I SA/Op 135/25

WyrokWSA w Opolu2025-04-18

Skład orzekający: Grzegorz Gocki, Aleksandra Sędkowska, Marzena Łozowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) może zostać utrzymana w mocy, jeśli organ opiera się na dowodzie z zeznań świadka, który został przeprowadzony z naruszeniem przepisów proceduralnych, a jednocześnie nie wykazano jednoznacznie, że skarżący nie posiadał decyzyjności w zakresie rolniczego użytkowania spornych gruntów?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Kluczowe było stwierdzenie, że dowód z zeznań świadka został przeprowadzony z naruszeniem art. 79 § 1 K.p.a. (brak zawiadomienia strony o terminie przesłuchania), co stanowiło naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.). Ponadto, sąd uznał, że organy nie wykazały w sposób wystarczający, iż skarżący nie posiadał decyzyjności w zakresie rolniczego użytkowania spornych gruntów, co jest kluczowe dla przyznania płatności ONW, nawet w przypadku braku tytułu prawnego.
Stan faktyczny
Skarżący M. P. ubiegał się o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2022. Organ I instancji odmówił przyznania płatności, a organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na brak tytułu prawnego do części działek oraz na fakt, że rzeczywistym użytkownikiem tych działek był inny rolnik. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych, w tym przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka niezgodnie z prawem, oraz naruszenie przepisów materialnych dotyczących przyznawania płatności.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 697,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Sędzia WSA Marzena Łozowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 17 grudnia 2024 r., nr 257/2024 w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2022 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 697,00 zł (słownie złotych: sześćset dziewięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez M. P. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 17.12.2024 r., którą organ ten działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: K.p.a., kpa), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1199; dalej w skrócie jako "ustawa o ARiMR") oraz na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2298; dalej jako: ustawa wdrożeniowa, uwrow), - utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Strzelcach Opolskich z dnia 12.09.2024 roku w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2022. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 25.05.2022 roku skarżący, za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Strzelcach Opolskich o przyznanie płatności ONW. W dniach 27.06.2022 roku, 07.02.2023 roku skarżący występował do organu Agencji ze zmianą do powyższego wniosku. Wezwaniem nr [...] z dnia 25.01.2023 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Strzelcach Opolskich zwrócił się do skarżącego o wyjaśnienie nieścisłości związanych z posiadaniem przez niego tytułów prawnych do zgłaszanych do płatności działek ewidencyjnych. W odpowiedzi na powyższe, w dniu 06.02.2023 roku pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że dysponuje umowami pisemnymi oraz ustnymi na deklarowane grunty rolne. Ponadto przedłożono pracownikowi organu w/w dokumenty do wglądu. Pełnomocnik nie wyraziła zgody na wykonanie kopii przedmiotowych dokumentów. Dnia 04.04.2023 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Strzelcach Opolskich zwrócił się do skarżącego z wezwaniem do złożenia wyjaśnień. W piśmie z dnia 20.04.2023 roku, które nie zawiera podpisu autora, J. M. wskazał, że P. P. bezprawnie użytkuje grunty rolne o łącznym areale ponad 65 ha, które są zlokalizowane na terenie gminy C. Wezwaniem nr [...] z dnia 29.06.2023 roku organ zwrócił się do R. L. o złożenie zeznań w charakterze świadka. Dnia 18.07.2023 roku R. L. zeznał, że jest właścicielem działek ewidencyjnych nr a i b. Wspomniane obszary są w dzierżawie P. P. Wedle świadka P. P. jest faktycznym użytkownikiem omawianych terenów. Świadek przedłożył umowę dzierżawy z dnia 06.06.2022 roku. W trakcie rozmowy telefonicznej odbytej w dniu 20.07.2023 roku J. M. poinformował pracownika organu o użytkowaniu gruntów rolnych przez P. P. wbrew woli właścicieli deklarowanych do płatności działek rolnych. W dniach 24.08.2023 roku - 08.09.2023 roku w gospodarstwie rolnym strony przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, której ustalenia utrwalono w formie protokołu nr [...]. W dniu 06.11.2023 roku w gospodarstwie rolnym strony przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt. W ramach czynności sprawdzających ustalono między innymi, że zwierzęta przebywają łącznie w dwóch oborach i cielętniku wraz ze zwierzętami B. P. i P. P. w warunkach infrastrukturalnych, które uniemożliwiają rozdzielenie hodowli prowadzonej przez każdego z w/w producentów rolnych. Ustalenia z kontroli utrwalono w formie protokołu nr [...]. W wiadomości elektronicznej z dnia 07.12.2023 roku B. D. poinformowała organ Agencji o bezprawnym zajmowaniu gruntów rolnych przez P. P. Dnia 16.01.2024 roku organ prowadzący postępowanie wystosował do strony wezwanie nr [...] do złożenia wyjaśnień na temat sposobu rozliczania kosztów związanych z hodowlą bydła. W dniu 22.01.2024 roku strona pisemnie oświadczyła, że w prowadzonym gospodarstwie nie została przeprowadzona kontrola na miejscu. W piśmie z dnia 15.02.2024 roku strona wyjaśniła, że hodowlę zwierząt prowadzi osobiście i na własny rachunek. Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Strzelcach Opolskich decyzją z dnia 08.04.2024 roku odmówił przyznania skarżącemu płatności ONW. Jako przyczynę odmowy podano stworzenie przez stronę sztucznych warunków prowadzenia hodowli bydła. Decyzją z dnia 27.06.2024 roku Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że stwierdzenie tzw. "sztucznych warunków" w odniesieniu do jednego schematu pomocowego nie powoduje, iż zasadnym staje się nieprzyznanie płatności w ramach innego składnika pomocy finansowej. Po ponownej analizie sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Strzelcach Opolskich decyzją z dnia 12.09.2024 roku przyznał skarżącemu płatność ONW w wysokości 6.520,38 złotych. Z pomocy wykluczono działki rolne o łącznej powierzchni ok. 0,33 ha. Areał kwalifikujący się do płatności ONW wyniósł 47,92 ha. Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 17.12.2024 r. W uzasadnieniu odwołał się do treści art. 27 ust. 1 i ust. 2, art. 47 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, § 2 i § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w dalszej części uzasadnienia zwanym "rozporządzeniem ONW" (Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ze zm.), art. 77 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, tr. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", art. 59 ust. 2 rozporządzenia nr 2021/2116 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 roku w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 2021 z 06.12.2021 nr 435, str. 187 ze zm.), 24 ust. 1, art. 25, art. 53 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014, które wprawdzie utraciło moc na podstawie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/1173 z dnia 31 maja 2022 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej (Dz. U. UE. L.2022.183.23 z dnia 2022.07.08), jednakże zgodnie z art. 14 tegoż aktu prawnego obowiązuje ono nadal do wniosków o przyznanie pomocy w odniesieniu do płatności bezpośrednich, złożonych przed dniem 1 stycznia 2023 roku. Wyjaśnił organ ten również, że rozporządzenie (UE) nr 1306/2013 utraciło moc, jednakże art. 4 ust. 1) lit. b), art. 5, art. 7 ust. 3, art. 9,17, 21 i 34, art. 35 ust. 4, art. 36, 37,38, 40-43, 51, 52, 54, 56, 59, 63, 64, 67, 68, 70-75, 77, 91-97, 99 i 100, art. 102 ust. 2 oraz art. 110 i 111 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 nadal mają zastosowanie: do wydatków poniesionych i płatności dokonanych na rzecz systemów wsparcia na mocy rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2022 i wcześniejszych lat. Przechodząc do istoty sprawy wskazał, że kwestią sporną w sprawie jest pomniejszenie płatności z uwagi na stwierdzone zawyżenia powierzchniowe. Jako zawyżenie potraktowano grunty rolne, w odniesieniu do których strona nie dysponowała tytułem prawnym. Wskazał, że przeanalizował zasadność przyznania płatności do zgłaszanych przez stronę gruntów rolnych. W tym aspekcie zgłaszany areał można podzielić na dwie grupy: działki rolne, które kwalifikują się do objęcia ich systemem pomocy finansowej i obszary, które nie były użytkowane rolniczo przez stronę (rzeczywistym użytkownikiem tych terenów był P. P.). Odnosząc się do drugiej grupy działek rolnych z powyższego podziału (obszary, których rzeczywistym użytkownikiem był P. P.), które stanowią tereny wskazane przez właściciela działek ewidencyjnych o numerach a i b o łącznym areale ok. 0,33 ha podniósł, że R. L. zeznając w charakterze świadka wskazał, że użytkownikiem działek rolnych usytuowanych na wspomnianych działkach ewidencyjnych był P. P. Powoduje to, że nie został spełniony warunek, o którym mowa w treści § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW, gdyż omawiane działki nie były w posiadaniu wnioskodawcy. Zaznaczył, że powyższe ustalenia odbiegają nieco od