I SA/Op 203/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2003 r. od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu w zakresie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi postanawia: I. oddalić wniosek. II. zwrócić stronie skarżącej wpis sądowy od skargi w kwocie 500,00 zł (słownie: pięćset złotych 00/100). W związku ze skargą wniesioną przez Z. B., działającą przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika - adwokata, na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26.01.2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2003 r. od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 kwietnia 2011 r. wezwano pełnomocnika do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500,00 zł oraz przedłożenia pełnomocnictwa, w terminie 7 dni od daty doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Ponieważ w wyznaczonym terminie., wpis nie został uiszczony, postanowieniem Sądu z dnia 19 maja 2011 r. skarga została odrzucona na podstawie w art. art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ), zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Pismem z dnia 13 czerwca 2011 r. pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia skargi, jednocześnie uiszczając stosowny wpis od skargi. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu pełnomocnik bezzwłocznie przekazał to wezwanie zgodnie z poczynionymi z mocodawczynią ustaleniami, co do sposobu przekazywania wezwań i pism procesowych, jej zięciowi L. Sz.. Ponieważ przekazanie stosownych wezwań Sądu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez przedłożenie pełnomocnictwa oraz uiszczenia wpisu sądowego nastąpiło w drodze elektronicznej, omyłkowo odczytano jedynie pierwszą cześć wezwania i w wyznaczonym terminie uzupełniono brak w zakresie pełnomocnictwa. Nie odczytano jednakże dalszej części wezwania dotyczącego również obowiązku uiszczenia wpisu. W wyniku tej omyłki zięcia skarżącej, za którą według pełnomocnika ona sama nie ponosi żadnej winy, wpis nie został uiszczony, jednakże nie może ona być obarczona negatywnymi skutkami tego faktu, w sytuacji, gdy zięć oferując jej pomoc, jako starszej osobie, działał w dobrej wierze. Końcowo pełnomocnik wniósł w celu potwierdzenia przebiegu wydarzeń i braku zawinienia skarżącej o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka L. Sz.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - dalej jako: [p.p.s.a]., sąd na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi przywrócenie terminu. Natomiast w myśl art. 87 tej ustawy, w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wniesionym w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, do sądu, w którym czynność miała być dokonana ( § 1 ), należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu ( § 2 ), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie ( § 4 ). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 powołanej ustawy oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Z istotnego dla sprawy art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Ponieważ zasadą jest dokonywanie czynności w terminie, przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. W piśmiennictwie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym), było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Ma to miejsce wówczas, gdy ani strona ani jej pełnomocnik nie mogli usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na gruncie omawianego przepisu pojęcie strony rozumie się szeroko, rozciągając je także na pełnomocnika (por. post. NSA z dnia 7.05.2010 r. I OZ 327/10), bowiem pojęcie winy strony obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania czynności procesowych, czyli również winę pełnomocnika. W aprobowanym przez Sąd rozpoznający niniejszy wniosek postanowieniu NSA z dnia 31.03.2009 r., I FZ 69/09 jednoznacznie stwierdzono, że "jeśli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych; dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo". Ponieważ w przedmiotowej sprawie skarżącego reprezentował należycie umocowany pełnomocnik, a przy tym z treści dokumentu pełnomocnictwa nie wynikały ograniczenia co do rodzaju czynności dokonywanych w imieniu strony, to właśnie pełnomocnik był zobowiązany do dokonania czynności procesowej w postaci uiszczenia wpisu. Ze względu na powyższe ocena braku winy w uchybieniu terminu musi być odnoszona w pierwszej kolejności do zachowania pełnomocnika. We wniosku strona wskazuje na brak podstaw do przypisania pełnomocnikowi winy z uwagi na niezwłoczne przekazanie przez niego wezwania o uiszczenie wpisu zgodnie z poczynionymi wcześniej ustaleniami z mocodawczynią o sposobie przekazywania jej pism za pośrednictwem zięcia L. Sz.. Zdaniem Sądu przedstawiona argumentacja nie daje podstaw do przyjęcia braku winy po stronie pełnomocnika. Wyręczanie się przez pełnomocnika osobami trzecimi, w tym samą stroną, nie zwalnia go z odpowiedzialności za właściwe dokonanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 6.01.2009 r. II OZ 1338/08). Wskazać należy, że pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z taką starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Powinien więc zadbać o to, by czynność procesowa uiszczenia należnego od skargi wpisu została dokonana prawidłowo, to jest w należytej wysokości i w wyznaczonym terminie. W piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności takiego wniosku polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (por. J.P. Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz- Warszawa 2006, s. 226 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo). Dopuszczenie się przez stronę (w tym przypadku także pełnomocnika) choćby lekkiego niedbalstwa daje podstawę do przyjęcia jej zawinienia w uchybieniu terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie WSA w Warszawie z 21 lutego 2006 r., sygn. akt I SAB/Wa 78/05, opubl. LEX 192260). Dodatkowo, gdy stronę reprezentuje pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że pomimo uzgodnienia ze skarżącą, iż uiści ona wpis od skargi, pełnomocnik nie był zwolniony z obowiązku czuwania, czy wpis został uiszczony. We wniosku nie wskazano na żadne tego rodzaju przeszkody, które by uniemożliwiały choćby telefoniczny kontakt pełnomocnika ze skarżącym celem sprawdzenia, czy wpis uiszczono, lub sprawdzenie tego faktu w kasie Sądu. W ocenie Sądu w razie jakichkolwiek wątpliwości w tym względzie pełnomocnik powinien sam uiścić wpis, nie czekając na wyjaśnienie kwestii wpłaty przez stronę z uwagi na obowiązek niedopuszczenia do negatywnych konsekwencji wynikających z jego nieuiszczenia. Takiego standardu postępowania należy oczekiwać od fachowego pełnomocnika, który nie może się bronić tym, że osoba go wyręczająca nie uczyniła tego ze wskazanych we wniosku przyczyn. Podkreślić przy tym należy, że to na stronie ciąży obowiązek starannego wyboru pełnomocnika i to ona ponosi ryzyko ujemnych skutków jego niestarannego zachowania. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21.01.2010 r. I OZ 25/10 jednoznacznie opowiedział się za tym kierunkiem wykładni art. 86 § 1 p.p.s.a. na tle zbliżonego stanu faktycznego stwierdzając, że "nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak winy strony w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi okoliczność, że pełnomocnik umówił się ze stroną, iż to ona ma uiścić należny wpis". Dodatkowo jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w swoim postanowieniu z dnia 6 maja 2010 r sygn. I SA/Ol 14/10 ( LEX nr 660946), na równi z winą strony traktuje się zaniedbania profesjonalnego pełnomocnika, w wyniku których dochodzi do uchybienia terminu. W przypadku przekazania wezwania do dokonania czynności sądowej klientowi, jego pełnomocnik, przy zachowaniu należytej staranności powinien sprawdzić, w odpowiednim czasie, czy to wezwanie zostało wypełnione. Dla zachowania terminu do uiszczenia wpisu w sprawie niniejszej nie mają także znaczenia ustalenia pełnomocnika z klientem co do sposobu ich porozumiewania się. W sprawie tej ma jedynie znaczenie, czy prawidłowa osoba została zawiadomiona przez Sąd o obowiązku uiszczenia wpisu i czy wezwanie wysłane przez Sąd zostało prawidłowo tej osobie doręczone. Bezsporna jest okoliczność, że Sąd dokonał prawidłowego doręczenia wezwania o obowiązku uiszczenia wpisu, wysyłając wezwanie w tym przedmiocie pełnomocnikowi strony. Wykonanie tej czynności należy do pełnomocnika, który w tym zakresie wykonuje czynności za stronę, a niewykonanie tej czynności pociąga jedynie skutki dla samej strony. Podobnie w piśmiennictwie wskazuje się, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowej przez tego pełnomocnika, bez względu na to, czy pełnomocnik posłużył się osobami trzecimi. Por. B. Dauter [w]: B. Dauter, B. Gruszczyński, i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, tezy do art. 86 p.p.s.a). Podzielając w pełni to stanowisko Sąd stwierdza, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków zachowania się pełnomocnika, a zatem zaniedbania osób, którymi się on posługuje obciążają jego samego, a więc nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Zobowiązanie się do uiszczenia wpisu przez samą stronę nie zwalniało więc pełnomocnika od jakiejkolwiek kontroli wykonania przez stronę tego obowiązku, skutkiem czego poprzestając jedynie na jej oświadczeniu pełnomocnik nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Odnosząc się natomiast do zwartego we wniosku żądania przeprowadzenia dowodu z zeznań wskazywanego świadka, poza tym że w realiach niniejszej sprawy z uwagi na wyżej przytoczoną argumentacje Sądu, dowód ten byłby całkowicie nieistotny, to jest on przede wszystkim w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. niedopuszczalny w ramach postępowania sądowo administracyjnego. Mając na względzie przedstawione powyżej rozważania Sąd nie dopatrzył się braku winy w działaniu pełnomocnika i samej strony, gdyż można im przypisać co najmniej niedbalstwo wyrażające się w niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Powyższe wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w postaci uiszczenia wpisu, przez co wniosek podlegał oddaleniu na podstawie art. 87 § 2 p.p.s.a. Natomiast uiszczony wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wpis sądowy od skargi zwrócono stronie skarżącej na podstawie art. 232 §1 pkt 1 p.p.s.a. mając na względzie, że uprzednio już nastąpiło odrzucenie skargi.