I SA/Op 112/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Ł., Z. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 11 grudnia 2012r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. wskutek wniosku skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 11 grudnia 2012 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. pełnomocnik skarżących M. i Z. Ł. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek wskazał na znaczną wartość ustalonego zobowiązania, przez co istnieje obawa powstania po stronie skarżących niebezpieczeństwa znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem pełnomocnika, wykonanie zaskarżonej decyzji wywołałoby nieodwracalne skutki zarówno w majątku jak i sferze bieżącego utrzymania skarżących. Skarżący zostaliby pozbawieni środków finansowych o znacznej wartości, co zaważyłoby także na możliwości skutecznego prowadzenia działalności gospodarczej oraz realizacji innych bieżących zobowiązań podatkowych. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu nie dopatrując się przesłanek zaistnienia u wnioskodawców niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: [p.p.s.a]., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi zatem odstępstwo od ogólnej reguły, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu i objęte jest zakresem uznania Sądu, iż w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania takiej ochrony. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez Sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl., jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. post. WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m.in: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05). Sąd w kwestii wstrzymania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to skarżący zobowiązany jest do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku, zaś w razie gdy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sposób niewątpliwy wynika z całości okoliczności sprawy Sąd powinien te okoliczności wziąć pod uwagę z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2008r., I OZ 181/08). Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona skarżąca jest wręcz zobligowana do przedstawienia argumentów i uzasadniających je dokumentów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 ustawy (por. postanowienie NSA z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, publ. POP 2009/2/143, por. postanowienie z dnia 18.03.2010 r. II FSK 502/09). W postanowieniu z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, gdyż sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę skarżącą. Oceniając argumentację przedstawioną we wniosku Sąd stwierdza, iż jest ona niewystarczająca do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Pełnomocnik we wniosku ograniczył się jedynie do wskazania hipotetycznych zagrożeń, których upatruje w wysokości wymagalnego zobowiązania podatkowego, oraz trudnej sytuacji mogącej powodować zagrożenie zarówno w majątku jak i sferze bieżącego utrzymania skarżących oraz niemożności skutecznego prowadzenia przez nich działalności gospodarczej. Nie wskazał jednakże, na czym konkretnie miałoby polegać grożące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Pełnomocnik nie wykazał przy tym, jaki jest stan majątkowy skarżących i w jaki sposób podjęte przez organ czynności wpłyną na ich sytuację majątkową. Skarżący nie przedłożyli w istocie żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na zobrazowanie ich aktualnej kondycji finansowej i potwierdziłyby uzasadnioną obawę, że wykonanie zobowiązania podatkowego narazi wnioskodawców na nieodwracalne skutki w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak jest także podstaw do przyjęcia, że uprawdopodobnione zostały okoliczności pozwalające na uznanie, iż wystąpiło realne zagrożenie skutecznego prowadzenia działalności gospodarczej wnioskodawców. Podkreślenia wymaga, iż w przypadku przedsiębiorców, miernikiem służącym takiej ocenie jest właśnie kondycja finansowa podmiotu, którą obrazują konkretne wielkości, w postaci: danych o zyskach i stratach przedsiębiorstwa, stanie kont, wysokości stałych kosztów utrzymania etc. Tego rodzaju informacji skarżący nie przedstawili, uniemożliwiając Sądowi pełną ocenę ich sytuacji w kontekście wymogów stawianych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest rolą Sądu domniemywanie, w czym skarżący upatrują niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. Obowiązkiem skarżących było sprecyzowanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wszystkich okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyż Sąd administracyjny nie jest uprawniony do domyślania się intencji strony wnioskującej wstrzymanie wykonania decyzji (vide: postanowienie NSA z dnia 07.02.2011 r., II FSK 2587/10). Podkreślić należy, że obowiązek uregulowania zaległości podatkowych w każdym przypadku, niezależnie od zamożności podatnika, łączy się z obniżeniem jego dochodu. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków, albowiem w przypadku uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, dochodzi do zwrotu spełnionego świadczenia pieniężnego wraz z odsetkami. Argumentem przemawiającym za uwzględnieniem wniosku nie może być także hipotetyczna sytuacja dotycząca ewentualnej egzekucji prowadzonej wobec skarżących. Dla oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji decydujące znaczenie ma ocena aktualnego stanu faktycznego, a nie ewentualnych możliwych zagrożeń, jakie mogą się pojawić w bliżej nieokreślonej przyszłości. Wyjaśnić przy tym należy, iż instytucja wstrzymania wykonania aktu jest wyłącznie rozstrzygnięciem tymczasowym. Postanowienie tego rodzaju ma charakter wpadkowy, a jego byt prawny kończy się z chwilą wydania przez Sąd wyroku. Wskazać raz jeszcze należy, że rodzaj obowiązku objętego zaskarżoną decyzją nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje bowiem możliwość zwrotu kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a, należało orzec jak w sentencji postanowienia.