I SA/Op 190/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Ś. i S. Ś. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 24 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia 16 stycznia 2014 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 17 stycznia 2014 r., E. i S. Ś. (małżonkowie) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 24 kwietnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 r. Jednocześnie ze skargą złożyli wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia (pismo z 17 stycznia 2014 r.). We wniosku tym wskazali, że decyzję doręczono im w dniu 17 grudnia 2013 r. Nie mogli dotrzymać terminu do wniesienia skargi, który upływał w dniu 16 stycznia 2014 r., z powodu ciężkiej choroby S. Ś., zawału serca, zabiegów i ciągłego leczenia w specjalistycznych szpitalach, oraz ciężkich chorób E.Ś., wykonywanych badań i leczenia specjalistycznego, w tym onkologicznego. Podnieśli, że przedstawione okoliczności uzasadniają przywrócenie terminu. Skarżący zostali wezwani, każdy osobnym wezwaniem, na zarządzenie Sędziego z dnia 24 lutego 2014 r., do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, przez uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (np. przedłożenia zaświadczenia lekarskiego o przebytych chorobach, kart leczenia szpitalnego itp.), wskazanie czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, ponieważ pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała miejsce w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, jak stanowi art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Wezwania te zawierały pouczenie, że brak odpowiedzi w terminie 7 dni spowoduje odmowne załatwienie wniosku. Wezwania zostały doręczone do rąk E. Ś. w dniu 14 marca 2014 r., co dokumentują zwrotne pocztowe potwierdzenia odbioru przesyłek (k. 36 i 37 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwania skarżący w piśmie z dnia 15 marca 2014 r., nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu, wskazali, że uchybienie w terminowym złożeniu skargi było spowodowane ich chorobami, ciągłym leczeniem i stałą kontrolą u specjalistów z powodu ciężkiej choroby S. Ś., zawału serca, zabiegu i pobytem w szpitalach, czego dowodem są załączone dokumenty, tj. karta badania z dnia 20 grudnia 2013 r. w Poradni Kardiologicznej w Opolu z informacją, że strona wymaga dalszego leczenia w poradni specjalistycznej; karta wypisowa z Nyskiego Centrum Kardiologii Polsko Amerykańskich Klinik Serca z dnia 8 września 2012 r.; a także z uwagi na choroby E. Ś., "czego dowodem była przyznana renta" oraz konieczność badań i leczenia onkologicznego w Opolu. Zaznaczyli, że konieczność ciągłego zażywania leków oraz utrudnienia związane z chorobami, wyjazdami do specjalistów, m.in. do SP ZOZ Opolskiego Centrum Onkologii, powodują, iż "człowiek chory nie jest w stanie myśleć, pisać i wysyłać korespondencji." Spowodowało to uchybienie terminu bez ich winy, zwłaszcza że doszło tylko jednodniowego opóźnienia. W załączeniu skarżący przedłożyli m.in.: informację dla lekarza kierującego z dnia 20 grudnia 2013 r. o wykonanym badaniu EKG S. Ś., ze skierowaniem do dalszego leczenia u kardiologa oraz z zaznaczeniem przyjmowanych przez niego leków; kartę wypisową S. Ś. z dnia 8 września 2012 r. z Nyskiego Centrum Kardiologii Polsko Amerykańskich Klinik Serca, dokumentującą pobyt w szpitalu w okresie od 4 do 8 września 2012 r. z powodu zawału serca; pismo z dnia 9 stycznia 2014 r. o badaniu histopatologicznym dotyczące E.Ś. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżący nie wskazali czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, pomimo wezwania ich o to przez Sąd. Ponieważ z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, Sąd zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2011 r., s. 290). Stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a. strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym do przesłanek pozytywnych, które uzasadniają przywrócenie uchybionego terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, dostępny na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), czy mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (por. B. Dauter, op. cit. s. 285). Natomiast do przesłanek negatywnych zalicza się np. nieodebranie pisma z urzędu pocztowego (postanowienie NSA z 1 czerwca 2001 r., II SA/Po 54/01, dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), nieznajomość prawa (wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, dostępny LEX nr 37127), czy choćby nieprzebywanie pod adresem, który podano jako miejsce, na który miały być kierowane pisma (postanowienie WSA w Warszawie z 7 lipca 2004 r., III SA/Wa 368/04, dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena, czy zaistniały przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, pozwalające