II SAB/Ol 55/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta O. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia odrzucić skargę. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W dniu 9 kwietnia 2024 r. P. R. (dalej jako: "skarżący"), wniósł za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję tego organu z dnia 6 marca 2024 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta [...] w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami od dnia 20 grudnia 2023 r. do 18 grudnia 2026 r. W skardze na powyższą decyzję zawarty został m.in. zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ I instancji. W wykonaniu wezwania sądu, pismem z 3 czerwca 2024 r. skarżący wyjaśnił, że wnosi o potraktowanie jego skargi także na przewlekłość postępowania organu. Wobec powyższego skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez wymieniony organ została wyłączona do odrębnego rozpoznania i nadano jej sygn. akt II SAB/Ol 55/24. W odpowiedzi na wezwanie Sądu dotyczące informacji czy skarżący składał ponaglenie do właściwego organu na niezałatwienie sprawy w terminie, pismem procesowym z dnia 7 lipca 2024 r. skarżący poinformował, że nie składał ponaglenia, gdyż nic nie wiedział o tym, że toczy się w stosunku do niego jakieś postępowanie. Organ I instancji nie zawiadomił go bowiem w sposób prawidłowy o wszczęciu postępowania, gdyż w pierwszym liście podano niewłaściwy numer mieszkania, zaś pozostała korespondencja była wysyłana na nieprawidłowe lub nieaktualne adresy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest zawsze badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Oznacza powyższe, że badanie legalności aktów administracyjnych, bezczynności lub przewlekłości postępowania organu poddanych kognicji sądu administracyjnego możliwe jest wówczas, gdy skarga spełnia wymogi formalne, została złożona w terminie oraz, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, należało zatem zbadać dopuszczalność skargi wniesionej w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej jako: "p.p.s.a.", obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 (są to sprawy obejmujące decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjęte poza szeroko rozumianym postępowaniem administracyjnym) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. sprawy obejmujące indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinie zabezpieczające). W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak. Z treści art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024r. poz. 572) dalej jako: "k.p.a." wynika, że bezczynność to stan niezałatwienia sprawy w określonym przepisami terminie. Przewlekłość zaś występuje, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Natomiast przez przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej należy rozumieć brak należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy. Przewlekłość postępowania obejmuje takie przypadki prowadzenia postępowania jak np.: wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy, stan zastoju procesowego wynikający z zaniechania lub wadliwości działań organu (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Ol 9/12; z dnia 21 kwietnia 2016r., sygn. akt II SAB/Ol 85/15, publ. Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA"). Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności kończących postępowanie w sprawie (art. 149 § 1 p.p.s.a.), jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Dlatego w orzecznictwie sądowym podkreśla się specyfikę badania takich skarg, która polega na tym, że sąd ogranicza się do skontrolowania, czy organ rzeczywiście nie podjął stosownych działań w załatwieniu wniosku, do którego był zobowiązany. Oznacza to, że rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd nie wnika jaka decyzja powinna zapaść w sprawie, a bierze pod rozwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie administracyjne albo została dokonana stosowna czynność (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1628/14, publ. w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Prezydent O. (dalej jako: "organ I instancji"), któremu skarżący zarzuca przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, postępowanie to zakończył decyzją z 21 grudnia 2023 r. nr [...], która następnie została poddana kontroli w trybie odwoławczym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, którego z kolei decyzja została zaskarżona do tut. Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 351/24. Oznacza powyższe, że w czasie wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania organ I instancji nie pozostawał już w zwłoce w załatwieniu wniosku, a co za tym idzie nie było już podstaw do wywodzenia skargi, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Zgodnie z uchwałami Naczelnego Sądu Administracyjnego: sygn. akt II OPS 5/19 z 22 czerwca 2020 r. i II OPS 1/21 z 7 marca 2022 r. (publ. w CBOSA), skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wniesiona po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Skład orzekający jest związany stanowiskiem wyrażonym w wymienionych uchwałach NSA, zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Oznacza powyższe, że art. 269 § 1 p.p.s.a. nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że wystąpi o rozstrzygnięcie powstałego zagadnienia prawnego odpowiedniemu składowi. W niniejszej w sprawie sąd podziela w całości pogląd zaprezentowany w powołanych uchwałach NSA. W postanowieniu z 23 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1096/20 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "skoro w momencie wniesienia skargi nie występował zarzucany skargą stan przewlekłości postępowania, bowiem postępowanie to zostało uprzednio zakończone decyzją (...) to – w kontekście wskazanej wyżej uchwały 7 sędziów NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. – brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie stwierdzania o tym, czy organ administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.)". W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 58 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.