stanowiska organu I instancji (Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Strzelcach Opolskich uznał, że wnioskodawca nie posiadał do wskazanych gruntów tytułu prawnego), jednak omawiane uchybienie nie może doprowadzić do uchylenia badanej decyzji, gdyż w konsekwencji byłoby to działanie niekorzystne dla strony (obowiązkiem organu byłoby nie tylko wykluczenie obszaru z płatności, ale potraktowanie tejże działki jako zawyżenia powierzchniowego i zastosowanie sankcji). Niezależnie od powyższego, mając na uwadze argumenty strony dotyczące konieczności posiadania tytułu prawnego do użytkowanych (deklarowanych) gruntów rolnych, organ wskazał, że w świetle dotychczasowych rozważań owe kwestie są dla sprawy bez znaczenia (M. P. nie był użytkownikiem części zgłaszanych obszarów). Nawet gdyby jednak uznać - z czym nie zgadza się organ - że stronie przysługuje status użytkownika, to i tak płatność nie powinna zostać przyznana, z uwagi na brak tytułu prawnego. W świetle orzecznictwa ETS posiadanie tytułu prawnego jest nieodzowne (organ odstąpił od głębszej analizy tegoż zagadnienia, bowiem, skarżący nie był użytkownikiem zgłaszanych obszarów). Istotny dla sprawy jest także przebieg postępowania dowodowego. Strona pozornie wywiązywała się ze swoich obowiązków, składała wyjaśnienia, jednak sposób przekazywania danych świadczy o tym, że celem strony było maksymalne utrudnienie organowi wyjaśnienia sprawy. Wskazuje na to choćby powtarzająca się maniera wnioskodawcy, który nie umożliwiał pracownikom organu wykonania kopii składanych dokumentów. Uwzględniając terytorialny zasięg obszarów zgłaszanych do płatności, takie działanie stanowi realne utrudnienie w procedowaniu nad przedmiotową sprawą. Tym samym organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania. We wniesionej skardze strona zarzuciła powyższej decyzji naruszenie: - art. 127 § 1 K.p.a. poprzez wyjście poza granice zaskarżenia decyzji odwołaniem; - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., w związku z art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 7 i art. 7b K.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia skarżonej decyzji bez odniesienia ustaleń faktycznych do stanu prawnego oraz w braku odniesienia się do argumentacji skarżącego zawartej w odwołaniu od decyzji. - art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 iDz.Urz.UE.L Nr 347. str. 549) w związku z art. 24 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 iDz.Urz.UE.L Nr 347. str. 608) w związku z art. 79 K.p.a. poprzez jego bezzasadne zastosowanie w przyjęciu, iż skarżący stworzył sztuczne warunki do uzyskania wsparcia w postaci płatności ONW w 2022 roku, w tym w oparciu o zeznania świadka, który to dowód został przeprowadzony niezgodnie z procedurą administracyjną. Mając na względzie powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ustosunkował się do zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są uzasadnione. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako: ppsa) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność w przypadku określonym w art. 145 § 1 pkt 2 ppsa. Zgodnie przy tym z art. 134 § 1 ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia powyższych kryteriów, a nadto mając na uwadze brak związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa) Sąd uznał, że została ona podjęta z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2022. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy powierzchni uprawnionej do przedmiotowych płatności. Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie organ I instancji odmówił przyznania płatności ONW wskutek stwierdzenia, że wobec części działek skarżący nie dysponował tytułem prawnym. Ustalenia te podtrzymał organ odwoławczy. Z pomocy wykluczono działki rolne o łącznej powierzchni 0,33 ha. Areał kwalifikujący się do płatności ONW wyniósł zaś 47,92 ha. Odnosząc się do powyższego sporu między stronami wskazać na wstępie należy, że materialnoprawną podstawą przyznanych płatności były m.in. przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 - dalej: uwrow, ustawa wdrożeniowa), a także z przepisów wykonawczych, tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ze zm. - dalej: rozporządzenie, rozporządzenie ONW). Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608 ze zm. - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013"), którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013"; 2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność. W myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych: 1) na których jest: a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną"; b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1c rozporządzenia nr 1307/2013; 2) położonych na obszarach ONW. Zgodnie zaś z § 2 ust 3 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 329) (w brzmieniu z dnia 15 marca 2010 r., Dz. U. poz. 219), zwane dalej "5-letnim zobowiązaniem", wynoszącej nie więcej niż 300 ha. Jednocześnie przepis § 2 ust. 6 rozporządzenia ONW zastrzega, że w przypadku gdy użytki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności ONW są przedmiotem współposiadania w dniu 31 maja danego roku, płatność ONW przysługuje temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę. Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy. Zważyć należy, że przepisy rozporządzenia ONW, w szczególności powołany § 2, nie zawierają definicji "posiadania" przez rolnika użytków rolnych, do powierzchni których ubiega się o płatności. Pomocnym w wykładni pojęcia "posiadania" na gruncie ww. rozporządzenia ONW jest art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, który stanowi: "Z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności liczba uprawnień do płatności przydzielona rolnikowi w 2015 r. jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik ten deklaruje w swoim wniosku o przyznanie pomocy zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 na 2015 r. i które są w jego dyspozycji w dniu określonym przez dane państwo członkowskie. Dzień ten nie może przypadać później niż ustalona w tym państwie członkowskim data zmiany wniosku o przyznanie pomocy." Dla wykładni tego przepisu znaczenie normatywne ma motyw 16 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. Urz. UE L z 2014r. Nr 181. s. 1), który stanowi, że: "Zgodnie z orzecznictwem Trybunału wynikającym z wyroku z dnia 14 października 2010 r., Landkreis Bad Dürkheim (C-61/09, EU:C:2010:606, pkt 50 i nast.)], uprawnienia do płatności powinno się przydzielać osobie, która posiada uprawnienia decyzyjne, odnosi korzyści i ponosi ryzyko finansowe w odniesieniu do działalności rolniczej na gruntach, co do których wnioskuje się o taki przydział. Zasada ta ma w szczególności zastosowanie, gdy kwalifikujący się hektar jest przedmiotem wniosku o przydział uprawnień do płatności ze strony więcej niż jednego rolnika. Artykuł 15 rozporządzenia delegowanego, zatytułowany "Ustalenie kwalifikujących się hektarów do celów art. 24 ust. 2 oraz art. 39 ust. 2 rozporządzenia [nr 1307/2013], przewiduje w ust. 2: "W przypadku gdy kwalifikujący się hektar, o którym mowa w ust. 1, jest przedmiotem wniosku o przydział uprawnień do płatności złożonego przez dwóch lub więcej wnioskodawców, decyzja, komu należy przyznać uprawnienie do płatności, opiera się na kryterium, kto korzysta z uprawnień do podejmowania decyzji w odniesieniu do działalności rolniczej wykonywanej na tym hektarze oraz kto czerpie korzyści i ponosi ryzyko finansowe związane z tą działalnością." Takie też rozumienie pojęcia "posiadanie" jest powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów krajowych, w którym podkreśla się, że istotą przedmiotowych płatności jest to, że są przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakie nasiona wysiać, jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych, itp. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 537/11; publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższego wynika, że rolnik nie jest zobowiązany posiadać i przedkładać organowi umów co do wnioskowanych gruntów, dopóki nie zaistnieje ku temu potrzeba wynikająca z konieczności rozstrzygnięcia konkurencyjnych wniosków o uzyskanie płatności. Przesłanką do uzyskania płatności jest bowiem posiadanie gruntu w dyspozycji w określonym przez państwo członkowskie dniu. Zatem, jak przyjmuje się w orzecznictwie, fakt bezumownego korzystania z gruntu nie będzie stanowił podstawy do odmowy przyznania płatności, jeżeli rolnik posiada grunt w dyspozycji i nie został złożony konkurencyjny wniosek osoby posiadającej tytuł prawny. W sytuacji więc, gdy z wnioskiem o przyznanie płatności występuje jeden rolnik posiadający numer identyfikacyjny w krajowym systemie producentów rolnych, który ma w posiadaniu na dzień 31 maja danego roku wymaganą powierzchnię kwalifikowanego obszaru, a jednocześnie deklarowane działki nie są własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej (art. 20 ust. 4 uwrow), brak jest podstaw do odmowy przyznania tych płatności nawet wówczas, gdyby owo posiadanie było bez tytułu prawnego, czy posiadania w złej wierze (por. tezę wyroku NSA z 22 września 2022 r., sygn. akt I GSK 1235/22). Odnosząc powyższe rozważania do sprawy niniejszej, Sąd stwierdza, że organy ARiMR przedwcześnie, bez