na uznanie, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, należy do Sądu. Badając tę kwestię, Sąd powinien przeanalizować wszystkie okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Uwzględniając obowiązujący stan prawny oraz całokształt okoliczności sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że przedstawiona przez skarżących argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. Sąd nie dopatrzył się braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminowi, uznając, że można jej przypisać co najmniej niedbalstwo wyrażające się w niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Wprawdzie skarżący wskazali w treści złożonego wniosku o przywrócenie terminu na swoje choroby, jako przesłankę uniemożliwiającą im dochowanie ustawowego terminu, jednakże - pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku - nie uprawdopodobnili, że w dniach od 17 grudnia 2013 r. (data doręczenia decyzji) do 16 stycznia 2014 r. (dzień, w którym upłynął trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi), ze względu na stan zdrowia byli pozbawieni możliwości działania. Nadesłana karta leczenia szpitalnego i zaświadczenia o badaniach wskazują na to, że skarżący od jakiegoś czasu chorują, wykonują badania i wymagają leczenia, ale nie potwierdzają, iż właśnie w wyżej wskazanym okresie, otwartym do złożenia omawianego środka zaskarżenia, okoliczności te spowodowały u nich niemożność podjęcia jakichkolwiek działań, w tym wniesienia skargi. Zważyć trzeba, że skoro w omawianym okresie ich stan pozwalał na przemieszczanie się i poddawanie się badaniom, to mogli również dokonać czynności złożenia lub przesłania skargi. Z kolei nadesłany wypis ze szpitala dotyczy roku 2012, zatem odnosi się do stanu zdrowia skarżącego w tamtym czasie i świadczy o tym, że cierpi on na poważną chorobę, czego Sąd nie kwestionuje. Dodatkowo odnotowania wymaga, że skarżący wnieśli skargę z jednodniowym opóźnieniem, jednak nie wyjaśnili, by wcześniej, chociażby w ostatnim dniu wymaganego terminu do dokonania czynności, wystąpiła jakaś nagła przyczyna uprawdopodobniająca brak winy w uchybieniu terminu. W związku z tym, że skarżący nie przedłożyli innych niż opisane wyżej dokumentów, brak jest możliwości przywrócenia terminu do wniesienia skargi, ponieważ nie ma podstaw do uznania, że uchybienie przez nich terminowi było niezawinione, a nie spowodowane brakiem należytej dbałości o swoje sprawy. Takie stanowisko Sądu jest zbieżne z trafnym poglądem wyrażonym w postanowieniu NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II FZ 551/11 (LEX nr 966189), wedle którego "Wymóg uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zawarty w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest niezbędną przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu. I tak zaświadczenia lekarskiego wskazującego na chorobę strony nie należy automatycznie traktować jako okoliczność wykluczającą winę. Tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany i nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione." Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II FZ 525/11, LEX nr 965083, gdzie trafnie wywodził, iż "1. Przedstawienie zaświadczenia lekarskiego wskazuje, że istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (choroba), jednak dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. 2. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu, nie ogranicza się do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą". Z uwagi na fakt, że skarżący już od dłuższego czasu chorują oraz leczą się, i właśnie na te okoliczności powołują się, celowe jest również wskazanie zasługującej na poparcie argumentacji, prezentowanej w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wedle której długotrwała i przewlekła choroba może tylko wyjątkowo uzasadniać brak winy strony w niedotrzymaniu terminu do dokonania czynności procesowej, a co do zasady zły stan zdrowia wnioskodawcy nie stanowi w każdym przypadku przesłanki przywrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej. Ma on znaczenie w sytuacji, gdy rzeczywiście uniemożliwił stronie zachowanie terminu do jej dokonania, a więc obiektywnie miał wpływ na niedochowanie przez nią terminu (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 321/12 oraz postanowienie WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1224/11 - oba dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponieważ skarżący nie uprawdopodobnili za pomocą dokumentów, ani nawet wyjaśnień, że w okresie otwartym do wniesienia skargi ze względu na stan zdrowia nie mogli jej złożyć lub też wyręczyć się przy tym osobą trzecią, Sąd uznał, że brak jest podstaw do wnioskowanego przywrócenia terminu. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.