II SAB/Ol 87/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym dniu 17 września 2024 r. sprawy ze skargi P. P. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Dyrektora Zarządu Zlewni w O. w rozpoznaniu wniosku odnośnie niedrożności rowu melioracyjnego postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł (sto złotych). P.P. (dalej: skarżący, strona) w dniu 30 lipca 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania i bezczynność Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Zarządu Zlewni w O. (dalej: organ) w przedmiocie nierozpoznania wniosku odnośnie niedrożności rowu melioracyjnego, wniesionego dnia 25 lutego 2024 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że nie jest organem właściwym w sprawie z uwagi na fakt, że tereny miejscowości na której położona jest działka skarżącego oraz niedrożny rów melioracyjny straciły status terenów rolniczych, są to tereny budowlane. Rowy melioracyjne stały się odwodnieniem obiektów budowlanych i przestały być urządzeniami melioracyjnymi. Tym samym organem właściwym jest Wójt Gminy D. Organ wskazał, że pomimo braku swojej właściwości w dniu 15 marca 2024 r. pracownicy organu dokonali wizji lokalnej, w wyniku której właściciele okolicznych działek zobowiązali się do odkopania rowu i jego udrożnienia. Czynności te zostały wykonane w kwietniu 2024 r. Postanowieniem z 30 lipca 2024 r. organ odmówił wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Okoliczność udrożnienia rowu potwierdził skarżący w zażaleniu na odmowę wszczęcia postępowania. Uznając że sprawa została załatwiona organ nie wydawał żadnej decyzji w sprawie z uwagi na jej bezprzedmiotowość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedza badanie przez sąd jej dopuszczalności. Zgodnie z art. 53 § 2b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.) skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skarżący w dniu 16 kwietnia 2024 r. (data wpływu do organu) takie ponaglenie złożył. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 § 2 art. 3 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, tj. w sprawach gdy właściwy organ ma wydać decyzje, postanowienie, o jakim mowa w pkt 2 i 3, jak też wydać akt, czy dokonać czynności o których mowa w pkt 4 oraz w pkt 4a. Zasadniczym celem skargi na bezczynność/przewlekłe prowadzenie przez organ administracyjny postępowania jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności/przewlekłości, a więc załatwienie sprawy. W związku z powyższym, nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność/przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w danej sprawie w sytuacji, gdy sprawa została załatwiona. Stanowisko o braku konieczności merytorycznego rozpoznania skargi w sytuacji załatwienia sprawy wyraził już Naczelny Sąd Administracyjny w dwóch uchwałach składu siedmiu sędziów: z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (w odniesieniu do bezczynności) oraz z 7 marca 2022 r., sygn. II OPS 1/21 (w odniesieniu do przewlekłości). W uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 NSA stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. W kolejnej uchwale z 7 marca 2022 r., sygn. II OPS 1/21, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W jej uzasadnieniu wskazano, że przyjęty w uchwale z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, pogląd w odniesieniu do skargi na bezczynność organu administracji, gdy skarga została wniesiona w chwili ustania bezczynności organu, pozostaje aktualny także wobec skargi wniesionej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji, gdy skarga ta została wniesiona po zakończeniu postępowania, którego dotyczy. Zarówno skarga na bezczynność, jak i na przewlekłe prowadzenie postępowania, skierowane są przeciwko wadliwemu procedowaniu organu, w wyniku którego konkretna i indywidualna sprawa administracyjna nie jest załatwiona. Podkreślić przy tym trzeba, że ocena wystąpienia każdego ze stanów opieszałości organu administracji dokonywana winna być przez sąd administracyjny każdorazowo na dzień wniesienia skargi. Skoro zatem w realiach rozpoznawanej sprawy, w chwili wniesienia skargi (30 lipca 2024r., k. 3 akt sądowych) nie występował zarzucany skargą stan bezczynności, ponieważ postępowanie w sprawie nierozpoznania wniosku skarżącego odnośnie niedrożności rowu melioracyjnego zostało zakończone przed organem wydaniem postanowienia Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Zarządu Zlewni w O. z 30 lipca 2024 r. znak: BO.ZPU.517.15.2024 (k. 39 akt administracyjnych), to w kontekście wskazanych wyżej uchwał brak jest w ocenie Sądu podstaw do merytorycznego rozpoznania skargi przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie, w zakresie stwierdzania o tym, czy organ administracji dopuścił się bezczynności i przewlekłości w rozpoznaniu wniosku skarżącego (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Tym samym wniesiona skarga nie mogła zatem zmierzać do uchylenia zarzucanego stanu opieszałości organu administracyjnego, a zatem, nie mogła realizować przedstawionego wyżej celu tej skargi (jej istoty) co uzasadniało jej odrzucenie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2020 r., sygn. akt II OSK 26/20). Wniesienie w takim przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania stanowi przeszkodę w merytorycznym jej rozpoznaniu przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podobne stanowisko przedstawił NSA w postanowieniu z 8 września 2023 r., sygn. akt I OZ 361/23, konstatując, że o ile skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.), o tyle jej wniesienie po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas, gdy decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna, w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, należy ocenić jako niedopuszczalne (postanowienie NSA z 24.1.2023 r., II OSK 1575/22; postanowienie WSA w Olsztynie z 23.3.2023 r., I SAB/Ol 4/23; postanowienia WSA w Lublinie z: 4.5.2023 r., II SAB/Lu 45/23; 10.5.2023 r., II SAB/Lu 70/23; postanowienie WSA w Łodzi z 10.5.2023 r., III SAB/Łd 13/23; postanowienie WSA we Wrocławiu z 29.5.2023 r., III SAB/Wr 215/23; postanowienia WSA w Gdańsku z: 6.6.2023 r., II SAB/Gd 66/23; 7.7.2023 r., II SAB/Gd 89/23, CBOSA). Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w świetle art. 269 § 1 p.p.s.a. jest związany stanowiskiem wyrażonym w wymienionych uchwałach NSA, bowiem powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zajętym w uchwale i przyjąć wykładni prawa odmiennej od tej, która została zaakceptowana przez poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zauważenia wymaga, że zasadniczo to wydanie aktu kończy postępowanie, nie zaś jego doręczenie (por. np. uchwały NSA o sygn. I FPS 5/07, czy II FPS 7/09, CBOSA). Datę zakończenia postępowania odnosić należy zatem do wydania spornego postanowienia, tj. do 30 lipca 2024 r. W tej bowiem dacie (sporządzenia i podpisania) postanowienie to rozpoczęło swój byt prawny. Prawidłowe doręczenie postanowienia ma natomiast na celu zakomunikowanie zawartego w nim rozstrzygnięcia, które następuje w chwili złożenia na tym akcie podpisu osoby uprawnionej. Czynność doręczenia nie stanowi o załatwieniu sprawy administracyjnej, tzn. nie przyznaje, nie stwierdza, ani nie uznaje żadnych uprawnień i obowiązków. Doręczenie, jako czynność materialno-techniczna, wywołuje natomiast co do zasady skutek w postaci związania organu wydanym rozstrzygnięciem, jak też ten skutek, że od daty doręczenia biegnie dla strony termin do wniesienia określonych środków zaskarżenia. Doręczenie aktu już po wniesieniu skargi na bezczynność nie zmienia zatem faktu, że podstawą żądania tej skargi jest wydanie stosownego rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej (vide np. postanowienia NSA o sygn. II OSK 332/21, czy I GSK 468/23 i powołane tam orzecznictwo i literatura, CBOSA). Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że w dniu wniesienia skargi na przewlekłość i bezczynność przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego w postaci przewlekłości i bezczynności miał charakter historyczny (nieaktualny). Skoro przewlekłość kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to oczywiste jest, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje w chwili jej wniesienia. Z powyższych względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a