rzetelnego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi się kierowały, odmówiły skarżącemu wnioskowanych płatności do działek o łącznej powierzchni 0,33 ha. Przechodząc do oceny materiału dowodowego w zakresie wyłączenia działek gruntu nr a i b z płatności ONW wskazać należy, że organ odwoławczy zweryfikował w tym zakresie stanowisko organu I instancji, przyjmując, że podstawą faktyczną takiej oceny jest fakt, że faktycznym użytkownikiem owych działek był inny rolnik, tj. P. P. Stanowisko to, jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, organ II instancji oparł wyłącznie na dowodzie z zeznań świadka – R. L., będącego właścicielem działek nr a i b, który jako użytkownika tych działek wskazał P. P. i na potwierdzenie tego faktu przedłożył zawartą 6 czerwca 2022 r. między nim a P. P. umowę dzierżawy w/w gruntów rolnych. Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd stwierdza, że za wadliwą należy uznać ocenę, że treść zeznań R. L. wystarczająco dowodzi braku elementu posiadania spornych działek przez skarżącego i w konsekwencji niespełnienia warunków przyznania płatności ONW. Wskazać w tym miejscu raz jeszcze należy, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, w pełni podzielanym przez tut. Sąd, rolnik nie jest zobowiązany posiadać i przedkładać organowi umów co do wnioskowanych gruntów, dopóki nie zaistnieje ku temu potrzeba wynikająca z konieczności rozstrzygnięcia konkurencyjnych wniosków o uzyskanie płatności. Wynika to z tego, że jedną z przesłanek do uzyskania płatności jest posiadanie gruntu w dyspozycji w określonym przez państwo członkowskie dniu. Zatem fakt bezumownego korzystania z gruntu nie będzie stanowił podstawy do odmowy przyznania płatności, jeżeli rolnik posiada grunt w dyspozycji i nie został złożony konkurencyjny wniosek osoby posiadającej tytuł prawny. W sytuacji więc, gdy z wnioskiem o przyznanie płatności występuje jeden rolnik posiadający numer identyfikacyjny w krajowym systemie producentów rolnych, który posiada na dzień 31 maja danego roku wymaganą powierzchnię kwalifikowanego obszaru, a jednocześnie deklarowane działki nie są własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej, brak jest podstaw do odmowy przyznania tych płatności nawet wówczas, gdyby owo posiadanie było bez tytułu prawnego, czy posiadania w złej wierze (por. tezę wyroku NSA z 22 września 2022 r., sygn. akt I GSK 1235/22). Powołane przepisy wymagają, by rolnik spełniał następujące warunki: posiadał grunty rolne, posiadał co do nich uprawnienia decyzyjne w zakresie ich rolniczego użytkowania, odnosił korzyści z działalności rolniczej na tych gruntach prowadzonej oraz ponosił ryzyko finansowe odnośnie prowadzonej tam działalności rolniczej. Tut. Sąd zwraca szczególną uwagę na pogląd zaprezentowany przez NSA w wyroku z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt I GSK 871/23, w którym wskazano: "płatności (...) stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej i mogą być przyznawane producentom rolnym spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne. Tego rodzaju forma pomocy związana jest przede wszystkim z faktem bycia rolnikiem i rolniczego użytkowania gruntu, nie zaś z prawem do gospodarstwa rolnego. Dlatego też prawodawca wspólnotowy jako tytuł uprawniający do uzyskania płatności wskazuje faktyczne prowadzenie na określonych gruntach działalności rolniczej. Takie rozumienie posiadania na gruncie przepisów o płatnościach wynika również z samej istoty płatności, których zasadniczym celem jest dofinansowanie produkcji rolnej. Posiadanie - jako warunek przyznania płatności - jest zatem stanem faktycznym, a nie wyłącznie stanem prawnym. Oznacza to, że można mieć tytuł prawny do gruntu rolnego, ale nie mieć uprawnienia do płatności oraz można posiadać grunty rolne bez tytułu prawnego, a nawet w złej wierze i z tego tytułu mieć prawo do uzyskania płatności. Dodatkowo należy wskazać, że rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście. Rzecz jednak w tym, by dokonywane były one w jego imieniu. W zależności od okoliczności, władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to, by rolnik wnioskujący o przyznanie płatności posiadał decyzyjność jak, co, gdzie i kiedy na dany grunt zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe. Istotą płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje m.in. jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych, podejmuje także decyzje o terminie zbioru plonów (por. także np. z wyrokami NSA: z 19 listopada 2021 r., I GSK 830/21; z 27 stycznia 2023 r., I GSK 577/22, tamże). Z tego wynika, iż pojęcie posiadania gruntów rolnych dla celów ubiegania się o pomoc