II SO/Ol 42/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "[...]" o wyłączenie sędziów i referendarzy WSA w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 656/12 postanawia oddalić wniosek. WSA/pos.1- sentencja postanowienia Stowarzyszenie "[...]" w skardze o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. II SA/Bk 556/12 w przedmiocie ustalenia warunków środowiskowych dla przedsięwzięcia, zawarło wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku od rozpoznawania tej sprawy. Wskazało, że wcześniejsze odmowy przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie całkowitym w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz nieuwzględnienie wniosków o wyłączenie sędziego, a także rozstrzyganie wnoszonych skarg w niekorzystny dla Stowarzyszenia sposób, uzasadnia wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy tego Sądu od rozpoznawania przedmiotowej sprawy. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2012 r., sygn. akt II OW 184/12 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Urzeczywistnieniem tego prawa są różne gwarancje ustawowe, w tym instytucja wyłączenia sędziego, uregulowana w rozdziale 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. Nr 270, zwana w dalszej części uzasadnienia: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 18 i art. 19 tej ustawy, wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy albo na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 p.p.s.a. a zawarte w tym przepisie wyliczenie jest wyczerpujące. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia stron postępowania co do bezstronności sędziów. Z uwagi na enumeratywny charakter tego wyliczenia przyjmuje się, że objęte nim przyczyny wyłączenia nie powinny być interpretowane rozszerzająco (por. postanowienie NSA z dnia 16 marca 2004 r., sygn. akt GZ 4/04, ONSAiWSA 1/2004, poz. 7). Stosownie do powołanego przepisu, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie oraz w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Podnieść należy, że przesłankę wyłączenia sędziego z mocy ustawy zawiera także § 3 art. 18 p.p.s.a., zgodnie z którym sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Na podstawie tego przepisu, od orzekania w przedmiotowej sprawie wyłączony jest sędzia M.W. W art. 19 p.p.s.a. zawarto natomiast fakultatywne przesłanki wyłączenia. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Należy dodać, że art. 19 p.p.s.a. nie wyklucza możliwości wyłączenia wszystkich sędziów danego sądu administracyjnego od rozpoznawania sprawy, jednak w takiej sytuacji wnioskodawca musi udowodnić istnienie obiektywnych okoliczności uzasadniających wyłączenie od udziału w rozpoznawaniu sprawy w stosunku do każdego z sędziów. Strona, wnosząc o wyłączenie sędziego, obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie w myśl art. 22 § 2 p.p.s.a. ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia wyjaśnienia. W aktach sprawy znajdują się oświadczenia wszystkich sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku, z których jednoznacznie wynika, że między żadnym z sędziów tego Sądu a stronami postępowania nie istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w tej sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje zaś ugruntowany pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w danej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10). Stowarzyszenie nie wskazało i nie udowodniło żadnych okoliczności dyskredytujących prawdziwość złożonych przez sędziów oświadczeń. Podkreślenia zaś wymaga, że zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Wniosek strony o wyłączenie sędziego musi bowiem odpowiadać określonym w ustawie rygorom formalnym i stosownie do art. 20 p.p.s.a., musi zawierać uzasadnienie uprawdopodobniające przyczyny wyłączenia. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie zgłaszając wniosek o wyłączenie wskazało wyłącznie, że we wcześniej prowadzonych postępowaniach sądowoadministracyjnych referendarze tego Sądu odmawiali przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, sędziowie zaś również nie uwzględniali wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, a ponadto nie uwzględnili wniosku o wyłączenie sędziego, a także rozstrzygali sprawy ze skarg i wniosków Stowarzyszenia w niekorzystny dla niego sposób. Braku bezstronności referendarzy sądowych Stowarzyszenie upatrywało w pozostawaniu w stosunku podległości służbowej. Okoliczności te nie mieszczą się jednak w hipotezie art. 18 § 1 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie istnieją przyczyny fakultatywnego wyłączenia wskazanych sędziów. Wyjaśnić należy, że użycie w art. 19 p.p.s.a. pojęcia "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, str. 82). Nie stanowi więc wystarczającej podstawy poddawanie w wątpliwość przez skarżące Stowarzyszenie bezstronności sędziów w tej sprawie. Niezbędnie jest bowiem wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziów. Sytuacja taka nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie. Skarżące Stowarzyszenie nie wskazało we wniosku jakichkolwiek faktów, które stanowiłyby przesłankę wynikającą z treści art. 18 lub art. 19 p.p.s.a., zaś powołane w nim zarzuty nie spełniają dyspozycji żadnego z wskazanych wyżej przepisów. Instytucja wyłączenia sędziego służy wyłącznie zapewnieniu bezstronności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a nie kontroli merytorycznej prawidłowości orzekania. Wobec tego kwestia prawidłowości i zasadności odmowy przyznania prawa pomocy i wyłączenia sędziego nie stanowi okoliczności wskazującej na brak bezstronności sędziów. Podstawy do wyłączenia nie może stanowić samo niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia uprzednio toczącej się sprawy, gdyż takie zarzuty strona mogła podnosić w środkach odwoławczych od orzeczeń sądu pierwszej instancji (zob. postanowienie NSA z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt I OZ 665/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać również należy, że fakt, iż sędzia sądu administracyjnego, którego wyłączenia domaga się skarżący był sprawozdawcą w innej jego sprawie, z jego udziałem, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego (por. postanowienia NSA z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt I OZ 935/05 i z dnia 28 października 2005 r., sygn. akt I OZ 1125/05). Stowarzyszenie podnosiło też fakt zatrudnienia sędziego WSA S.P. na "[...]", co w ocenie wnioskodawcy, miało dowodzić braku bezstronności tego sędziego. Należy jednakże zauważyć, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego wydana w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku gospodarczego, która w ogóle nie dotyczy praw ani obowiązków "[...]". Przyczyny wyłączenia referendarza sądowego są tożsame z przesłankami wyłączenia sędziego (art. 24 § 1 p.p.s.a.). Referendarze sądowi złożyli stosowne wyjaśnienia, zgodne z art. 22 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 1 tej ustawy. Skarżące Stowarzyszenie nie wskazało żadnych okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość wyjaśnień złożonych przez sędziów i referendarzy WSA w Białymstoku w trybie art. 22 § 2 p.p.s.a., a wątpliwości takie nie nasuwają się również w oparciu o inne zawarte w aktach sądowych pisma i dokumenty. Natomiast dopiero wykazanie braku bezstronności może prowadzić do postępowania stronniczego. Należy zatem stwierdzić, że nie ma podstaw faktycznych i prawnych do wyłączenia sędziów WSA w Białymstoku od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 656/12. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.