II SAB/Ol 68/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. W. na bezczynność Wójta Gminy L. w dopuszczeniu do udziału w postępowaniu na prawach strony postanawia 1. Odrzucić skargę. 2. Zwrócić uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł (dwieście). WSA/post.1 - sentencja postanowienia P. W. (skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Wójta Gminy L. w dopuszczeniu do udziału w postępowaniu na prawach strony. Wskazał, że złożył wniosek o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie fermy drobiu. Natomiast organ faktycznie, pomimo złożenia ponaglenia oraz wezwania do usunięcia bezczynności i wydania aktu, odmówił uznania skarżącego za stronę. Konsekwentnie odmawia nadania tej odmowie formy aktu administracyjnego. Podniósł, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie. Źródłem interesu prawnego właściciela nieruchomości pozostaje w szczególności prawo własności chronione art. 140 k.c. oraz zakaz immisji z art. 144 k.c. Jeżeli planowana inwestycja może powodować oddziaływanie w postaci emisji odorów, hałasu, pyłów lub wzmożonego ruchu transportowego, to właściciel nieruchomości położonej w zasięgu tych oddziaływań posiada interes prawny w postępowaniu dotyczącym dopuszczalności realizacji takiej inwestycji. Planowana inwestycja będąca przedmiotem postępowania dotyczy fermy drobiu - przedsięwzięcia o charakterze uciążliwym dla środowiskowa, mogącego generować oddziaływania rozprzestrzeniające się na znaczne odległości, w szczególności w zakresie emisji odorów, hałasu technologicznego instalacji wentylacyjnych, emisji pyłów i związków chemicznych oraz zwiększonego ruchu pojazdów ciężkich. Oddziaływania te mogą wpływać na sposób korzystania z nieruchomości skarżącego oraz prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. Wskazując na powyższe wniósł o stwierdzenie bezczynności Wójta Gminy L. w sprawie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony oraz zobowiązanie organu do wydania aktu administracyjnego (postanowienia) rozstrzygającego o statusie strony. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Niniejsza skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – p.p.s.a.), z uwagi na to, iż nie dotyczy spraw objętych zakresem działania sądów administracyjnych, który został określony w art. 3 i 4 wskazanej ustawy. Czynność polegająca na odmowie dopuszczenia do postępowania administracyjnego w charakterze strony nie została bowiem ujęta w ramy decyzji administracyjnej, nie mieści się także w katalogu postanowień określonych w art. 3 § pkt 2 i 3 p.p.s.a. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują podstawy do wydawania aktów administracyjnych w zakresie uznania danej osoby za stronę lub pozbawienia tego statusu w postępowaniach administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 1986 r., III SA 97/86, opub. w ONSA 1987, nr 2, poz. 46; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 1998 r., IV SA 1643/97, opub. LEX nr 45643; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 października 1998 r., III SA 955191, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 1999 r., III SA 4729/97). Czynność polegająca na odmowie dopuszczenia do postępowania administracyjnego w charakterze strony nie jest nadto aktem prawa miejscowego, czy aktem nadzoru. Niniejsza skarga nie dotyczy też sporu kompetencyjnego ani bezczynności organów administracji w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji, zaskarżalnych postanowień, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Powyższa czynność, o której organ poinformował skarżącego nie mieści się w kategorii aktów lub czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. kategorii innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa z kilku względów. Zgodnie z brzmieniem art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Określenie "wynikające z przepisów prawa" należy wiązać wyłącznie z przepisami o charakterze materialnym, tylko bowiem prawo materialne może przyznać, stwierdzić albo uznać uprawnienie lub obowiązek (tak: W. Czerwiński, Glosa do uchwały NSA z dnia 7 grudnia 1998 r., FPS 18/98, OSP 2000/6/84; postanowienie NSA z 2 grudnia 1998 r., I SAB/Ka 16/98, ONSA 1999/2/74). Tymczasem art. 28 k.p.a., z którego skarżący mógłby wywodzić swoje prawo "bycia stroną" w postępowaniu administracyjnym ma charakter ściśle procesowy i zawiera jedynie pojęcie strony. Nie ma natomiast charakteru przyznającego konkretnym kategoriom podmiotów statusu strony w postępowaniu administracyjnym. Wyjaśniając szerzej powyższą kwestię należy wskazać, że z dyspozycji art. 28 k.p.a. nie można wyprowadzić umocowania do wydawania decyzji bądź postanowień o dopuszczeniu do udziału w sprawie w charakterze strony określonych podmiotów. Uprawnienie takie nie wynika również z innych uregulowań Kodeksu postępowania administracyjnego, za wyjątkiem art. 31 § 2 k.p.a., który to przepis stanowi, że organ administracji publicznej postanowieniem dopuszcza do udziału w postępowaniu organizację społeczną, a na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Mając na uwadze powyższe, brak jest podstawy prawnej do wydania czy to decyzji, czy nawet postanowienia w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu podmiotu nie będącego organizacją społeczną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 855/07, LEX nr 1016346, wyrok NSA z dnia 2 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 293/06, LEX nr 505583). Art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. odnosi się także tylko do takich działań administracji publicznej, które nie są podejmowane w sformalizowanych postępowaniach – jurysdykcyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, nie mieszczą się więc w zakresie objętym art. 3 § 2 pkt 1-3 cytowanej ustawy (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, str. 80-81). Wszelkie działania i czynności organu administracji podjęte w ramach postępowania jurysdykcyjnego, egzekucyjnego, czy zabezpieczającego mogą być bowiem kwestionowane w drodze zwyczajnych i nadzwyczajnych środków zaskarżenia przysługujących od decyzji czy określonej grupy postanowień, które podejmowane są niejako w następstwie owych działań i czynności. Ponieważ więc w przedmiotowej sprawie skarga dotyczy czynności podejmowanych przez organ w toku postępowania jurysdykcyjnego, a więc mających w konsekwencji wpływ na kształt i treść końcowej decyzji, przeto możliwe będzie jej kwestionowanie bądź w drodze odwołania, w przypadku decyzji nieostatecznej, bądź też w drodze wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4), gdy decyzja zyska przymiot ostatecznej. Po wyczerpaniu zaś toku instancji w obydwu przypadkach przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w oparciu o art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Nadto należy zauważyć, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego działania, które polegają wyłącznie na wyjaśnianiu określonych przepisów prawa, wypowiadaniu poglądów i opinii prawnych na temat treści i znaczenia określonych norm prawnych, wyrażaniu stanowiska na temat stosowania określonych przepisów prawa, nie są aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowiącego, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. O zwrocie wpisu sądowego od skargi orzeczono na postawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.