ma swoisty zakres. W związku z powyższym, aby otrzymać płatności do deklarowanych działek rolnych konieczne jest, aby w okresie objętym płatnością były one w posiadaniu rolnika oraz by to on samodzielnie lub z pomocą innych osób prowadził na nich działalność rolniczą (posiadał decyzyjność w odniesieniu do związanych z gruntem prac polowych). Rolnik nie musi ich wykonywać osobiście, ale decyzyjność musi mieć charakter ciągły przez cały rok kalendarzowy. Konieczne jest więc stwierdzenie, czy posiadacz, który złożył wniosek o płatność podejmował odpowiednie starania rolne w stosunku do działek." Odnosząc powyższe rozważania do sprawy niniejszej, Sąd zauważa, że z materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, by wobec spornych działek miał miejsce konflikt krzyżowy (brak jest informacji, by z wnioskiem o płatności występował P. P., bądź R. L.). Skoro więc działki nr a i b nie były przedmiotem konkurencyjnych wniosków o płatności, to pozyskany przez organy dowód w postaci umowy dzierżawy między R. L. a P. P. nie przekładał się automatycznie na ocenę, że w 2022 r. działki te faktycznie użytkował rolniczo P. P. i że brak jest po stronie wnioskodawcy (Skarżącego) uprawnienia o ubieganie się o płatność ONW. Wbrew też stanowisku organu, podstaw do takiego wniosku nie daje także analiza treści protokołu przesłuchania R. L. Z dowodu tego wynika, że świadek potwierdził fakt dzierżawy działek rolnych nr a i b P. P. i oświadczył, że P. P. cały czas użytkuje w/w działki i użytkował je także w latach poprzednich. Zeznał też, że w 2023 r. P. P. opłacił czynsz gotówką, raz w roku 250 zł i wyjaśnił, że zawsze rozmawia osobiście z P. P. Według jednak składu orzekającego w sprawie niniejszej, na podstawie okoliczności wskazanych przez świadka nie sposób precyzyjnie ustalić, w jakim zakresie znaczeniowym świadek przypisał użytkowanie w/w działek P. P. (prawnym, czy faktycznym). Organ II instancji schematycznie, bez głębszej refleksji, stwierdził w skarżonej decyzji, że skoro R. L. zeznał podczas przesłuchania, że użytkownikiem działek rolnych usytuowanych na wspomnianych działkach ewidencyjnych był P. P. to brak jest elementu posiadania przez skarżącego. Tymczasem z zeznań R. L. nie sposób wywieść, że to właśnie P. P. posiadał co do tych gruntów uprawnienia decyzyjne w zakresie ich rolniczego użytkowania (tj. decydował jakich zabiegów agrotechnicznych dokonywać), odnosił korzyści z działalności rolniczej na tych gruntach prowadzonej oraz ponosił ryzyko finansowe odnośnie prowadzonej tam działalności rolniczej. Przeciwnie, świadek w żadnym miejscu nie wskazuje, by P. P. podejmował jakiekolwiek starania rolne w stosunku do owych gruntów, natomiast okoliczności, na które świadek wskazywał podczas przesłuchania, tj.: że to P. P. opłacił czynsz gotówką i że zawsze z nim rozmawia - są oczywiste w kontekście łączącej świadka z P. P. umowy dzierżawy. Jednocześnie Sąd za uzasadnione uznaje zarzuty skargi, że dowód z przesłuchania R. L. został przeprowadzony niezgodnie z procedurą administracyjną. Ponieważ zasady i tryb przeprowadzania dowodów z przesłuchania świadków nie zostały uregulowane w ustawie, zastosowanie w tym zakresie mają przepisy kpa, przewidujące, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (art. 79 § 1 kpa). W tym miejscu warto przypomnieć, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz.572, dalej: jako "kpa"). Ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa, a konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 kpa. W art. 27 ust. 1 pkt 2 uwrow obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto w wymienionej ustawie ograniczono stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ administracji ma obowiązek, m.in. zapewnić stronom, ale na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielić stronom, również na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania (art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 uwrow). Ponadto omawiana ustawa nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążyła obowiązkiem udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności to wnioskujący o płatność rolnik, a nie organ administracji publicznej, ma obowiązek przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Przywołane regulacje skutkują konkretnymi konsekwencjami w zakresie odnoszącym się do ram i konstrukcji postępowania wyjaśniającego w sprawach o przyznanie płatności. Jest to bowiem szczególne, uproszczone postępowanie administracyjne, w którym, jak wynika z przywołanych przepisów, organ administracji, w zakresie odnoszącym się do ustaleń stanu faktycznego sprawy, proceduje na podstawie materiału dowodowego wskazanego we wniosku, a także na podstawie dowodów i innych dokumentów wskazanych i dołączonych przez wnioskodawcę. To na nim bowiem spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi skutki prawne. