II SO/Ol 19/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu w dniu 31 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia A o wyłączenie sędziów i referendarzy WSA w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 517/11 postanawia postanawia oddalić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W piśmie z dnia 17 sierpnia 2011 r. Stowarzyszenie A zawnioskowało o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku m.in. od rozpoznawania sprawy o sygn. akt II SA/Bk 517/11, zarzucając nieprzyznawanie prawa pomocy w dotychczasowych postępowaniach, ich przewlekłość, popełnianie błędów i brak bezstronności. Postanowieniem z dnia 6 października 2011 r. (sygn. akt II OW 144/11) Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego jest zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie określonych powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (tak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy prawa zostały wymienione w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Stanowi on, że sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie od przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy, sąd, stosownie do art. 19 p.p.s.a., wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. postanowienie w przedmiocie wyłączenia jest wydawane po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek o wyłączenie dotyczy. Omówione przepisy stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego (art. 24 § 1 p.p.s.a.). W aktach sprawy znajdują się oświadczenia wszystkich sędziów i referendarzy orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku, zapewniające o nieistnieniu jakichkolwiek okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 517/11. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje ugruntowany pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w danej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10; publ. w Internecie - - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Stowarzyszenie nie wskazało i nie udowodniło żadnych okoliczności dyskredytujących prawdziwość złożonych oświadczeń. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela w pełni jednolity od wielu lat pogląd, iż wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem przez stronę w jej wniosku odpowiedniej argumentacji. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2005, uwagi do art. 19; komentarz do art. 19 [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX 2009, wyd. III). Nie jest wystarczające samo przeświadczenie strony, iż sędziowie i referendarze WSA w Białymstoku nie są bezstronni z uwagi na wcześniejsze orzeczenia odmawiające przyznania prawa pomocy. Użyte w art. 19 p.p.s.a. pojęcie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 82). Zatem okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest wystarczające subiektywne przekonanie strony skarżącej o braku obiektywizmu sędziów rozpoznających jej skargę, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziów. Wyłączenie sędziego w trybie art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08). Z tego również powodu fakt, iż sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący był sprawozdawcą w innej jego sprawie nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej wyłączenie (por. postanowienia NSA z 27 września 2005 r., sygn. akt I OZ 935/05 i z 28 października 2005 r., sygn. akt I OZ 1125/05). Wniosku o wyłączenie nie uzasadnia nawet prowadzenie przez sędziego rozprawy z naruszeniem przepisów postępowania, czy też niewłaściwa jego postawa oraz wadliwe prowadzenie rozprawy w innej sprawie (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 863/04, niepubl.). Skarżący może bowiem zwalczać wadliwe orzeczenia wydawane przez sąd za pomocą środków odwoławczych (por. postanowienie NSA z 6 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 140/09; z 5 września 2008 r., I OZ 665/08; z 27 września 2005 r., I OZ 939/05). Zatem, skoro sformułowane przez Stowarzyszenie zarzuty nie znajdują potwierdzenia w konkretnych okolicznościach świadczących o braku bezstronności sędziów w sprawie, a jednocześnie nie zachodzą przyczyny ich wyłączenia z mocy samej ustawy, przedmiotowy wniosek nie może być uwzględniony i podlega oddaleniu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji