I SA/Op 108/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Spółka z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 9 grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003r postanawia: przywrócić skarżącej termin do wniesienia skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 25 czerwca 2010 r. uchylił zaskarżoną przez stronę skarżącą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 9 grudnia 2009 r. w części dotyczącej odsetek za zwłokę od nieuiszczonych w terminie odsetek od zaliczek oraz oddalił skargę w pozostałej części określając, że w części uchylonej zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W dniu 29 lipca 2010 r. odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej, która przesyłką nadaną listem poleconym w dniu 26 sierpnia 2010 r. wniosła skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. Skarga kasacyjna została sporządzona i podpisana przez prezesa skarżącej niebędącego osobą uprawnioną do jej sporządzenia stosownie do art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). – dalej jako: [p.p.s.a.]. Równocześnie pismem z dnia 26 sierpnia 2010 r. skarżąca zwróciła się o ustanowienie pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata do sporządzenia i podpisania skargi kasacyjnej, załączając wymagany druk PPPr. Postanowieniem tut. Sądu z dnia 31 sierpnia 2010 r. odrzucono skargę kasacyjną sporządzoną przez skarżącą, i postanowieniem z tej samej daty ustanowiono dla skarżącej radcę prawnego, przesyłając w dniu 3 września 2010 r. odpis tego postanowienia Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu pismem z dnia 13 września 2010 r. zawiadomił tut. Sąd o wyznaczeniu pełnomocnikiem skarżącej radcy prawnego A.M., wraz z informacją, że "radca prawny podejmie czynności w sprawie po udzieleniu mu przez stronę stosownego pełnomocnictwa." Wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej w dniu 5 października 2010 r. nadał w urzędzie pocztowym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dopełniając uchybionej czynności poprzez złożenie tej skargi przez siebie sporządzonej i podpisanej. Uzasadniając okoliczności uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu jak też zachowanie 7-dniowego terminu opisanego w art. 87 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik wskazał, że informację o ustanowieniu go pełnomocnikiem w ramach prawa pomocy dla skarżącej otrzymał z Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu w dniu 20 września 2010 r. Po tej dacie podjął niezwłocznie czynności konieczne do sporządzenia skargi kasacyjnej, a w szczególności zapoznał się z aktami sądowymi, spotkał się z prezesem skarżącej oraz dokonał analizy stanu prawnego, co doprowadziło do podjęcia decyzji o sporządzeniu skargi kasacyjnej. Zwrócił uwagę, że pomoc z urzędu jest dodatkowym i nieplanowanym zajęciem dla wyznaczonego pełnomocnika, który, co oczywiste, realizuje również swe bieżące czynności zawodowe. W tym przypadku czas między powzięciem wiadomości o ustanowieniu pełnomocnikiem a wniesieniem skargi kasacyjnej był konieczny dla prawidłowego wywiązania się z nałożonego obowiązku, i dowodzi braku wystąpienia jakiejkolwiek zwłoki. Zdaniem pełnomocnika niemożność skutecznego złożenia skargi kasacyjnej przez samą skarżącą przy równoczesnym niezwłocznym działaniu pełnomocnika dowodzi bezspornie braku winy w uchybieniu terminu zarówno przez stronę skarżącą jak i pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek należało uwzględnić. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), natomiast zgodnie z art. 87 § 2 tej ustawy na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. W pierwszej kolejności należało rozważyć kwestię zachowania przez stronę, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia, siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, gdyż ten z pewnością został uchybiony z powodu wniesienia właściwie sporządzonej skargi kasacyjnej w dniu 5 października 2010 r. od wyroku doręczonego stronie skarżącej dnia 29 lipca 2010 r. Jak bowiem stanowi art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Nie ulega przy tym wątpliwości, że strona przed upływem terminu do złożenia tej skargi, bo w dniu 26 sierpnia 2010 r. (data nadania w placówce pocztowej) złożyła wniosek o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Określenie momentu ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sytuacji, gdy w terminie do jego wniesienia złożono wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, wskazał, że w wypadku ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 p.p.s.a.), jest dzień, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Stanowisko to było kontynuowane w późniejszym orzecznictwie tego Sądu, np. w postanowieniu z dnia 19 marca 2008 r. sygn. akt II FZ 105/08, w którym podkreślono, że dniem ustania przyczyny uchybienia z całą pewnością nie jest dzień, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem; podobnie w postanowieniu z dnia z dnia 6 stycznia 2010 r., I OZ 1164/09, 14.05.2009 r. sygn. akt II FZ 125/09 i z dnia 3.09.2010 r. sygn. akt I GZ 234/10, por. także B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 267 – 268. Podobne stanowisko prezentowane jest przez Sąd Najwyższy na gruncie przepisów postępowania cywilnego (por. uchwała składu 7 sędziów SN z 17 lutego 2009 r., sygn. akt III CZP 117/08 i postanowienie z dnia 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00, OSNC 2001, nr 1, poz. 7, w którym dodatkowo zaznaczono, że rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej adwokat ma dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy). Ten kierunek orzecznictwa Sąd podziela, uwzględniając także zmianę stanu prawnego dokonaną z dniem 10 kwietnia 2010 r. w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskutek nowelizacji przepisu art. 244 § 2 p.p.s.a, który od tej daty nie wymaga już udzielenia przez stronę pełnomocnictwa dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu (ustawa z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 10 marca 2010 r. Nr 36, poz. 196) Mimo tej zmiany, w wyniku której samo postanowienie sądu daje pełnomocnikowi wystarczającą podstawę do działania i eliminuje dotychczasową konieczność uzyskania pełnomocnictwa, brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, iż termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej otwiera się w momencie zawiadomienia pełnomocnika o ustanowieniu go z urzędu. Akceptacja tej tezy oznaczałaby w istocie, że na zapoznanie się z aktami sprawy i sporządzenie kasacji pełnomocnikowi z urzędu pozostawałoby jedynie 7 dni, jako że art. 87 § 4 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek równoczesnego dokonania czynności, której nie dokonała w terminie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności. Taka wykładnia powołanego przepisu w sposób istotny ograniczałaby uprawnienia strony reprezentowanej przez pełnomocnika z urzędu z uwagi na faktyczne (znaczne i każdorazowe) skrócenie 30-dniowego terminu do złożenia skargi kasacyjnej, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Zwrócił na to uwagę NSA w wyroku z dnia 24.08.2010 r. II GZ 204/10 sprzeciwiając się takiemu kierunkowi wykładni i Sąd to stanowisko podziela oraz dodaje, że jego aprobata stawiałaby w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej dysponują 30 dniami (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione. Wskazać również należy, iż także z praktycznego punktu widzenia trudno wymagać od ustanowionego w tej sprawie pełnomocnika, aby już z momentem wyznaczenia go do reprezentowania strony automatycznie pozostawał w kontakcie z nią (choćby z uwagi na miejsce siedziby spółki znajdujące się poza siedzibą kancelarii pełnomocnika) i aby rozpoczął przygotowania do wniesienia skargi kasacyjnej już z momentem otrzymania zawiadomienia z Okręgowej Izby Radców Prawnych - bez rozważenia okoliczności sprawy i bez uprzedniego kontaktu z reprezentowaną przez siebie stroną. Jak wynika z poczynionych przez Sąd ustaleń, pełnomocnik skarżącej zapoznawał się z aktami sprawy w dniu 22 września 2010 r. Następnie kontaktował się z prezesem Spółki i musiał dokonać analizy stanu sprawy z punktu widzenia zasadności wniesienia skargi kasacyjnej. W tej sytuacji złożenie wniosku o przywrócenie terminu wraz z dopełnieniem uchybionej czynności w dniu 5.10.2010 r. musi być uznane za spełniające warunek dotrzymania siedmiodniowego terminu, skoro przy tej ocenie należy uwzględnić rzeczywistą możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika. Mając więc na względzie to, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu został zachowany, że wraz z wnioskiem dopełniono uchybionej czynności poprzez wniesienie skargi kasacyjnej sporządzonej przez radcę prawnego, wreszcie to, że w okolicznościach faktycznych sprawy strona składając wniosek o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata uczyniła to w wymaganym trzydziestodniowym terminie do wniesienia tej skargi zachowując wymaganą staranność w dbałości o własne interesy a również pełnomocnikowi nie można przypisać winy, wniosek należało uwzględnić i przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej.