesjonalnego pełnomocnika nie może być rozszerzany na wydatki drobne i zwykle występujące przy okazji prowadzenia procesu sądowego, do których zaliczają się między innymi koszty korespondencji. Przyjmuje się, że tego typu wydatki są rekompensowane pełnomocnikowi w ramach przyznanego mu wynagrodzenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 30/12 oraz postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Opolu z dnia 28 września 2005 r., sygn. akt I SA/Op 73/05 i w Gdańsku, z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 663/14, CBOSA).