I SA/Op 201/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Ś., S. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 lutego 2016 r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia żądania wydania zaświadczenia, postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi S. Ś. jak też jego żony E. Ś., jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 lutego 2016 r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia żądania wydania zaświadczenia. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązani są - zgodnie z postanowieniami § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz.718) – zwanej dalej p.p.s.a, S. Ś. (dalej zwany wnioskodawcą) zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Uzasadniając wniosek oświadczył, że wraz z żoną, z którą prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe, uzyskują miesięczne dochody (pochodzące ze świadczenia przedemerytalnego oraz emerytury) w wysokości 1.607,89 zł netto, obciążone jednocześnie stałymi kosztami utrzymania związanymi z zakupem usług telekomunikacyjnych, energii elektrycznej, gazu i węgla, a także podatkiem od nieruchomości, opłatą za wodę i odprowadzeniem ścieków w łącznej kwocie 931,19 zł. Nadmienił zarazem, że pozostałe środki pieniężne uzyskiwane z dochodów przeznaczane są na leczenie, zakup żywności, środków czystości i ubrania. W dalszej części wnioskodawca oświadczył, że posiada wraz z żoną dom mieszkalny o powierzchni 80 m² oraz nieruchomość o powierzchni 14 arów. Do wniosku załączono kserokopię zaświadczenia o emeryturze pobieranej przez żonę wnioskodawcy w wysokości 981,41 zł, potwierdzenie wypłaty wnioskodawcy świadczenia przedemerytalnego w wysokości 626,40 oraz kserokopie kart informacyjnych leczenia szpitalnego, karty wypisowej i skierowania do szpitala. Z kolei z akt sprawy o sygn. I SA/Op 379/16 wynika, iż wnioskodawca i jego żona są posiadaczami szeregu nieruchomości usytuowanych w [...] przy ul. [...] (tj. nieruchomości położonych na działce nr a obszaru 0,0737 ha, zabudowanej budynkiem biurowo-socjalnym, dwukondygnacyjnym, niepodpiwniczonym o powierzchni użytkowej 503,89 m², działce nr b obszaru 0,1499 ha, niezabudowanej, przeznaczonej pod budownictwo przemysłowe oraz działce nr c obszaru 0,3393 ha, zabudowanej budynkiem barakowym, parterowym, niepodpiwniczonym o konstrukcji drewnianej, o powierzchni użytkowej 412,45 m²). Przy czym na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. wnioskodawca oświadczył, iż nieruchomości położone na działkach oznaczonych nr a oraz nr c zostały zbyte w grudniu 2015 r. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącego możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.). Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącego o prawo pomocy w zakresie częściowym uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. W tym względzie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony i z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081). W tym kontekście należy wskazać, że zasadność wniosku strony oceniana jest z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.). W ocenie referendarza informacje oraz dane odnośnie sytuacji finansowej i majątkowej gospodarstwa domowego wnioskodawcy nie wskazują na jego wyjątkową sytuację w rozumieniu art. 246 § 1, pkt. 2 p.p.s.a. Referendarz uznał bowiem, że uzyskanie przez wnioskodawcę i jego żonę zasobów finansowych pochodzących ze zbycia opisanych wyżej nieruchomości położonych na działkach o nr a i nr c, a także posiadanie w dalszym ciągu majątku w postaci nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę przemysłową świadczy o znacznym potencjale finansowym ich gospodarstwa domowego, dającym możliwości uregulowania wymaganych kosztów sądowych. W tym kontekście należy wskazać na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2004 r. (FZ 131/04, niepubl.), w którym stwierdzono, że "posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów, skoro istnieje możliwość jego obciążenia". Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.