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że organ administracji zasadniczo zwolniony jest z obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy do płatności (zob. wyrok NSA z 19 kwietnia 2012 r., II GSK 344/11; z 26 czerwca 2012 r., II GSK 810/11). Niemniej jednak trzeba podkreślić, że w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności organy ARiMR nie są zwolnione od przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady przekonywania (art. 11 kpa) oraz zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej (art. 8 kpa) zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Pomimo modyfikacji reguł prowadzenia postępowania przed organami ARiMR, organy te nadal są zobowiązane, zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa, wskazać adresatowi decyzji fakty, które uznały za udowodnione i dowody na których się oparły, oraz dlaczego nie dały wiary twierdzeniom strony, czy też nie przyznały mocy dowodowej wskazanym przez nią dowodom. W szczególności decyzje odmowne lub nakładające sankcje względem wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W szczególności należy zaznaczyć, że określone w art. 27 ust. 2 uwrow przerzucenie ciężaru dowodu nie może prowadzić do naruszenia przez organ zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością (zob. wyroki WSA w Krakowie z 10 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 273/13, WSA w Warszawie z 1 października 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 709/10, WSA w Łodzi z 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 799/22). Na tle powołanych przepisów i niekwestionowanej modyfikacji zasad postępowania Sąd uznał, że organy ARiMR nie sprostały powyższym regułom. W rozpatrywanej sprawie bezsporny jest fakt niedochowania przez Kierownika Biura Powiatowego w Strzelcach Opolskich wymogów związanych z zawiadomieniem strony o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka, sporna jest natomiast kwestia skutków, jakie uchybienie to wywołało. W odpowiedzi na skargę organ podnosi bowiem, że ocena wpływu naruszenia tego przepisu na wynik sprawy powinna uwzględniać treść art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy wdrożeniowej, który to przepis ogranicza zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu. W ocenie Sądu stanowisko organu nie zasługuje na akceptację. Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy powyższej, organ administracji publicznej zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji, umożliwia stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przepisu art. 81 (okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów) nie stosuje się. Sąd ma świadomość, że przepisy tej ustawy w istotny sposób modyfikują ogólne postępowanie administracyjne, ograniczając zasadę prawdy obiektywnej (poprzez przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne) oraz zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Niemniej jednak należy zauważyć, że żaden przepis nie wyłącza stosowania art. 79 kpa, a co za tym idzie, modyfikacja w/w zasad w żaden sposób nie zwalniała organu z obowiązku poinformowania Strony o zamiarze przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka. Organ pomija przy tym dość istotną w sprawie okoliczność, że z inicjatywą przeprowadzenia tego dowodu wystąpił sam organ prowadzący postępowanie. W tej sytuacji trudno zarzucać skarżącemu, że nie wystąpił z żądaniem czynnego udziału w postępowaniu, skoro oczywistym jest, że nie miał on świadomości, iż organ podejmie się przeprowadzenia przesłuchania świadka. Podkreślić należy, że powyższy przepis nie przewiduje warunku, by chęć uczestnictwa strony w postępowaniu została zakomunikowana organowi niezwłocznie po wszczęciu tego postępowania, przeciwnie - przepis ten wyraźnie wskazuje, że żądanie w tym zakresie może być zgłoszone w każdym stadium postępowania. Strona postępowania ma więc prawo przystąpić do czynnego udziału w tym postępowaniu dopiero w reakcji na określone czynności dowodowe, przeprowadzone czy to z jej inicjatywy, czy to z inicjatywy organu, czego jednak w tym drugim przypadku z przyczyn oczywistych nie może uczynić, jeśli organ uchybi obowiązkowi, o którym mowa w art. 79 § 1 kpa. W rezultacie Sąd stoi na stanowisku, że jeśli to organ ARiMR we własnym zakresie podejmuje określone czynności dowodowe, dopuszczając się przy tym naruszenia obowiązku zawiadomienia strony o zamiarze przeprowadzenia danego dowodu, to ocena skutków takiego uchybienia winna być traktowana jako naruszenie wyrażonej w art. 10 § 1 kpa zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, bez względu na ograniczenie tej zasady, przewidziane w art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy wdrożeniowej. Przewidziany bowiem w tym przepisie wymóg formalny dotyczący wystąpienia przez stronę z żądaniem czynnego uczestnictwa w postępowaniu - skoro nie ma ona wiedzy o podejmowanych przez organ działaniach - nie może, zdaniem Sądu, prowadzić do sytuacji, że strona jest obarczana negatywnymi konsekwencjami zaniedbania organów. W ocenie Sądu odmienne stanowisko (postulowane przez organ) prowadziłoby do wypaczenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 ust 1 kpa) oraz wskazanej wyżej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Podsumowując ten wątek sprawy Sąd stwierdza, że uniemożliwienie skarżącemu udziału w przeprowadzeniu dowodu z zeznań R. L. stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. z art. 145 § 1 pkt 1c ppsa, co samo w sobie stanowi wystarczającą przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji (abstrahując nawet od przesądzonej już wyżej wadliwości oceny tego dowodu). W konsekwencji stwierdzić należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o nienależycie rozpatrzony i wadliwie oceniony materiał dowodowy. Dowody, na których oparł się organ, odmawiając Skarżącemu przyznania płatności ONW do spornych działek rolnych, tj. umowa dzierżawy z 6 czerwca 2022 r., oraz zeznania R. L. - nie zdołały bowiem wyjaśnić kluczowej w tej sprawie kwestii, a mianowicie: jaki podmiot w badanym okresie rzeczywiście owe grunty uprawiał, tzn. decydował, jakie rośliny uprawiać, dokonywał odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierał plony i utrzymywał te grunty w dobrej kulturze rolnej. Wbrew temu, co przyjął organ, niewątpliwy fakt posiadania przez P. P. statusu dzierżawcy przedmiotowych działek rolnych nie przekładał się automatycznie na ocenę, że skarżący nie był w posiadaniu owych działek (nie był ich faktycznym użytkownikiem). Tym samym organy nie wyjaśniły okoliczności stanu faktycznego sprawy w stopniu pozwalającym na wydanie rozstrzygnięcia. W tym miejscu wskazać należy, że Sąd nie przesądza obecnie o wyniku ponownie prowadzonego postępowania i tym samym rozstrzygnięcia. Stwierdza wyłącznie, że kwestie związane z ustaleniem czy Skarżący faktycznie użytkował rolniczo sporne działki nie została jednoznacznie wyjaśniona. Brak dostatecznego wyjaśnienia tego zagadnienia nie oznacza jeszcze, że skarżącemu przysługują płatności. Ponadto Sąd podkreśla, że to wnioskodawca obowiązany jest dostarczyć stosowne dokumenty, jeżeli jego zdaniem mają one potwierdzać zasadność wniosku o płatności. Organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów w tym zakresie. Specyfika spraw w przedmiocie przyznania płatności wiąże się bowiem z tym, iż posiadaczem niezbędnych informacji oraz materiału dowodowego, które umożliwiają rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej jest przede wszystkim strona postępowania. Tut. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Rzeszowie z 13 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 222/23, w którym wskazano: "To rolnik ponosi konsekwencje nieudowodnienia faktu istotnego dla złożonego wniosku. Ma to szczególne znaczenie przy istnieniu tzw. konfliktu krzyżowego. Rolą organu jest zatem przeprowadzenie wszelkich dowodów zgłoszonych przez rolnika, a także innych dowodów, o których ma wiedze i uzna je za istotne w sprawie. Jednak w postępowaniu o przyznanie płatności nie obowiązują domniemania prawdziwości złożonego wniosku, czy tłumaczenia na korzyść występujących w sprawie wątpliwości dowodowych. Jeżeli jakiś fakt nie został przez rolnika wykazany, a dla realizacji jego wniosku wykazanie tego faktu jest konieczne, to wówczas organ ma prawo odmówić mu przyznania dopłaty." Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę zaprezentowaną przez Sąd ocenę prawną i ustali stan faktyczny sprawy w sposób niebudzący wątpliwości, mając na względzie stanowisko skarżącego i przedstawiane przez niego dowody. W zależności od poczynionych ustaleń organ podejmie stosowne czynności w adekwatnym trybie. W tym stanie rzeczy Sąd, z uwagi na stwierdzone naruszenia prawa materialnego, jak i prawa procesowego, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa orzekł jak w pkt. 1 sentencji. W zakresie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa, na które złożyły się wpis od skargi w kwocie 200 zł, opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 480 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło